UNCLOS-Nền móng trật tự quốc tế trên biển

Ngày 10/12/1982, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) chính thức được ký kết, đánh dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển luật pháp quốc tế. Được ví như "Hiến pháp của biển và đại dương", UNCLOS ra đời, góp phần giải quyết nhiều mâu thuẫn, tạo nền móng vững chắc cho trật tự quốc tế ở các đại dương và vùng biển thế giới.
Kỷ niệm 40 năm Ngày thông qua UNCLOS tại trụ sở Liên hợp quốc. (Ảnh TTXVN)
Kỷ niệm 40 năm Ngày thông qua UNCLOS tại trụ sở Liên hợp quốc. (Ảnh TTXVN)

Năm 1958, tại Geneve (Thụy Sĩ), Liên hợp quốc triệu tập Hội nghị quốc tế về Luật Biển lần thứ nhất, với 86 nước và tổ chức quốc tế tham dự. Hội nghị đã thông qua bốn Công ước về Luật Biển đầu tiên, tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh các hoạt động liên quan biển và đại dương. Năm 1960, Hội nghị quốc tế về Luật Biển lần thứ 2 được tổ chức nhằm giải quyết các vấn đề tồn tại ở Hội nghị lần thứ nhất, tuy nhiên không đạt được kết quả như mong muốn.

Năm 1973, tại New York (Mỹ), Liên hợp quốc triệu tập Hội nghị quốc tế về Luật Biển lần thứ 3 với sự tham gia của 150 quốc gia và nhiều tổ chức quốc tế, thảo luận về một Công ước toàn diện hơn về Luật Biển. Trải qua 9 năm với 11 vòng đàm phán, ngày 30/4/1982, văn bản cuối cùng của UNCLOS được nhất trí thông qua và chính thức mở ký ngày 10/12/1982, tại Vịnh Montego của Jamaica. Ngày 16/11/1994, UNCLOS chính thức có hiệu lực, đánh dấu mốc quan trọng cho sự phát triển của Luật Biển quốc tế đương đại. Đến nay, UNCLOS có 168 thành viên.

UNCLOS có 17 phần, 320 điều khoản và 9 phụ lục với hơn 100 điều khoản và 4 nghị quyết kèm theo, tạo nên một khuôn khổ toàn diện về quy chế pháp lý các vùng biển, quyền và nghĩa vụ của các quốc gia trong việc sử dụng, khai thác và quản lý biển và đại dương. Những nội dung chính của Công ước gồm phạm vi, quy chế pháp lý các vùng biển, quyền và nghĩa vụ của các quốc gia ở các vùng biển; các cơ chế giải quyết tranh chấp; quy định về bảo tồn tài nguyên, giữ gìn và bảo vệ môi trường biển; quy định về nghiên cứu khoa học biển, chuyển giao công nghệ.

Được đánh giá là một trong những văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng chỉ sau Hiến chương Liên hợp quốc, UNCLOS tạo ra khuôn khổ pháp lý toàn diện nhằm điều chỉnh mọi hoạt động trên biển. Tính toàn diện của UNCLOS thể hiện ở sự thỏa hiệp toàn cầu, có tính đến lợi ích của tất cả các quốc gia trên thế giới, dù là có biển hay không có biển. Phát biểu tại sự kiện kỷ niệm 40 năm thông qua UNCLOS, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề pháp lý Miguel de Serpa Soares cho rằng, thành công lâu dài của Công ước có được là nhờ tinh thần thỏa hiệp, trong đó các quốc gia chủ yếu hoạt động dựa trên sự đồng thuận và cân bằng về quyền và nghĩa vụ.

UNCLOS là công cụ quan trọng để các nước giải quyết tranh chấp, khác biệt về biển và đại dương, góp phần bảo vệ trật tự pháp lý trên biển. Trong suốt 40 năm qua, kể cả các nước chưa phê chuẩn UNCLOS, đều viện dẫn Công ước như một căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích. Một đặc trưng của UNCLOS đó là tính chất "trọn gói", nghĩa là một khi đã ký Công ước, các nước không thể lựa chọn những phần muốn tham gia, mà phải tuân thủ tất cả quy định trong Công ước. Điều này góp phần bảo đảm tính toàn vẹn của một khuôn khổ pháp lý toàn diện đối với mọi hoạt động trên biển và đại dương.

Theo Ủy ban Biên giới quốc gia, Việt Nam tích cực tham gia vào quá trình xây dựng UNCLOS từ sớm. Ngày 23/6/1994, Việt Nam là quốc gia thứ 63 phê chuẩn UNCLOS. Nghị quyết của Quốc hội Việt Nam khi đó khẳng định rõ, bằng việc phê chuẩn UNCLOS, Việt Nam biểu thị quyết tâm cùng cộng đồng quốc tế xây dựng một trật tự pháp lý công bằng, khuyến khích sự phát triển và hợp tác trên biển.

Quá trình tuân thủ và thực thi Công ước của Việt Nam được thể hiện qua nhiều khía cạnh, như việc Việt Nam đã chuyển hóa các quy định của UNCLOS vào hệ thống văn bản pháp luật quốc gia. Năm 2012, Việt Nam ban hành Luật Biển Việt Nam với hầu hết nội dung tương thích UNCLOS. Các hiệp định phân định biển giữa Việt Nam và các nước láng giềng được thực hiện đúng nguyên tắc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS. Trong đấu tranh chống những hành động xâm phạm quyền và lợi ích chính đáng của Việt Nam trên Biển Đông, Việt Nam luôn khẳng định rõ quan điểm kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trên Biển Đông; nhấn mạnh việc tuân thủ nghiêm túc các quy định của luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS, cũng như các thỏa thuận song phương, đa phương về các vấn đề trên biển; mong muốn cùng các bên giải quyết hòa bình những khác biệt, trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS.

