Tập thơ do nữ sĩ Angelina Gatell biên soạn, GS Julio Neira Jimenez viết lời giới thiệu, dịch giả Nguyễn Thị Kim Dung, giảng viên Khoa tiếng Tây Ban Nha (Trường đại học Hà Nội) chuyển ngữ sang Tiếng Việt. Bản tiếng Việt ra mắt tại Việt Nam được 6 họa sĩ Tây Ban Nha và 6 họa sĩ Việt Nam vẽ minh họa mới.
Trong bài thơ mở đầu tuyển tập, tác giả Rafael Alberti viết: “Kỳ diệu thay khi dân tộc ấy coi thường/những mưu đồ của con quái vật với giấc mơ bất bại/Kỳ diệu thay khi mỗi bình minh lại thấy họ trỗi dậy/ngã xuống rồi đứng lên, vô tận như đại dương…”. Từ lời kêu gọi lương tâm của một nữ nhà thơ được trọng vọng trên thi đàn Tây Ban Nha đã khơi lên niềm đồng cảm và sự ủng hộ mạnh mẽ của các nhà thơ và người dân Tây Ban Nha. Thời sự về cuộc chiến phi nghĩa diễn ra ở một đất nước Đông Dương xa xôi đã chuyển hóa thành những vần thơ đầy cảm xúc. Từ các địa danh, chiến sự ác liệt như Huế, Khe Sanh (Quảng Trị) đến hình ảnh người chiến sĩ, trẻ em và những lời nguyện cầu ngân lên đầy rung cảm.
Trong tuyển tập “Cùng Việt Nam”, tác giả Angela Figuera Almerich có chùm thơ 5 bài về “Việt Nam cận cảnh”, trong đó bài thơ nhan đề “Các bà mẹ” có những câu kết đầy xúc động: “Ta thấy họ đơn độc, im lìm, mắt mở to/chất chứa đau thương và những câu hỏi không lời đáp/như thể ngóng đợi điều gì trong hỗn tạp/nhưng khuôn mặt họ/tỏa sáng vẻ đẹp diệu kỳ/với dấu ấn siêu phàm/của ý chí sống mãnh liệt không bao giờ tàn lụi”. Chân dung ý chí của một dân tộc đau thương mà anh dũng mà chính những nhà thơ ở bên kia bán cầu cũng nhận ra và ngợi ca đã hiển hiện như thế.
Hơn 50 năm đã trôi qua, tuyển tập thơ “Cùng Việt Nam” vẫn là một chứng tích sáng chói về sự dấn thân chính trị mãnh liệt của thi ca Tây Ban Nha trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động. Các tác giả nhiều thế hệ cùng các tên tuổi hậu chiến, thậm chí có những tác giả từng bị giam cầm vì hoạt động chống thực dân cùng góp mặt trong tuyển tập với sự đa dạng về phong cách, phong phú về thể loại. Góc nhìn về chiến tranh trong tác phẩm được đánh giá đa dạng, hướng về tôn giáo, người yếu thế, thể hiện lập trường chính trị thẳng thắn.
Tuyển tập thơ phản chiến “Cùng Việt Nam” ra mắt độc giả Việt Nam trong những ngày đất nước chúng ta đang nao nức trong kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất. Tính thời điểm của tuyển tập này tác động sâu sắc tới tâm hồn, nhận thức của những người trẻ hôm nay khi nhìn về cuộc chiến tranh giữ nước của dân tộc.
