Vĩnh biệt nhạc sĩ Hoàng Vân

Vào hồi 4 giờ sáng 4-2, nhạc sĩ Hoàng Vân (trong ảnh) đã tạ thế ở Hà Nội trong rét buốt của một ngày áp Tết Mậu Tuất 2018. Tin ông ra đi ở tuổi 89 khiến ngày đông lạnh như càng lạnh hơn.

Vĩnh biệt nhạc sĩ Hoàng Vân

Nhạc sĩ Hoàng Vân tên khai sinh là Lê Văn Ngọ, sinh ngày 24-7-1930 tại Hà Nội. Mùa đông năm 1946, ông đã tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc Mai Hắc Đế, là liên lạc viên tự vệ khu Đông Kinh Nghĩa Thục của mặt trận Hà Nội. Cùng Trung đoàn Thủ đô rút lên chiến khu sau những ngày trụ bám kiên cường từng góc phố, Hoàng Vân được cử phụ trách thiếu sinh quân Trung đoàn 165, Sư đoàn 312, rồi sau đó là phụ trách nghệ thuật văn công Sư đoàn 312.

Ngay từ năm 1951, ông đã viết nhiều ca khúc như: Chiến thắng Hòa Bình, Tin chiến thắng, Chiến thắng Tây Bắc…; Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ông đã sáng tạo ra một điệu hò mới là Hò kéo pháo, tác phẩm đã đoạt giải thưởng trong Liên hoan toàn quân cuối năm 1954 tại Hà Nội. Những ngày đầu hòa bình, Hoàng Vân được cử đi tu nghiệp âm nhạc tại Nhạc viện Bắc Kinh (Trung Quốc). Năm 1960, ông về chỉ huy dàn nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam, kiêm chỉ đạo nghệ thuật; đồng thời tham gia giảng dạy sáng tác và phối khí tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam).

Là một tài năng âm nhạc lớn của Việt Nam, nhạc sĩ Hoàng Vân cùng lúc làm ba công việc: chỉ huy, phối khí và sáng tác. Ở việc nào ông cũng để lại những thành quả tốt đẹp. Riêng trong sáng tác, ông viết ca khúc cho cả thiếu nhi và người lớn, trường ca, hợp xướng, nhạc không lời và giao hưởng. Ông để lại một sự nghiệp sáng tác đồ sộ, hầu như mỗi người dân Việt Nam đều thuộc một vài giai điệu của Hoàng Vân. Thiếu nhi hát Mùa hoa phượng nở, Em yêu trường em, Con chim vành khuyên… Người lớn hát Những cánh buồm (thơ Hoàng Trung Thông), Nhớ (thơ Nguyễn Đình Thi), Bài ca tâm tình người thủy thủ (thơ Hà Nhật), Hà Nội - Huế - Sài Gòn (thơ Lê Nguyên), Quảng Bình quê ta, Người chiến sĩ ấy…

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1968, ai cũng nức lòng khi nghe bài hát Chào anh giải phóng quân - chào mùa xuân đại thắng của ông qua giọng hát Bích Liên. Công chúng còn được thưởng thức trường ca Tôi là người thợ lò, các hợp xướng Hồi tưởng, Vượt núi… Với bút danh Y Na, ông cũng gây ấn tượng với chiến trường miền nam qua các tác phẩm Tiếng cồng giải phóng, Tiếng cồng chiến thắng và Trên đường tiếp vận. Trong lĩnh vực khí nhạc, ông thành công với nhiều tác phẩm như: Fugue cho piano, Tổ khúc cho oboc và piano, Rhapsodie cho violin, độc tấu kèn bason Hành khúc con voi…; âm nhạc cho vũ kịch Chị Sứ, các phim Nổi gió, Con chim vành khuyên, Mối tình đầu…

Sau khi đất nước thống nhất (1975), Hoàng Vân đi thực tập âm nhạc tại Nhạc viện Sofia (Bun-ga-ri) rồi trở về với những sáng tác mới như Bài ca xây dựng, Tình yêu của đất và nước, Hát về cây lúa hôm nay, Tình ca Tây Nguyên…; về làm Trưởng ban Sáng tác thanh nhạc tại Hội Nhạc sĩ Việt Nam mà ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành các khóa II và III (1963-1983 và 1983-1989). Mãi tới năm 1996 ông mới về hưu.

Với những cống hiến lớn lao của mình cho âm nhạc nước nhà, nhạc sĩ Hoàng Vân đã vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật năm 2000.

Thường ngày, nhạc sĩ Hoàng Vân luôn sống tự tin và khiêm nhường, luôn có trách nhiệm với sáng tạo và đào tạo các nhạc sĩ trẻ. Sự ra đi của ông để lại một khoảng trống không thể bù đắp cho nền tân nhạc Việt Nam. Những dòng chữ ngắn ngủi này là lời vĩnh biệt và niềm tiếc thương sâu sắc gửi đến ông.

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.