Vượt qua hàng trăm hồ sơ trong khu vực, MedCAT Nexus (trợ lý thông minh chăm sóc sức khỏe) đã giành Giải vàng hạng mục Khởi nghiệp số tại Giải thưởng Số ASEAN 2026. Đây là một trong hai đại diện của Việt Nam đạt giải cao nhất tại Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN, tổ chức năm nay ở Hà Nội.
Từ câu chuyện khởi nghiệp số đến vị thế quốc gia kiến tạo
Theo bà Đặng Thị Ánh Tuyết, nhà sáng lập startup MedCAT, nút thắt lớn nhất của chuyển đổi số không nằm ở thiếu dữ liệu, mà ở dữ liệu phi cấu trúc, không sạch và không thể khai thác. Từ đây mô hình MedCAT được hình thành. Trong bối cảnh khoảng 80% dữ liệu toàn cầu là dữ liệu phi cấu trúc, doanh nghiệp đã lựa chọn con đường khó nhưng bền vững. Đó là xây dựng mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng hiểu tài liệu, thay vì chỉ đọc chữ.
Giải pháp này phát triển mô hình AI kết hợp thị giác máy tính và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, cho phép hệ thống hiểu ngữ cảnh, nhận diện cấu trúc logic và trích xuất dữ liệu chính xác từ mọi định dạng tài liệu. Ra mắt từ tháng 12/2023, sớm hơn thời điểm các mô hình lớn như GPT có khả năng đọc ảnh, công nghệ này cho độ chính xác cao hơn 6% ở các bài toán đơn giản và lên tới 10% ở các bài toán phức tạp.
Theo bà Đặng Thị Ánh Tuyết: “Cách tiếp cận end-to-end giúp MedCAT không chỉ giải quyết từng mảnh rời rạc, mà khai thông toàn bộ chuỗi giá trị dữ liệu trong y tế và bảo hiểm”.
Câu chuyện thành công của doanh nghiệp khởi nghiệp non trẻ MedCAT cho thấy một thế hệ startup Việt Nam mới. Đó là những doanh nghiệp đi theo hướng khởi nghiệp từ vấn đề thực tiễn, làm chủ công nghệ lõi, kiên trì đi đường dài và vươn ra khu vực bằng giá trị thật.
Ở tầm vĩ mô, câu chuyện của MedCat là một điển hình phản ánh triết lý chuyển đổi số tại Việt Nam. Chưa đầy một thập kỷ trước, chuyển đổi số ở Việt Nam vẫn được nhìn nhận chủ yếu như một tiến trình công nghệ. Nhưng bước ngoặt tư duy đã diễn ra khi chuyển đổi số được xác định là động lực phát triển mới của đất nước, gắn trực tiếp với cải cách thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị và chất lượng sống của người dân.
Từ chính phủ điện tử tiến tới chính phủ số, từ kinh tế số tới xã hội số, Việt Nam đã xây dựng một hệ sinh thái chuyển đổi số tương đối đồng bộ, với ba trụ cột: Thể chế - hạ tầng - con người. Phủ sóng 5G trên diện rộng, thúc đẩy dữ liệu mở, định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến toàn trình…
Điều đáng chú ý là Việt Nam kiên trì theo đuổi triết lý chuyển đổi số lấy người dân làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo. Cách tiếp cận này đã giúp Việt Nam từng bước thu hẹp khoảng cách số, đưa công nghệ đến với cả những nhóm yếu thế, điều không phải quốc gia đang phát triển nào cũng làm được.
Tầm nhìn của Việt Nam về một không gian số ASEAN không chỉ xoay quanh tăng trưởng kinh tế, mà còn hướng tới phát triển bao trùm, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Đó cũng chính là điểm giao thoa giữa lợi ích quốc gia và lợi ích khu vực, giữa khát vọng phát triển của Việt Nam và tương lai chung của ASEAN.
Tại Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN lần thứ 6, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Amandeep Singh Gill đánh giá, Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu về chuyển đổi số không chỉ trong khu vực mà còn trên toàn thế giới. Tỷ trọng kinh tế số trong tổng thể nền kinh tế của Việt Nam đang tăng trưởng nhanh gấp hai đến ba lần so với phần còn lại của nền kinh tế. Điều này đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia đi đầu về lĩnh vực này.
