Đến nay, mô hình bước đầu đạt kết quả tích cực khi vùng trồng gia vị hữu cơ (ớt, gừng, nghệ, sả, quế, hồi) đã mang lại thu nhập hàng trăm tỷ đồng/năm cho nông dân. Đồng thời, nhà máy chế biến gia vị xuất khẩu được khởi công xây dựng ở xã Đông Khê, mở ra kỳ vọng về phát triển thương hiệu gia vị “made in Cao Bằng” trên thị trường quốc tế.
Mở rộng vùng nguyên liệu
Từ năm 2013, Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp và Tư vấn môi trường (DACE) ở Hà Nội bắt đầu liên kết với nông dân ở huyện Hà Quảng (cũ) để trồng gừng hữu cơ. Đến nay, diện tích trồng gia vị hữu cơ liên kết đã phát triển lên 2.300 ha.
Theo doanh nghiệp, mỗi năm, công ty thu mua khoảng 6.000-7.000 tấn nông sản của nông dân Cao Bằng, với tổng giá trị hàng trăm tỷ đồng để chở về nhà máy ở Hà Nội chế biến, xuất khẩu. Ông Trần Văn Hiếu, Giám đốc công ty cho biết, hiện các sản phẩm gia vị qua chế biến của công ty đang xuất khẩu sang 14 nước, tổng kim ngạch khoảng 9 triệu USD/năm. Với mục tiêu xây dựng nhà máy chế biến gia vị ngay tại vùng trồng, tạo chuỗi giá trị sản xuất bền vững, được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, cuối tháng 8/2026, công ty khởi công xây dựng nhà máy có tổng vốn đầu tư 126 tỷ đồng ở xã Đông Khê; dự kiến hoàn thành cuối năm 2027, với công suất chế biến khoảng 50.000 tấn nguyên liệu/năm. “Theo tính toán, hiện cả vùng nguyên liệu do công ty liên kết với nông dân và nguyên liệu thu mua với nông dân chưa liên kết ở Cao Bằng mới đáp ứng khoảng 20-25% công suất thiết kế của nhà máy ở Đông Khê; do đó, liên kết, mở rộng vùng trồng đáp ứng nguồn nguyên liệu sản xuất cho nhà máy là nhu cầu khá cấp bách”, ông Hiếu cho biết thêm.
Nhận thấy hiệu quả mô hình liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp và người nông dân, thời gian qua, tỉnh Cao Bằng đã quan tâm hỗ trợ công ty liên kết, phát triển vùng nguyên liệu. Tháng 7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành kế hoạch về phát triển vùng nguyên liệu cây gia vị giai đoạn 2026-2030. Thực hiện kế hoạch, cán bộ sở, nhân viên công ty đã đến từng địa phương có tiềm năng trao đổi, định hướng, giới thiệu, hỗ trợ nông dân phát triển trồng các loại cây gia vị. Tại xã Thông Nông, qua trao đổi, định hướng, giai đoạn 2026-2030, địa phương dự tính phát triển khoảng 195 ha cây gia vị, với khoảng 350 hộ nông dân tham gia trồng.
Xây dựng thương hiệu gia vị “made in Cao Bằng”
Đánh giá cao việc Công ty DACE đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gia vị xuất khẩu ngay tại vùng nguyên liệu, bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam chia sẻ, hiện tổng sản lượng xuất khẩu sản phẩm gia vị của Việt Nam đạt hơn 417.000 tấn/năm, với tổng giá trị xuất khẩu đạt khoảng 2,1 tỷ USD/năm. Cây gia vị Việt Nam đã khẳng định được thương hiệu và uy tín trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, xây dựng được thương hiệu đã khó, giữ gìn và phát triển thương hiệu bền vững còn khó hơn. Do đó, việc công ty xây dựng nhà máy ngay tại vùng nguyên liệu Cao Bằng sẽ giúp tiết giảm chi phí sản xuất, gia tăng sức cạnh tranh của sản phẩm gia vị Việt Nam nói chung và sản phẩm gia vị “made in Cao Bằng” nói riêng trên thị trường quốc tế.
Nhìn nhận, đánh giá đúng tiềm năng, thế mạnh và tăng cường liên kết, hợp tác, hỗ trợ để khai thác hiệu quả, tháng 8/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng và Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam đã ký kết biên bản hợp tác phát triển chuỗi giá trị cây quế và cây gia vị bền vững. Theo đó, Hiệp hội sẽ đồng hành, tư vấn cho địa phương trong phát triển, mở rộng vùng nguyên liệu; kết nối doanh nghiệp với nông dân, hình thành chuỗi giá trị sản xuất bền vững khi liên kết người nông dân và doanh nghiệp bao tiêu, thu mua các sản phẩm gia vị với mức giá hợp lý... Đánh giá cao sự tham gia của Hiệp hội, doanh nghiệp trong xây dựng mối liên kết “ba nhà” góp phần giải quyết việc làm, cải thiện, từng bước nâng cao thu nhập cho nông dân, đồng chí Hoàng Văn Thạch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh khẳng định, cấp ủy, chính quyền tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, phối hợp, hỗ trợ để phát triển, mở rộng vùng trồng các loại cây gia vị tại địa phương nhằm hướng tới xây dựng và phát triển thương hiệu các sản phẩm gia vị “made in Cao Bằng” trên thị trường quốc tế.
