Âm thầm giữ nhịp trống quân

Hát trống quân Phúc Lâm (xã Đại Xuyên, Thành phố Hà Nội) là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo với những màn đối đáp thông minh, dí dỏm, thể hiện tâm hồn và cốt cách người dân chịu thương chịu khó. Giữa nhịp sống hiện đại, những tiếng trống, lời ca vẫn được ngân vang nhờ sự tâm huyết của những nghệ nhân gắn bó với di sản quê hương.

Một buổi tập của Câu lạc bộ Hát trống quân thôn Phúc Lâm. Ảnh: Phi Nguyên
Một buổi tập của Câu lạc bộ Hát trống quân thôn Phúc Lâm. Ảnh: Phi Nguyên

Độc đáo "trống đất”

Trong ngôi nhà nhỏ nằm nép mình cạnh ngôi đình cổ kính, các thành viên Câu lạc bộ Hát trống quân thôn Phúc Lâm đang say sưa luyện tập. Chẳng cần dàn nhạc đệm phức tạp, chỉ với chiếc trống đơn sơ, những bàn tay nhịp nhàng gõ dùi tre lên sợi mây: “thùng thình, cắc cắc…”.

Nghệ nhân Kiều Thị Mách, chủ nhiệm câu lạc bộ Hát trống quân thôn Phúc Lâm chia sẻ: “Trống xưa kia được các cụ đào một hố đất sâu chừng hai gang tay tại sân đình. Trên miệng hố, đặt lên một tấm ván gỗ mỏng hay chiếc mo cau khô đã được ép phẳng. Một sợi dây mây (được chọn kỹ lưỡng và ngâm dưới bùn ba tháng) chăng ngang qua mặt ván, neo xuống hai chiếc cọc tre cắm xuống đất. Nhưng để mang đi xa, chúng tôi dùng thùng cộng hưởng bằng tôn. Như thế, trống sẽ cứng cáp, giữ được độ căng của dây mây, âm thanh truyền thống, lại cơ động giúp chúng tôi dễ dàng mang đi giao lưu, tham gia hội diễn khắp trong nam ngoài bắc”.

Cũng theo bà Mách, sự cách tân mộc mạc ấy không làm mất đi hồn cốt xưa, mà trở thành chiếc cầu nối đưa nhịp gõ ân tình miền quê chiêm trũng bay xa. Một canh hát trống quân gồm bốn chặng: Lập đám, đối đáp, hát đố thử tài và giã bạn. Sau màn chào hỏi mời trầu mở lối, không khí bùng nổ ở phần đối đáp với những màn đố quả, hoa, chim… đòi hỏi tài ứng biến mau lẹ. Trên nhịp 2/4 rộn rã, tiếng hát mộc mạc thêm duyên nhờ các từ đệm “thời”, “là”, “ấy” tự nhiên.

Mạch nguồn không bao giờ cạn

Thực tế, trống quân Phúc Lâm từng có thời gian bị mai một. Song, bằng tâm huyết, một số nghệ nhân đã tìm đến các cụ cao niên, khôi phục và luyện tập kỹ thuật, cách hát, sưu tầm lời hát cổ, đồng thời sáng tạo lời hát mới để phù hợp với cuộc sống hiện đại. Năm 1997, huyện Phú Xuyên (cũ) đã tổ chức một liên hoan dân ca, người Phúc Lâm đã tham dự bằng tiết mục hát trống quân và đạt giải cao. Kể từ đó, trống quân thôn Phúc Lâm được “hồi sinh”, và đến năm 2016, Ủy ban nhân dân xã Phúc Tiến, huyện Phú Xuyên (nay là xã Đại Xuyên) thành lập Câu lạc bộ Hát trống quân thôn Phúc Lâm. Từ không gian sân đình, điệu trống quân đã tự tin bước lên các sân khấu liên hoan nghệ thuật quần chúng của Thành phố Hà Nội, xuất hiện tại Không gian phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm, giới thiệu nét văn hóa đặc sắc đến bạn bè trong nước và quốc tế.

Là thành viên nhiệt tình, bà Hoàng Thị Thoan, tâm sự: “Nhờ tâm huyết của người đi trước, các thành viên đã tập và hát rất tốt. Nhiều cháu nhỏ say mê gõ nhịp, hào hứng cất lời đối đáp, chúng tôi mừng lắm. Muốn trường tồn phải bắt nguồn từ thế hệ trẻ. Các cháu phải được trao truyền ngọn lửa đam mê, chung tay gìn giữ điệu hát của cha ông”.