Năm 2021, Việt Nam tham gia khởi xướng Nhóm bạn bè UNCLOS tại Liên hợp quốc. Chủ tịch Hội nghị lần thứ 32 các quốc gia thành viên UNCLOS, Đại sứ Vanessa Frazier khẳng định: Với 115 thành viên đến từ tất cả các nhóm khu vực, Nhóm sẽ tạo ra một diễn đàn cởi mở, thân thiện để các nước cùng trao đổi các vấn đề về biển và đại dương. Là một trong những thành viên sáng lập, Việt Nam tiếp tục thể hiện tinh thần chủ động, có trách nhiệm trong công việc chung của cộng đồng quốc tế, trong đó có các vấn đề về biển và đại dương.

Có thể bạn quan tâm

Dàn hợp ca Quê Hương tự hào mang những giai điệu hợp xướng cổ điển và nhạc cách mạng Việt Nam đến với công chúng quốc tế. (Ảnh: MINH DUY)

Giai điệu cổ điển Việt Nam gây ấn tượng tại Liên hoan hợp xướng quốc tế lần thứ 28

Ngày 15/3, thủ đô Paris rộn ràng với sự trở lại của Liên hoan hợp xướng quốc tế lần thứ 28 do Hiệp hội Music and Friends khởi xướng. Hợp ca Quê Hương của cộng đồng người Việt tại Pháp và các dàn hợp xướng từ nhiều quốc gia cùng chia sẻ niềm đam mê âm nhạc trong một không gian đậm chất nghệ thuật.

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Dung nham phun trào từ miệng núi lửa tại Bán đảo Kamchatka của Nga ngày 16/3/2021. (Ảnh tư liệu: TTXVN)

Nga: Núi lửa Shiveluch phun trào

Chi nhánh Kamchatka thuộc Cơ quan Địa vật lý Thống nhất (UGS) của Viện Hàn lâm Khoa học Nga cho biết, tối 13/3 theo giờ địa phương, núi lửa Shiveluch, một trong những ngọn núi lửa lớn nhất trên bán đảo Kamchatka (Nga), đã phun trào một cột tro bụi mạnh lên bầu trời.

Hoạt động vận tải hàng không tại UAE đang từng bước được khôi phục ổn định. (Ảnh minh họa: Đại sứ quán Việt Nam tại UAE)

Hoạt động vận tải hàng không tại UAE đang từng bước được khôi phục ổn định

Đại sứ quán Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất dẫn thông tin từ Tổng cục Hàng không dân dụng UAE cho biết, hoạt động vận tải hàng không tại UAE đang từng bước được khôi phục ổn định, với sự điều hành hiệu quả và mức độ sẵn sàng vận hành cao của các cơ quan chức năng và hãng hàng không.

Trụ sở Đại sứ quán Việt Nam tại Abu Dhabi, UAE.

Cộng đồng người Việt tại UAE cần bảo vệ dữ liệu cá nhân và hệ thống thông tin

Đại sứ quán Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) khuyến nghị cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại UAE chủ động nâng cao nhận thức về an ninh mạng, thực hiện các biện pháp bảo vệ cần thiết nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân và hệ thống thông tin.

Cơ sở trữ dầu Shehran của Iran tại Tehran là mục tiêu tấn công của lực lượng phối hợp Mỹ-Israel, ngày 8/3/2026. (Nguồn: Anadolu Agency/TTXVN)

Mỹ ném bom đảo Kharg của Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/3 (giờ Washington) thông báo, quân đội nước này đã ném bom dữ dội nhằm vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg của Iran, nơi xử lý hầu hết lượng dầu thô xuất khẩu của Tehran, đồng thời đe dọa sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại đây.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

Thông báo của Cơ quan Liên bang về Nhận dạng, Quốc tịch, Hải quan và An ninh Cảng của UAE. (Ảnh: Nguồn Đại sứ quán Việt Nam tại UAE)

UAE tạo điều kiện cho công dân quay trở lại đất nước

Theo thông tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Cơ quan Liên bang về Nhận dạng, Quốc tịch, Hải quan và An ninh Cảng của UAE đã quyết định cho phép những người cư trú hiện đang ở ngoài UAE nhưng giấy phép cư trú đã hết hạn được quay trở lại nước này, do việc đóng cửa không phận.

Đại sứ Phạm Thanh Bình (giữa) trao đổi chuyên đề tại Đại học Nhân dân Trung Quốc.

Đại sứ Phạm Thanh Bình chia sẻ với học giả và sinh viên Trung Quốc về những kết quả nổi bật của Đại hội XIV

Ngày 12/3, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình đã tham dự và trao đổi chuyên đề tại Hội thảo học thuật mang tên “Câu chuyện Đại sứ” do Viện Nghiên cứu Tài chính Trùng Dương và Học viện lãnh đạo toàn cầu, Đại học Nhân dân Trung Quốc đồng tổ chức tại Bắc Kinh.