ĐỘNG LỰC THÚC ĐẨY KINH TẾ NÔNG THÔN
Khai thác lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ gắn với du lịch canh nông, thời gian qua, tỉnh Lâm Đồng đã ban hành và triển khai thực hiện đồng bộ nhiều kế hoạch, xem chương trình OCOP là một giải pháp căn cơ nhằm phát huy nội lực, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, gia tăng hàm lượng khoa học-công nghệ và giá trị gia tăng. Sản phẩm OCOP được đánh giá không chỉ dừng lại ở việc “mỗi xã một sản phẩm”, mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái kinh tế nông thôn hiện đại, nơi người dân là chủ thể, sản phẩm là trung tâm và thị trường là đích đến.
Minh chứng cho hiệu quả của chương trình OCOP là sản phẩm của Hợp tác xã Nông nghiệp Công Bằng Thanh Thái, xã Nam Nung. Năm 2017, nhận thấy người dân địa phương sản xuất cà-phê manh mún, kém hiệu quả, thị trường bấp bênh, ông Lang Thế Thành đã vận động người trồng cà-phê trong vùng thành lập Hợp tác xã (HTX), thay đổi tư duy sản xuất cà-phê truyền thống sang sản phẩm OCOP. Chỉ với vài chục thành viên ban đầu, sau một thời gian ngắn, đã có 240 thành viên tham gia, quản lý hơn 500 ha cà-phê. HTX đã chủ động xây dựng quy trình sản xuất theo các tiêu chuẩn và đã hình thành vùng nguyên liệu đạt chuẩn 4C, Rainforest Alliance, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu châu Âu, Mỹ.
Khi đã có vùng nguyên liệu chất lượng, HTX đầu tư chế biến sâu, phát triển thương hiệu “Thanh Thai Coffee - Tinh túy vùng đất núi lửa Đắk Nông”. Năm 2020, HTX tham gia OCOP, đến nay đã có 7 sản phẩm chế biến, từ cà-phê rang xay, hạt rang đến cà-phê phin giấy, có 2 sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao. Giám đốc HTX Lang Thế Thành cho biết, triển khai chương trình OCOP giúp sản phẩm cà-phê đặc trưng của HTX chuẩn hóa về chất lượng, mẫu mã, định vị được thương hiệu, mở rộng thị trường. Không chỉ nâng cao giá trị và tăng thu nhập cho người trồng, OCOP còn mở ra hướng phát triển mới khi sản phẩm gắn với văn hóa, du lịch địa phương, trở thành quà tặng đặc trưng cho du khách.
PHÁT HUY THẾ MẠNH CÁC SẢN PHẨM OCOP
Dưới chân núi lửa Nâm Blang, xã Nam Đà, cánh đồng Buôn Choáh với 700 ha lúa nước sản xuất kiểu truyền thống, nay đã trở thành vùng sản xuất lúa đặc sản ST24, ST25 với quy mô 440 ha. Vùng sản xuất này do HTX Nông nghiệp Buôn Choáh tổ chức với 300 thành viên tham gia, ứng dụng công nghệ cao, tạo ra sản phẩm gạo có thương hiệu và giá trị vượt trội. Điều này đã chứng minh cho sức sống mạnh mẽ của kinh tế nông thôn, khi được tổ chức lại theo hướng hiện đại.
Tháng 8/2020, HTX Nông nghiệp Buôn Choáh được thành lập và đi vào hoạt động, dẫn dắt người trồng lúa thay đổi tư duy sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, mang lại giá trị kinh tế cao. Người trồng lúa không còn sản xuất đơn lẻ, mà trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị, cùng tuân thủ quy trình kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và chia sẻ lợi ích công bằng. Giám đốc HTX Nông nghiệp Buôn Choáh Bùi Đình Kiên cho biết, chương trình OCOP không chỉ thay đổi tư duy sản xuất, mà còn mang đến một diện mạo mới cho cánh đồng lúa Buôn Choáh thông qua việc ứng dụng khoa học-công nghệ hiện đại.
Sản phẩm gạo đặc sản Buôn Choáh đã từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường và được công nhận là sản phẩm chất lượng cao, với OCOP 3 sao, 4 sao. Cánh đồng Buôn Choáh được công nhận là vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao vào năm 2021. OCOP đang mở ra cơ hội và hướng đi mới để sản phẩm lúa gạo đặc sản địa phương vươn ra thị trường thế giới.
Đến nay, Lâm Đồng có 926 sản phẩm OCOP, trong đó 75 sản phẩm đạt 4 sao, 844 sản phẩm 3 sao. Các sản phẩm OCOP đang từng bước khẳng định vị trí, định vị thương hiệu nông sản Lâm Đồng tại các thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế. Nhiều sản phẩm đã có mặt tại hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản và các hội chợ trong và ngoài tỉnh. Một số sản phẩm đã tiếp cận thị trường xuất khẩu. Năm 2025, có 7 sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng cấp quốc gia 5 sao, với 529 chủ thể tham gia.
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, thông qua chương trình OCOP, các chủ thể đã chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Các đơn vị chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị. Các địa phương đã phát huy tốt tiềm năng, thế mạnh để phát triển sản phẩm OCOP đặc trưng. Nhiều sản phẩm tiêu biểu, như cà-phê, mắc-ca, ca-cao, thanh long, các sản phẩm chế biến từ atiso, rau củ quả và hải sản chế biến sâu từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Hiện nay, Lâm Đồng đang tập trung hình thành và quy hoạch các vùng nguyên liệu đặc sản, phát triển ngành nghề nông thôn, gắn với bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống. Chương trình OCOP đã nâng cao chất lượng, thương hiệu và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông thôn, mở rộng thị trường tiêu thụ. Bình quân thu nhập của các chủ thể tăng từ 15 - 20% mỗi năm, tạo thêm nhiều việc làm cho lao động nông thôn.
Việc phát triển sản phẩm OCOP được định hướng theo chuỗi giá trị, phát huy nội lực và gắn với lợi thế đặc thù của từng địa phương, nhằm từng bước mở đường cho kinh tế nông thôn phát triển bền vững, hướng đến hiện đại hóa khu vực nông thôn.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên cho hay: Tỉnh đã xác định bảy định hướng và giải pháp trọng tâm để triển khai chương trình OCOP. Trong đó, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường được xác định là nhiệm vụ then chốt. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, gắn sản phẩm OCOP với du lịch, phát triển hệ thống phân phối và các điểm bán hàng OCOP trên địa bàn; hỗ trợ các chủ thể áp dụng quy chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất tiên tiến, chú trọng công tác đánh giá, phân hạng trước khi công nhận sản phẩm.