Hát trống quân Phúc Lâm đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp thành phố. Ủy ban nhân dân xã Đại Xuyên đã lập hồ sơ đề nghị công nhận hát trống quân thôn Phúc Lâm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân tại Điểm hỗ trợ dịch vụ công số Phương Liệt. Ảnh: Thành Đạt

Những điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ

Cuối tháng 10, Thành phố Hà Nội đã xây dựng phương án tái cấu trúc cho 93,5% số thủ tục hành chính phải tái cấu trúc trong năm, gần chạm mốc 95%. Cùng thời điểm, đề xuất cắt giảm thủ tục mới chỉ đạt khoảng 3,46%, trong khi mục tiêu Thành phố đặt ra là 50%. Khoảng cách giữa hai con số ấy được tạo bởi những khó khăn, vướng mắc trong vấn đề thẩm quyền, hệ thống và con người.

Sở Khoa học và Công nghệ Hưng Yên và Đại học Bách khoa Hà Nội ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2031.

Cải cách từ đội ngũ nhân sự

Dù hơn 95% hồ sơ hành chính ở Hưng Yên được thực hiện trực tuyến, kết quả ấy có được với sự nỗ lực của hơn 5.800 người trong các tổ hỗ trợ ở 104 xã, phường. Với mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, Sở Khoa học và Công nghệ Hưng Yên và Đại học Bách khoa Hà Nội đã ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2031.

Phụ nữ Hà Nội thu gom phế liệu, tạo nguồn thu hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Trần Oanh

Tác động lớn từ những mô hình nhỏ

“Biến rác thành tiền” đang là hướng đi của nhiều mô hình từ thiện tại Thủ đô Hà Nội. Không chỉ góp phần cải thiện môi trường, cách làm này còn góp phần tạo thêm nguồn kinh phí hỗ trợ hoạt động từ thiện.

Phối cảnh Nhà máy Điện rác Sóc Sơn. Nguồn ảnh: VNTY

Vòng tuần hoàn chưa khép kín

Bối cảnh phát triển mới của đất nước đòi hỏi tầm nhìn dài rộng trong quy hoạch và hành động bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, mới đây, một vài thông tin công khai, như hơn 100 nghìn tấn tro bay từ điện rác chưa được xử lý triệt để, chỉ khoảng 1/6-1/7 tổng khối lượng chất thải rắn xây dựng mỗi ngày được xử lý... cho thấy còn nhiều vấn đề tồn đọng trong công tác vệ sinh môi trường ở Thủ đô Hà Nội.

Học viên KOTO thực hành tại trường.

Trường nghề nuôi dưỡng những ước mơ

Tạo môi trường dạy nghề thực tiễn, vừa học vừa làm với đầy đủ trang thiết bị hiện đại, Trường nghề Dream KOTO Bắc Ninh cấp học bổng cho các em học viên có hoàn cảnh khó khăn, trao cơ hội học tập những ngành nghề đang có nhu cầu trong xã hội như nấu ăn, làm bánh, pha chế, lễ tân khách sạn…

Các đại biểu thực hiện nghi thức nhấn nút kích hoạt ứng dụng “Kiến An - Gần dân, lắng nghe ý kiến Nhân dân”.

Chú trọng kết nối “ba nhà”

Ở nhiều địa phương trên cả nước, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý thủ tục hành chính không còn là điều xa lạ. Trợ lý ảo (chatbot) trả lời tự động suốt 24 giờ. Nhiều công cụ hỗ trợ soạn thảo văn bản. Song, sử dụng nhiều công cụ mới lại dẫn đến nguy cơ khiến dữ liệu ngày càng phân mảnh.

Quần áo cũ đổ đống, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm tại một phường của Thành phố Hà Nội.

Phía sau con số 300 tấn quần áo cũ

Câu chuyện khoảng 300 tấn quần áo cũ bị “đổ trộm” tại địa bàn một phường ở Thành phố Hà Nội mới đây khiến dư luận xã hội đặt nhiều câu hỏi. Vì sao sự việc lại có thể xảy ra được? Vì sao hàng trăm tấn đồ dùng tồn đọng trong nhiều ngày giữa thanh thiên bạch nhật trước khi được xử lý… Đồng thời, sự việc gợi mở một hướng nhìn về xử lý rác quần áo cũ.

Thực hành dập bia ở động Kính Chủ (Kinh Môn, TP Hải Phòng).