“Mặc dù khu vực ASEAN vẫn đối mặt với nhiều thách thức như sự phát triển không đồng đều giữa các quốc gia hay hạ tầng số chưa thật sự tương thích, nhưng thật đáng mừng khi thấy các vấn đề này đang nhận được sự ưu tiên cao nhất và được các Bộ trưởng ASEAN giải quyết thông qua quy hoạch tổng thể kỹ thuật số đầy cảm hứng cho giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2026”.
Còn theo Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, dưới sự dẫn dắt của Việt Nam năm nay, với tư cách là Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6, Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 (ASEAN Digital Masterplan 2030) đang từng bước hoàn thiện và kỳ vọng sẽ sớm được thông qua với tầm nhìn đưa ASEAN trở thành trung tâm số toàn cầu, có khả năng cạnh tranh, kết nối và bao trùm. Đây là bản thiết kế quan trọng, không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên, mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của ASEAN trong chuỗi giá trị số toàn cầu.
Củng cố niềm tin số
Trong kỷ nguyên mà dữ liệu, AI và kết nối số định hình trật tự mới, vai trò của Việt Nam trong ASEAN không chỉ là một mắt xích, mà là một điểm tựa nơi kết nối khát vọng quốc gia với tầm nhìn khu vực, hiện tại với tương lai số của Đông Nam Á.
Tại các diễn đàn số của khu vực, Việt Nam đã đề xuất các sáng kiến hướng tới lợi ích chung. Đó là kết nối hạ tầng số, thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới an toàn, phát triển trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên.
Việc Việt Nam đăng cai và chủ động dẫn dắt nhiều cơ chế hợp tác số của ASEAN cho thấy, Việt Nam đã vượt qua vai trò người tham gia để trở thành người định hình. Những đề xuất về dữ liệu dùng chung ASEAN, về hợp tác an ninh mạng, về đào tạo kỹ năng số cho lực lượng lao động khu vực đều mang dấu ấn rõ nét của tư duy dài hạn và tinh thần trách nhiệm khu vực.
Ông Kao Kim Hourn cho biết, chủ đề năm nay dưới sự chủ trì của Việt Nam là “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”. Trí tuệ nhân tạo chính là câu chuyện về trí tuệ, gắn với tầm nhìn xây dựng chính phủ thông minh, kinh tế thông minh và xã hội thông minh.
Ấn tượng về Nghị quyết số 57 - NQ/TW của Việt Nam, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc đánh giá, ngày nay chúng ta không thể bỏ qua AI trong bất kỳ chiến lược quốc gia nào về chuyển đổi kinh tế-xã hội. “Chiến lược ưu tiên đó hoàn toàn chính xác. Tôi cho rằng, ở đâu các nhà lãnh đạo quan tâm đến chuyển đổi số, trong trường hợp của Việt Nam là Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, thì ở đó sự tiến bộ sẽ nhanh hơn rất nhiều”, ông Amandeep Singh Gill nói.
Tại Hội nghị Bộ trưởng, nhiều ý kiến đã khẳng định, không gian số chỉ thật sự phát triển khi được xây dựng trên nền tảng niềm tin. Nhận thức rõ điều đó, Việt Nam coi an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư là một phần không thể tách rời của chuyển đổi số.
Việc Việt Nam tham gia tích cực vào các cơ chế quốc tế về chống tội phạm mạng, thúc đẩy hợp tác khu vực trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ người dân trên không gian mạng đã góp phần củng cố niềm tin số trong ASEAN.
Chính từ đây, vị thế của Việt Nam được nhìn nhận không chỉ ở tốc độ số hóa, mà ở đóng góp vào sự an toàn, ổn định và bền vững của không gian số ASEAN.
Việt Nam đã thể hiện vai trò tiên phong trong việc huy động các bên liên quan ủng hộ những ưu tiên, sáng kiến của ASEAN, đặc biệt là thúc đẩy thông qua Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030, duy trì đà hợp tác và tập trung mạnh vào khâu triển khai.
Tổng Thư ký ASEAN KAO KIM HOURN
