Có những con người đã đi qua một thời đại nhưng nhân cách, tư tưởng và những giá trị họ để lại vẫn sống mãi trong đời sống hôm nay - cụ Huỳnh Thúc Kháng là một con người như thế. Trên quê hương Quảng Ngãi - vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng - tấm gương của cụ không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nguồn cảm hứng để mỗi cán bộ, đảng viên và các thế hệ hôm nay soi vào, học tập, rèn luyện và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Nhân cách của một trí thức lớn
Gần 80 năm đã trôi qua kể từ ngày cụ Huỳnh Thúc Kháng qua đời tại thôn Phú Bình, thị trấn Chợ Chùa, huyện Nghĩa Hành cũ (nay là thôn Phú Bình Đông, xã Nghĩa Hành), nhưng những giá trị mà cụ để lại vẫn vẹn nguyên sức sống. Đó là lòng yêu nước, khí tiết, trí tuệ, tinh thần đoàn kết, sự tận tụy với Nhân dân và trên hết là nhân cách của một trí thức lớn, một người cán bộ suốt đời đặt lợi ích của Tổ quốc, của Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân.
Những năm cuối đời, trong hoàn cảnh sức khỏe suy yếu, cụ vẫn hết lòng với vận mệnh đất nước. Tại Phú Bình, cụ gặp gỡ nhân sĩ, trí thức, chức sắc tôn giáo và các tầng lớp Nhân dân, tuyên truyền về con đường đất nước đã lựa chọn, về Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự nghiệp đấu tranh giành độc lập. Sức cảm hóa của cụ không đến từ chức vụ, mà trước hết từ trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và một tấm lòng chân thành, nhất quán với lý tưởng phụng sự đất nước, phục vụ Nhân dân.
“Học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao”, cả đời “chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về cụ Huỳnh Thúc Kháng
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khái quát về cụ bằng những lời hết sức cô đọng: “Học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao”, cả đời “chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập”. Những lời ấy cũng chính là sự kết tinh những phẩm chất cao quý nhất ở cụ Huỳnh: Học để hiểu việc nước, rèn để giữ khí tiết, sống để phụng sự và hành động vì lợi ích của Nhân dân. Ngay cả những ngày cuối đời, điều cụ đau đáu vẫn là vận mệnh dân tộc. Ngày 19/4/1947, chỉ hai ngày trước khi qua đời, cụ gửi thư động viên chiến sĩ, kêu gọi đồng bào, các đảng phái, tôn giáo đoàn kết quanh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua đó càng thấy rõ một nhân cách lớn: Lấy Nhân dân làm gốc, lấy đại đoàn kết làm sức mạnh và lấy độc lập, tự do của Tổ quốc làm mục tiêu cao nhất.
Di sản cụ Huỳnh - bồi đắp khát vọng đổi mới
Quảng Ngãi tự hào lưu giữ những địa chỉ gắn với những năm tháng cuối đời của cụ Huỳnh, trong đó có Di tích Trụ sở Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Trung Bộ tại Nghĩa Hành và nơi an nghỉ của cụ trên đỉnh Thiên Ấn. Đây không chỉ là những di tích lịch sử, mà còn là những “địa chỉ đỏ” để giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp bản lĩnh, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho các thế hệ hôm nay.
Để di sản cụ Huỳnh tiếp tục sống động trong đời sống đương đại, cần kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn, tôn tạo di tích, sưu tầm và số hóa tư liệu với đổi mới cách thức tuyên truyền, giáo dục; đưa những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp, nhân cách của cụ đến gần hơn với cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên và Nhân dân bằng những hình thức sinh động, thiết thực.
Quan trọng hơn, học tập và noi gương cụ Huỳnh không thể chỉ dừng lại ở những dịp kỷ niệm. Đó phải trở thành ý thức tự giác trong công việc và trong cách sống của mỗi người. Với cán bộ, đảng viên, đó là sự liêm chính, tận tụy, trách nhiệm, nói đi đôi với làm và luôn đặt lợi ích của Nhân dân lên trên hết. Với thế hệ trẻ, đó là tinh thần ham học hỏi, rèn đức, luyện tài, dám nghĩ, dám làm, dám dấn thân và nuôi dưỡng khát vọng lập thân, lập nghiệp, đóng góp cho quê hương, đất nước.
