Tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công tác hòa giải
Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, Giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp Ngô Quỳnh Hoa cho biết, dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) kế thừa một số quy định còn phù hợp của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013; đồng thời sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định về việc chỉ định hòa giải viên; quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên, người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở.
Theo đó, dự thảo Luật bổ sung một số quyền của hòa giải viên, gồm: được tập huấn kiến thức pháp luật, nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải; mời người có uy tín, có kiến thức pháp luật, có kiến thức chuyên ngành trong các lĩnh vực, có kiến thức xã hội để hỗ trợ cho hoạt động hòa giải; đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có chuyên môn pháp luật liên quan vụ, việc hòa giải tư vấn, hỗ trợ vụ, việc hòa giải...
Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ nghiệp vụ của hòa giải viên, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công tác hòa giải.
Dự thảo cũng quy định việc bầu hòa giải viên, bầu tổ trưởng tổ hòa giải có thể biểu quyết trực tuyến, bảo đảm phù hợp với mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và được người dân. Hòa giải viên thống nhất lựa chọn hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến…
Không làm phát sinh nhân lực trong công tác hòa giải
Góp ý đối với dự thảo Luật, đại diện Bộ Nội vụ đề xuất cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến tổ chức, nhân lực thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương không làm phát sinh nhân lực.
Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, bảo đảm phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền; nghiên cứu đơn giản hóa một số thủ tục hành chính để tránh phát sinh gánh nặng trong quá trình thực hiện.
Cùng với đó, rà soát các quy định về tổ hòa giải, hòa giải viên ở cơ sở và hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính thống nhất với các quy định pháp luật có liên quan.
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung các quy định thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, công nghệ thông tin trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, đặc biệt là việc ghi chép, theo dõi, quản lý thông tin và kết quả hòa giải nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác dữ liệu phục vụ công tác chuyên môn.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu các giải pháp tạo điều kiện để các bên có thể tiếp cận, trao đổi thông tin và thực hiện một số hoạt động hòa giải bằng phương thức phù hợp với môi trường số, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt, giảm thủ tục hành chính không cần thiết.
Đại biểu này cũng lưu ý, cần rà soát các quy định liên quan đến công nhận kết quả hòa giải thành, bảo đảm vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước và thực tiễn triển khai tại cơ sở.
Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho rằng, việc sửa đổi Luật là cần thiết, xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và thực tiễn thi hành, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thời gian qua.
Đối với các quy định về quyền, trách nhiệm của hòa giải viên, Thứ trưởng đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu, chỉnh lý theo hướng phù hợp với vai trò của hòa giải viên là người hỗ trợ, kết nối, tạo điều kiện để các bên đối thoại và tự tìm được tiếng nói chung. Các quy định liên quan đến việc hướng dẫn, giải thích pháp luật hoặc đề xuất phương án giải quyết cần được rà soát thận trọng để tránh làm sai lệch bản chất của hoạt động hòa giải, ảnh hưởng đến tính trung lập và khách quan của hòa giải viên.
Thứ trưởng cũng đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại các nội dung liên quan đến biên bản hòa giải thành, quy trình công nhận kết quả hòa giải thành, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế nhưng phải bảo đảm phù hợp với đặc thù của mô hình hòa giải ở cơ sở tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm nâng cao năng lực, kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng nguyên tắc, đúng bản chất của hoạt động hòa giải ở cơ sở, qua đó nâng cao hiệu quả thi hành Luật sau khi được ban hành.
