Thúc đẩy giáo dục sở hữu trí tuệ cho thế hệ trẻ ASEAN

Trong bối cảnh khoa học-công nghệ thay đổi nhanh chóng, giáo dục sở hữu trí tuệ trở thành yêu cầu cấp thiết để xây dựng lực lượng đổi mới sáng tạo cho tương lai.

Cuộc họp về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với giáo dục sở hữu trí tuệ ngày 24/11.
Cuộc họp về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với giáo dục sở hữu trí tuệ ngày 24/11.

Từ ngày 24 đến 28/11 tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp Học viện Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO Academy), Cơ quan Sáng chế Nhật Bản và Chương trình Sứ mệnh đổi mới sáng tạo Atal (Atal Innovation Mission - AIM) của Ấn Độ tổ chức chuỗi sự kiện quốc tế nhằm thúc đẩy giáo dục sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và khu vực ASEAN, hướng tới hình thành thế hệ trẻ am hiểu sở hữu trí tuệ, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và thúc đẩy khởi nghiệp từ sớm.

Thúc đẩy giáo dục sở hữu trí tuệ từ trường học

Chuỗi sự kiện diễn ra đúng thời điểm thế giới đẩy mạnh phát triển các mô hình học tập mới gắn với công nghệ số, khi sở hữu trí tuệ trở thành công cụ chiến lược để đo năng lực đổi mới và chất lượng tri thức. Việc trang bị kiến thức sở hữu trí tuệ từ cấp phổ thông giúp hình thành văn hóa tôn trọng sáng tạo, đồng thời là nền tảng để Việt Nam xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ bền vững.

Mục tiêu của chương trình là nâng cao kiến thức và kỹ năng về sở hữu trí tuệ cho đội ngũ hoạch định chính sách, giáo viên, chuyên gia thiết kế chương trình giáo dục; thúc đẩy tích hợp hoạt động đổi mới sáng tạo vào trường học; xây dựng mạng lưới chia sẻ tài nguyên trong ASEAN và hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp từ sớm.

Đáng chú ý, sự kiện cũng góp phần hiện thực hóa hai nghị quyết quan trọng: Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Hai Nghị quyết đều nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực số, tư duy sáng tạo và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong giáo dục. Đây là nền tảng quan trọng để tích hợp giáo dục sở hữu trí tuệ trong toàn hệ thống giáo dục quốc dân.

Tăng cường hợp tác quốc tế về sở hữu trí tuệ

Chuỗi sự kiện là bước triển khai cụ thể sau chuyến thăm Việt Nam của Tổng Giám đốc WIPO Daren Tang tháng 9/2025. Trong chuyến thăm, ông đã tham dự Triển lãm các sản phẩm đổi mới sáng tạo của học sinh, sinh viên tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông. Ông đánh giá cao tiềm năng sáng tạo của học sinh, sinh viên Việt Nam và chứng kiến việc ký kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cục Sở hữu trí tuệ và WIPO - đặt nền tảng cho các chương trình đào tạo, giáo dục và nâng cao năng lực sở hữu trí tuệ trong thời gian tới.

2.jpg
Các đại biểu thảo luận mô hình từ chương trình AIM (Ấn Độ), khả năng nhân rộng tại Việt Nam.

Ngày 24/11, cuộc họp về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với giáo dục sở hữu trí tuệ tập trung thảo luận mô hình từ chương trình AIM (Ấn Độ), khả năng nhân rộng tại Việt Nam, định hướng hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp và tăng cường hợp tác trong đào tạo. Sự kiện có sự tham gia của bà Altayework Tedla - Giám đốc WIPO Academy, các chuyên gia AIM, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và nhiều đơn vị liên quan.

3.jpg
Các ý kiến chia sẻ với định hướng hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp.

Từ ngày 25 đến 28/11, Hội thảo quốc tế về giáo dục sở hữu trí tuệ dành cho khu vực ASEAN quy tụ hơn 30 đại biểu quốc tế là những nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, giáo viên sở hữu trí tuệ cùng 50 đại biểu trong nước. Các đại biểu chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chương trình giảng dạy sở hữu trí tuệ, sử dụng tài liệu của WIPO, thực hành thiết kế bài giảng, xử lý tình huống và khảo sát thực tế tại một số trường phổ thông tại Hà Nội.

