Vai trò “bốn nhà” trong ứng dụng khoa học và công nghệ vào nông nghiệp

Tại nhiều địa phương, ngày càng xuất hiện nhiều hơn các mô hình ứng dụng khoa học và công nghệ (KH và CN), từ đó nâng cao thu nhập, góp phần làm thay đổi tập quán canh tác, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ðể hoạt động KH và CN đáp ứng được yêu cầu là nền tảng cho việc nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng cho sản phẩm, cần có sự liên kết hiệu quả của bốn nhà, đó là nhà quản lý, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và người nông dân.

Mô hình trồng hoa lan của Viện Nghiên cứu rau quả (Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam).
Mô hình trồng hoa lan của Viện Nghiên cứu rau quả (Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam).

Ông Chu Thúc Ðạt, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển KH và CN địa phương (Bộ KH và CN) cho rằng, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đòi hỏi sự đầu tư lớn về cơ sở vật chất, yêu cầu khắt khe về kỹ thuật. Ứng dụng tiến bộ KH và CN trong lĩnh vực này gặp nhiều khó khăn mang tính khách quan như: trình độ sản xuất thấp, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nguồn vốn đầu tư hạn hẹp, khả năng tiếp cận khoa học - kỹ thuật của người dân còn hạn chế... Trong khi đó, thị trường, nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng cao đòi hỏi người nông dân phải ứng dụng KH và CN, tiến bộ kỹ thuật vào các khâu sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, việc ứng dụng KH và CN vào khu vực này nếu do các cơ quan, tổ chức đơn lẻ triển khai thì không thể hiệu quả, đòi hỏi phải có sự chung tay hợp tác và liên kết chặt chẽ của bốn nhà.

Ðối với nhà quản lý, việc hình thành các chương trình, dự án ứng dụng, chuyển giao các kết quả nghiên cứu KH và CN từ các viện nghiên cứu, trường đại học đến người nông dân là hết sức cần thiết. Những năm qua, Bộ KH và CN đã tham mưu cho Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách, chương trình KH và CN phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số. Ðiển hình là Chương trình hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao tiến bộ KH và CN thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, miền núi, vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016 - 2025. Thông qua các dự án của chương trình, đã đào tạo, tập huấn chuyển giao cho hàng nghìn người nông dân nắm vững và làm chủ các quy trình công nghệ. Trên cơ sở đó, người nông dân áp dụng công nghệ và nhân rộng trong sản xuất. Ðể liên kết bền vững, Nhà nước cần có vai trò chủ đạo đưa ra các chính sách phù hợp, nhất là chính sách về vốn, để các thành phần trong mô hình liên kết cùng thực hiện.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong mối liên kết giữa các bên, doanh nghiệp là chủ thể quan trọng nhất thúc đẩy thành công việc ứng dụng KH và CN. Bởi doanh nghiệp là chủ thể tiếp cận các công nghệ mới, có kế hoạch sản xuất, mô hình tổ chức kinh doanh, đầu tư cơ sở hạ tầng và huy động vốn, đầu mối thu mua, chế biến, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ sản phẩm. Doanh nghiệp cùng chính quyền địa phương tuyên truyền để người dân yên tâm sản xuất nhằm duy trì phát triển nguồn nguyên liệu, bao tiêu sản phẩm cho người dân. Tuy nhiên, cần tháo gỡ các khó khăn về nguồn vốn cho doanh nghiệp để thúc đẩy ứng dụng KH và CN. Theo bà Lê Thị Kim Dung, Chủ tịch HÐQT, Công ty cổ phần đầu tư công nghệ xanh, việc phát triển KH và CN cao cần nguồn vốn rất lớn để xây dựng kết cấu hạ tầng đầu tư sản xuất cây trồng, để đầu tư cho một héc-ta nhà kính có đầy đủ hệ thống tưới nước tiết kiệm, bón phân theo công nghệ I-xra-en cần ít nhất 10 tỷ đồng. Nhưng những tài sản hình thành trên đất đó lại không được tính là tài sản tín dụng trong quá trình vay vốn. Chính vì thế, doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình tiếp cận vốn. Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao là một lĩnh vực mới ở Việt Nam, chi phí lớn và chịu nhiều rủi ro từ thiên tai..., nhưng bảo hiểm nông nghiệp chưa phát triển, chưa có nhiều doanh nghiệp tham gia, cho nên doanh nghiệp dễ gặp rủi ro.