Từ tấm gương cụ Huỳnh Thúc Kháng, có thể thấy một chân lý giản dị mà sâu sắc: Trí tuệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi được soi sáng bởi đạo đức; tài năng chỉ thật sự có giá trị khi được dùng để phụng sự và lòng yêu nước chỉ trở nên bền vững khi được thể hiện bằng trách nhiệm với Nhân dân và hành động vì lợi ích chung. Phát huy truyền thống ấy trong thời đại mới chính là làm cho tinh thần yêu nước, khí tiết, nhân cách, tinh thần học tập và ý thức phụng sự của cụ Huỳnh tiếp tục được tiếp nối trong mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân Quảng Ngãi. Đó là nguồn sức mạnh nội sinh để quê hương cách mạng không ngừng đổi mới, vươn lên; để khát vọng phát triển được chuyển hóa thành hành động và để Quảng Ngãi ngày càng phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với truyền thống của quê hương và kỳ vọng của các thế hệ đi trước.
Nhân lên sức mạnh tinh thần, phát triển Quảng Ngãi giàu mạnh
Giá trị của một nhân vật lịch sử không chỉ nằm ở việc ghi nhớ những đóng góp của người đi trước, mà quan trọng hơn là biết chuyển hóa những giá trị ấy thành động lực cho hành động hôm nay. Học cụ Huỳnh trước hết là học cách làm người, cách làm cán bộ: Liêm chính, tận tụy, nói đi đôi với làm, không màng danh lợi riêng, luôn đặt lợi ích của đất nước và Nhân dân lên trên hết.
Bài học ấy càng có ý nghĩa sâu sắc trong thời điểm Quảng Ngãi đang mở ra một không gian phát triển mới, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Những kết quả phát triển kinh tế-xã hội đạt được đang từng bước tạo nền tảng để nâng cao đời sống Nhân dân. Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 10,02%. Trong chín tháng đầu năm 2026, kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì đà khởi sắc, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt 112.090 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu hơn 3 tỷ USD, thu ngân sách nhà nước khoảng 26.683 tỷ đồng.
Đáng trân trọng hơn, thành quả phát triển luôn được gắn với chăm lo an sinh xã hội, với phương châm để mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của đổi mới, không ai bị bỏ lại phía sau. Từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh triển khai 296 đợt hoạt động an sinh xã hội, huy động, phân bổ hơn 9,4 tỷ đồng hỗ trợ 61.825 lượt người nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; dành 28,6 tỷ đồng sửa chữa, nâng cấp 12 công trình ghi công liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ; hỗ trợ 7,2 tỷ đồng xóa 155 nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học đang hưởng trợ cấp hằng tháng. Những con số ấy không chỉ phản ánh trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, mà còn cho thấy một tư duy phát triển lấy con người làm trung tâm, lấy hạnh phúc và cuộc sống ấm no của Nhân dân làm thước đo quan trọng nhất của sự phát triển.
Cùng với đó, chuyển đổi số và cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh, với 100% số hồ sơ công việc cấp tỉnh, cấp xã được xử lý trên môi trường điện tử và 100% số thủ tục hành chính được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính; qua đó từng bước xây dựng nền hành chính gần dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn, để những thành quả của phát triển thật sự đến với từng người dân, từng gia đình.
Những con số đó cho thấy sức sống và tiềm năng phát triển của Quảng Ngãi. Nhưng phát triển không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng hay những công trình mới. Thước đo sâu xa hơn là chất lượng cuộc sống của Nhân dân, hiệu quả hoạt động của bộ máy, niềm tin của người dân và sự phát triển bền vững của quê hương.
Vì vậy, trong công cuộc đổi mới hôm nay, tinh thần học tập cụ Huỳnh cần được thể hiện bằng những việc làm cụ thể: Cán bộ, đảng viên phải thật sự gần dân, trọng dân, hết lòng phục vụ Nhân dân; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; không ngừng học tập, đổi mới tư duy, nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu mới. Đổi mới sáng tạo phải đi cùng với giữ gìn bản sắc; phát triển kinh tế phải gắn với phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và chăm lo tốt hơn đời sống Nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo. Đó chính là cách thiết thực nhất để biến tấm gương cụ Huỳnh từ một giá trị lịch sử thành sức mạnh tinh thần trong công cuộc xây dựng Quảng Ngãi hôm nay.