VỀ DƯƠNG NHAM, TÌM BẢO VẬT TRONG LÒNG ĐỘNG CỔ

Trong làn sương mỏng trải dài trên sông Kinh Thầy, dãy núi Dương Nham thâm u, sừng sững hiện ra như một bức họa đồ kỳ vĩ. Điểm đến của đoàn khảo tả Hán Nôm (thuộc trung tâm Nhân Mỹ học đường) hôm nay là động Kính Chủ (phường Kinh Môn, TP Hải Phòng) - nơi được tiền nhân tôn vinh là “Nam thiên đệ lục động”. Không chỉ mang vẻ đẹp thoát tục của chốn danh sơn, nơi đây còn cất giữ một bảo vật quốc gia vô giá: Hệ thống bia ma nhai tạc trực tiếp lên vách đá.

Lực lượng chức năng xử lý công trình vi phạm tại xã Thiên Lộc.

Quyết liệt xử lý tình trạng lấn chiếm đất công

Tại nhiều xã, phường trên địa bàn Thành phố Hà Nội, tình trạng lấn chiếm đất công diễn ra nhức nhối. Các cơ quan chức năng đang vào cuộc xử lý, song để không tái diễn vi phạm, cần nhiều giải pháp quyết liệt hơn.

Kiểm soát vé khách đi tàu tại Ga Ninh Bình.

Thêm sản phẩm thúc đẩy du lịch Ninh Bình

Với các danh lam thắng cảnh nổi tiếng như Tràng An, Tam Cốc-Bích Động, Cố đô Hoa Lư... tạo sức hút lớn cho du lịch Ninh Bình. Hằng ngày, lượng khách lên, xuống tàu tại Ga Ninh Bình đông, trong đó hành khách nước ngoài chiếm khoảng 70%, đòi hỏi không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ.

Việc tiết kiệm năng lượng, đổi mới thiết bị, ứng dụng công nghệ sẽ góp phần giảm phát thải, tối ưu chi phí vận hành. Ảnh: Nam Hải

Xanh hóa cảng biển

Là đầu mối giao thương quốc tế, trung tâm công nghiệp và cảng biển lớn của miền bắc, Hải Phòng đứng trước yêu cầu phát triển kinh tế song hành với bảo vệ môi trường.

Nghệ nhân Vũ Văn Giỏi chia sẻ về một mẫu cổ phục. Ảnh: Lê Vân

Nuôi bền ngọn lửa

Bằng những đôi tay tài hoa và tình yêu sâu bền với nghề truyền thống, nhiều nghệ nhân vẫn hằng ngày tích cực giữ nghề và truyền dạy cho thế hệ sau.

Lễ khánh thành đường cộng đồng mới tại phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Đại sứ quán Australia

Chuyển từ ứng phó sang phục hồi bền vững

Mức độ khốc liệt của thiên tai chỉ có thể dự báo được phần nào, trong khi thực tế xảy ra, nhiều khi, còn ngoài sự hình dung của con người. Chính vì thế, việc chuyển hướng từ ứng phó đơn thuần sang tăng cường khả năng chống chịu, chủ động phục hồi bền vững được cho là giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại bởi thiên tai, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường.

Cụ bà Nguyễn Thị Hà (giữa) mong muốn tham gia các hoạt động cộng đồng.

Để người cao tuổi sống vui - khỏe - có ích

Trong bối cảnh xã hội đang bước vào thời kỳ già hóa dân số nhanh chóng, yêu cầu chăm sóc và bảo đảm sự tham gia của người cao tuổi trong các hoạt động tương tác xã hội ngày càng cần được quan tâm đúng mức, giúp giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Tiết mục tôn vinh các giá trị bản sắc văn hóa Việt tại Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai.

Điểm hẹn quốc tế của đối thoại văn hóa

Từ chiều sâu nghìn năm văn hiến đến sức sống của một thành phố sáng tạo, Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến của những nền văn hóa thế giới qua Lễ hội Văn hóa Thế giới lần thứ hai.

Wushu Hải Phòng định hướng đầu tư đào tạo tài năng trẻ để khẳng định vị thế. Ảnh: Báo Hải Phòng

Kỳ vọng vào lực lượng trẻ

Từ những tấm huy chương vượt chỉ tiêu tại giải trẻ quốc gia đến quyết tâm chinh phục đấu trường lớn nhất cả nước, wushu Hải Phòng đang khẳng định hướng đi đúng đắn trong công tác đào tạo trẻ và đặt nhiều kỳ vọng tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X.