Nhà khoa học cần chủ động chuyển giao công nghệ mới cho nông dân. Hệ thống nghiên cứu KH và CN của Nhà nước cần gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã, người nông dân để từng bước giải quyết các vấn đề về giống, công nghệ chế biến, công nghệ sau thu hoạch. Ông Trần Ðình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam kiến nghị, các đơn vị khoa học nên bố trí nguồn lực tương xứng để nghiên cứu ứng dụng công nghệ gien, công nghệ tế bào, vi sinh, vật liệu mới trong chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi, quy trình canh tác, chế phẩm sinh học, công nghệ bảo quản sau thu hoạch... nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, theo ông Ðặng Văn Ðông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam), trong bối cảnh có nhiều trường hợp người nông dân bỏ ruộng không cấy lúa và tìm một công việc khác hiệu quả hơn, nhà khoa học cần nghiên cứu các loại cây trồng thay thế cây lúa để mang lại hiệu quả kinh tế cao và giữ ổn định môi trường. Ông Ðặng Văn Ðông cũng chia sẻ, bước đầu ông đã tìm ra một hướng đi, đó là trồng sen tại những ruộng lúa trũng. Cây hoa sen cho thu nhập cao gấp từ 10 đến 15 lần so với cây lúa và có thể kết hợp làm du lịch sinh thái. Hiện nay, mô hình này đang áp dụng tại một số địa phương, như Hải Dương, Hưng Yên, Ninh Bình…

Việc liên kết bốn nhà là xu thế phát triển tất yếu của ngành nông nghiệp hiện đại. Vấn đề cốt lõi là người nông dân phải nâng cao nhận thức trong việc liên kết, không chạy theo lợi ích trước mắt, tích cực áp dụng khoa học - kỹ thuật trong chọn giống, áp dụng cơ giới hóa từ khâu làm đất, chăm sóc và thu hoạch.

Có thể bạn quan tâm

Khai mạc chương trình “Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam”(Vietnam AI Inovation Challenge 2026) và phát động “Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế 2027” (International Artificial Intelligence Olympiad-IAIO 2027). (Ảnh: HNV)

Định hình năng lực cạnh tranh, tạo bệ phóng mới cho AI Việt Nam

Chương trình “Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam” bước sang năm thứ năm (2022-nay). Năm nay, thêm điểm mới, lần đầu tiên, Việt Nam đăng cai một kỳ thi Olympic quốc tế chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập, khẳng định vị thế của Việt Nam trong hệ sinh thái AI toàn cầu.

Một hội nghị về sandbox.

Vận hành hiệu quả cơ chế sandbox

Sau hơn một năm rưỡi thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, khung thể chế và nguồn lực cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã cơ bản được hình thành. Vấn đề đặt ra hiện nay là nhanh chóng đưa các cơ chế mới, nhất là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) vào cuộc sống.

Quang cảnh hội nghị.

Cà Mau quyết liệt 100 ngày xử lý các điểm nghẽn số

Ngày 16/7, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến đến điểm cầu các xã, phường trong tỉnh nhằm triển khai các văn bản của Tỉnh ủy thực hiện Thông báo của Tổng Bí thư về Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, và Kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số.

Cuộc thi "Hành trình truy vết tội phạm mạng" do Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an tổ chức nhằm nâng cao kỹ năng điều tra số, phân tích dữ liệu và phòng chống tội phạm công nghệ cao trong môi trường số. (Ảnh: A05)

Bài 2: Tự chủ công nghệ và nhiệm vụ bảo vệ trận địa tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Cuộc chiến an ninh mạng thế hệ mới không dừng lại ở việc ngăn chặn các cuộc tấn công kỹ thuật, phòng, chống lừa đảo mà còn bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng. Việt Nam cũng phải đối mặt những bài toán nội tại như sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và phụ thuộc vào công nghệ lõi nước ngoài. 