Nền tảng chuyên môn từ WIPO Academy, IP4Y&T và AIM

WIPO Academy là đơn vị trực thuộc WIPO, được thành lập năm 1998, hoạt động như một trung tâm về giáo dục, đào tạo và xây dựng kỹ năng sở hữu trí tuệ. WIPO Academy tập trung vào việc hỗ trợ các quốc gia thành viên WIPO, đặc biệt là các nước đang phát triển, các nước kém phát triển nhất nhằm xây dựng năng lực trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới và sáng tạo.

Trong giai đoạn 2020-2025, Academy đã đào tạo hơn 550.000 thanh niên, trong đó hơn 56% là nữ. Các chương trình trải rộng từ giáo dục cơ bản, e-learning, đào tạo chuyên sâu, đến thạc sĩ liên kết với nhiều đại học danh tiếng.

Chương trình Intellectual Property for Youth and Teachers (IP4Y&T) là một sáng kiến của WIPO Academy nhằm thúc đẩy giáo dục sở hữu trí tuệ cho thanh thiếu niên và giáo viên, tập trung vào học sinh phổ thông. Chương trình này là một phần của Chiến lược Trao quyền thế hệ trẻ về sở hữu trí tuệ (IP-YES!) của WIPO, được triển khai qua các hoạt động gamified (hóa trò chơi) và thực tiễn để khơi dậy tinh thần sáng tạo và đổi mới.

Thời gian qua, trong khuôn khổ IP4Y&T, WIPO đã tổ chức các chương trình đào tạo trực tiếp cho 171 giáo viên trường học và mở rộng dịch vụ với các chương trình mới tại các nước ASEAN. Hàng nghìn học sinh được tiếp cận qua trại hè và câu lạc bộ đổi mới sáng tạo, giúp nâng cao kỹ năng sáng tạo và nhận thức sở hữu trí tuệ; xây dựng mạng lưới Đại sứ Thanh niên sở hữu trí tuệ và tích hợp vào Chiến lược Trao quyền thế hệ trẻ về sở hữu trí tuệ (IP-YES!)…

Atal Innovation Mission (AIM) là mô hình đổi mới sáng tạo quốc gia của Ấn Độ, được Chính phủ Ấn Độ triển khai từ năm 2016, hiện có hơn 10.000 phòng thí nghiệm Atal Tinkering Labs cho học sinh, mạng lưới trung tâm ươm tạo và chương trình giải quyết thách thức xã hội. Năm 2024, AIM ký Joint Letter of Intent (JLoI) với WIPO mở ra hợp tác quốc tế trong hỗ trợ thanh niên và giáo viên, xây dựng lab, tổ chức hackathon, chương trình trao đổi và phát triển năng lực.

Các mô hình này được kỳ vọng sẽ cung cấp kinh nghiệm và nguồn lực quan trọng cho Việt Nam và ASEAN trong việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dựa trên sở hữu trí tuệ.

4-7155.jpg
Chuỗi sự kiện từ ngày 24 đến 28/11 tại Hà Nội thu hút nhiều chuyên gia sở hữu trí tuệ, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và nhiều đơn vị liên quan.

Chuỗi sự kiện tại Hà Nội là bước tiến quan trọng trong nỗ lực đưa giáo dục sở hữu trí tuệ vào trường học, tạo nền tảng để xây dựng thế hệ trẻ tự tin sáng tạo, có năng lực hội nhập và khởi nghiệp trong kỷ nguyên kinh tế tri thức. Thông qua hợp tác với WIPO, AIM và nhiều đối tác quốc tế, Việt Nam đang chủ động tham gia vào mạng lưới giáo dục sở hữu trí tuệ của khu vực, từng bước hình thành văn hóa tôn trọng sáng tạo và thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ gốc, ngay trong nhà trường.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.

Hội thảo “Kết nối 3 nhà - Huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội thành phố Huế” diễn ra chiều 2/7 tại Huế.

Huế kích hoạt nền tảng số kết nối “3 nhà”: Biến bài toán thực tiễn thành động lực đổi mới sáng tạo

Từ quản lý đô thị thông minh, bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế số, thành phố Huế đang đứng trước nhiều bài toán lớn cần lời giải. Nền tảng số kết nối “3 nhà” vừa được Huế ra mắt kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển.

Hoạt động nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản

Trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản được xác định là nền móng tri thức, vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mô hình phát triển, năng lực tự chủ và vị thế quốc gia.