“Theo dấu vàng son” (NXB Thuận Hóa) là cuốn sách đã đưa người đọc rút ngắn thời gian, nhưng tường tận những gì trông thấy của một lịch sử xưa vẫn tồn tại trong dòng chảy thời đại trên mảnh đất kinh kỳ. Nói là sách nhưng thực chất cuốn sách là công trình dài hơi của nhà báo Bùi Ngọc Long sống và theo dõi tin tức ở vùng đất với nhiều sự kiện liên quan đến văn hóa, lịch sử như Huế. Ở đó, những câu chuyện văn hóa, di sản đã được tác giả miệt mài theo đuổi một cách kỳ công, nghiêm túc.
Cuốn sách như một chuyến du hành về với những địa danh, bí ẩn mà khi nhắc đến khiến ai cũng tò mò. Hầu hết những bài viết trong đó xoay quanh chủ đề văn hóa, di sản Huế được thực hiện theo hình thức dài kỳ, có thể kể đến như: “Phong thủy Kinh thành Huế”, “Đi tìm dấu tích Thần kinh nhị thập cảnh”, “Theo dấu tích vương triều Tây Sơn”, “Chuyện Ngự y triều Nguyễn”, “Bí mật Minh Mạng thang”, “Những ngọn núi thiêng”, “Kỳ duyên nghiên cứu trùng tu điện Cần Chánh”, “Tinh hoa võ học xứ Huế”.
Đi sâu vào từng bài viết, tác giả đã đưa người đọc về lại những di tích, danh thắng nổi tiếng xứ Huế như cồn Hến, cồn Dã Viên, sông Hương, chùa Thiên Mụ, hồ Tịnh Tâm, cửa biển Thuận An. Xa hơn là những ngọn núi thiêng của vùng đất, từ Kim Phụng, xuôi về Linh Thái rồi đỉnh Hải Vân. Không chỉ sử triều Nguyễn Gia Miêu mà cuốn sách còn đề cập đến triều Nguyễn Tây Sơn với những dấu tích còn lại trên mảnh đất này cũng như những ẩn số đến nay vẫn còn đặt ra cho giới nghiên cứu lịch sử.
Công việc chính là nhà báo nên tác giả có cách nhìn hệ thống, chịu khó nghiên cứu tài liệu, bỏ công sức điền dã, nghiên cứu thực địa và tìm hỏi đến nơi đến chốn các chuyên gia, nhà nghiên cứu. Hàm lượng học thuật không nhiều nhưng các bài viết lại hấp dẫn bởi nhiều chi tiết mang tính du khảo và văn phong kiểu du ký.
Nói về cuốn sách hơn 300 trang, tác giả tâm tình, mỗi người làm báo đều có cách chọn con đường đi riêng để đào sâu vào “cánh đồng chữ nghĩa”. Tự nhận mình không phải là người chọn hướng nghiên cứu di sản, nhưng nhà báo Bùi Ngọc Long đã theo đuổi vấn đề thời sự, xem người đương thời ứng xử ra sao với di sản. “Và từ câu chuyện thời sự ấy, người viết mong mang đến cho bạn đọc một cái nhìn di sản bằng tình yêu”, tác giả tâm sự.
Cầm trên tay cuốn sách, nhà nghiên cứu Nguyễn Phước Hải Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho rằng có nhiều di sản, qua thời gian cách nhìn nhận đã có phần sai lệch trên thực địa lẫn thông tin. Tác giả đã cất công khảo sát, lấy ý kiến chuyên gia để hệ thống lại, cung cấp một cái nhìn bao quát hơn, từ đó mọi người càng hiểu biết, trân quý hơn những giá trị mà tiền nhân để lại.
“Theo dấu vàng son” cứ thế không chỉ là gạch nối của người nay với những giá trị văn hóa, lịch sử mà hơn thế đó là hành trình đưa người đọc tìm về một vùng đất, để thêm hiểu và thêm yêu những trầm tích vẫn tỏa ánh hào quang.