Chương trình thu hút đông đảo đại biểu tham dự. (Ảnh: Ban tổ chức)

Việt Nam tổ chức Tuần lễ phát triển trí tuệ nhân tạo quy mô lớn nhất Đông Nam Á

Chương trình “Tuần lễ phát triển AI” và “Cuộc thi lập trình AI” kéo dài năm ngày (8-12/7/2026) tại Thành phố Hồ Chí Minh kết hợp các hội thảo kỹ thuật, bài toán thực tế từ doanh nghiệp và lộ trình hỗ trợ sau sự kiện, giúp những dự án trí tuệ nhân tạo (AI) tiềm năng tiến gần hơn đến quá trình kiểm chứng và triển khai thực tế.

Lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động và đoàn công tác cùng giáo viên theo dõi học sinh thực hành tại phòng Tin học được trao tặng. (Ảnh: MH)

"Chương trình Bệ phóng tin học": Gieo công nghệ, gặt niềm tin

Mô hình dân vận khéo “Chương trình Bệ phóng tin học” của Ban Thanh niên Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động đã được Lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động công nhận và được Cục Xây dựng Phong trào bảo vệ An ninh Tổ quốc (V05), Bộ Công an thông báo để công an các đơn vị, địa phương tham khảo, vận dụng.

Các khách mời tham dự phiên làm việc giữa Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ với Đại sứ Singapore tại Việt Nam, A*STAR và Tập đoàn Becamex về đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam (VAMRC).

Xây dựng Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam kết nối "bốn nhà"để phát triển sản phẩm công nghệ mới

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm việc với Đại sứ Singapore tại Việt Nam, A*STAR và Tập đoàn Becamex về đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu sản xuất tiên tiến Việt Nam (VAMRC) để kết nối doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Siết kỷ luật thực thi, tạo đột phá trong chuyển đổi số

Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị không chỉ phản ánh những hạn chế cần khắc phục, quan trọng hơn, đã nhận diện đúng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay: năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.

Đánh giá chất lượng nông sản bằng AI được tích hợp nhiều phương pháp, trong đó có phân tích hóa lý. (Ảnh: MINH HIẾU)

Ứng dụng AI đánh giá chất lượng nông sản

Yêu cầu kiểm soát dư lượng hóa chất và kim loại nặng trong nông sản xuất khẩu ngày càng cao, buộc các cơ sở sản xuất phải áp dụng công nghệ hiện đại để đánh giá chất lượng sản phẩm, trong đó có ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết trao giải Nhất diễn tập cho Đội Gành Đá Đĩa.

Đắk Lắk chủ động xây dựng “lá chắn số” an toàn trên không gian mạng

Cuộc diễn tập thực chiến bảo đảm an ninh mạng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk lần thứ nhất năm 2026 là tiền đề quan trọng để Đắk Lắk tiếp tục xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tin cậy, phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, hướng đến phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Ban tổ chức trao giải nhất quốc gia tặng 6 thành viên Đội tuyển MOS Việt Nam năm 2026 tại buổi lễ. (Ảnh: BTC cung cấp)

6 bạn trẻ đại diện Việt Nam dự chung kết tin học văn phòng thế giới tại Hoa Kỳ

Chiều 13/7, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn, Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết và trao giải quốc gia Cuộc thi Vô địch tin học văn phòng thế giới (MOSWC) năm 2026. Ban tổ chức đã tuyên dương 161 cá nhân, tập thể xuất sắc và công bố 6 Đại sứ MOS Việt Nam dự chung kết thế giới tại Hoa Kỳ cuối tháng 7 tới đây.

Các đối tượng lừa đảo thường giả mạo ứng dụng của cơ quan nhà nước và ngân hàng để dụ người dân cài đặt mã độc, chiếm đoạt tài sản.

Lừa đảo núp bóng dịch vụ công trực tuyến

Mạo danh cơ quan công an, ngân hàng, Bảo hiểm xã hội (BHXH) để yêu cầu người dân cài đặt ứng dụng là một trong những thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao đang diễn biến phức tạp. Chỉ sau vài phút làm theo hướng dẫn, nhiều nạn nhân đã bị chiếm quyền điều khiển điện thoại và mất toàn bộ tiền trong tài khoản.

Cán bộ hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính tại Điểm phục vụ hành chính công phường Đống Đa (Thành phố Hà Nội). (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Phát huy nguồn lực dữ liệu trong đổi mới mô hình tăng trưởng

Sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng liên quan đã khiến dữ liệu trở thành một nguồn lực chiến lược. Khi nước ta chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dữ liệu giữ vai trò trung tâm, kết nối công nghệ, tri thức và quản trị.