Từ khảo sát thực tế tại các cơ sở của Bệnh viện Tâm thần Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố đã đặt ra lộ trình xử lý trước mắt và chuẩn bị một mô hình phát triển quy mô lớn cho chuyên ngành tâm thần.
Tại Cơ sở 3 của Bệnh viện Tâm thần Thành phố Hồ Chí Minh ở 165B Phan Đăng Lưu, diện tích đất chỉ hơn 281m2 nhưng mỗi ngày tiếp nhận khoảng 200 bệnh nhi. Sáu tháng đầu năm, cơ sở này ghi nhận 25.683 lượt khám, trong đó có 7.553 lượt trẻ em dưới 6 tuổi, đồng thời thực hiện hàng nghìn lượt trắc nghiệm và tư vấn tâm lý.
Cơ sở 1 tại 766 Võ Văn Kiệt cũng chịu áp lực lớn. Khoa Khám bệnh có 9 phòng khám, 19 bàn khám, trung bình 800 lượt bệnh nhân được khám mỗi ngày. Sáu tháng đầu năm, bệnh viện ghi nhận hơn 100.500 lượt khám ngoại trú, 762 lượt điều trị nội trú và 412 ca cấp cứu.
Theo bác sĩ Nguyễn Đăng Khoa, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Thành phố Hồ Chí Minh, diện tích hạn chế khiến bệnh viện khó bố trí các khu chuyên biệt, mở rộng giường điều trị, khu cấp cứu và phục hồi chức năng.
Đặc thù người bệnh tâm thần nhất là những trường hợp dễ kích động, có nguy cơ thực hiện hành vi gây rủi ro,… càng đòi hỏi môi trường, không gian điều trị được thiết kế phù hợp và an toàn.
Từ khảo sát thực tế, đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố nhấn mạnh yêu cầu lấy người bệnh làm trung tâm.
Đồng chí cho rằng, không gian chật hẹp, bức bí gây thêm áp lực cho người bệnh và nhân viên y tế. Đối với trẻ em có vấn đề tâm lý, tâm thần, càng không thể để các em tiếp tục được chăm sóc trong điều kiện như vậy.
Giải pháp trước mắt được Thành phố đặt ra là khẩn trương di dời Cơ sở 3. Sở Y tế Thành phố được giao tổ chức sửa chữa, cải tạo một cơ sở thuộc quản lý nhà nước để có thể đưa khối tâm thần trẻ em về hoạt động. Mục tiêu hoàn thành di dời vào đầu tháng 9/2026.
Không gian mới dự kiến được tổ chức theo hướng tầng 1 dành cho khám, các tầng trên dành cho tư vấn tâm lý và mở rộng chăm sóc ban ngày, đồng thời bổ sung khu vui chơi cho trẻ em.
Đối với Cơ sở 1, lãnh đạo thành phố yêu cầu tìm một địa điểm trong nội thành có diện tích khoảng 6.000-10.000m2, có sẵn nhà để cải tạo, phục vụ việc di dời.
Về giải pháp căn cơ được thành phố đặt trong quy hoạch dài hạn khi đã có kế hoạch xây dựng Bệnh viện Tâm thần (cơ sở mới) sẽ có diện tích khoảng 5ha, quy mô 1.000 giường và Trung tâm Điều dưỡng người bệnh tâm thần có diện tích 3,3ha, quy mô 1.000 giường. Dự tính khởi công trong quý II/2027 và đi vào vận hành từ năm 2029.
Cơ sở mới được định hướng đáp ứng đồng thời điều trị nội trú, ngoại trú, cấp cứu tâm thần, phục hồi chức năng, tâm lý lâm sàng và chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng cùng các yêu cầu về an ninh, an toàn và môi trường sinh hoạt cho người bệnh.
Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh: “Bệnh tật là rủi ro nhưng rủi ro lớn hơn là bệnh tật mà không được chăm sóc tốt. Vì vậy chúng ta phải xác định mọi người bệnh trên địa bàn thành phố đều phải được thụ hưởng chính sách tốt đẹp của Đảng, Nhà nước và Thành phố, để phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau” trở thành thực chất chứ không phải khẩu hiệu”.
Từ yêu cầu đó, thành phố cũng đặt vấn đề phát triển các cơ sở tâm thần ở những hướng cửa ngõ, kết nối các trung tâm bảo trợ xã hội và đầu tư đồng đều hơn cho người bệnh.
Tổ chức lại không gian điều trị vì thế không đơn thuần là câu chuyện xây thêm cơ sở, đó là bước chuyển từ giải quyết tình trạng chật hẹp, quá tải sang xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần có đủ không gian cho điều trị, phục hồi và chăm sóc lâu dài, để nhóm người bệnh dễ bị tổn thương được tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp và an toàn hơn.
