Đây là một sự kiện lịch sử có ý nghĩa chiến lược và nhân văn cao cả. Một nhà văn Ấn Độ đã vô cùng cảm phục khi nói về sự kiện này: “Thế giới này không thể có một cuộc trường chinh nào với ba vạn trẻ từ 7 đến 15 tuổi, không cha không mẹ, đi gần nửa ngàn cây số dưới mưa bom bão đạn để đến trường”.
Câu chuyện bắt đầu từ xóm Mới, thôn An Hòa, bên dòng Bến Hải yên bình. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, dòng sông trở thành giới tuyến chia đất nước thành hai miền nam - bắc. Thành, nhân vật chính cùng các bạn nhỏ trong xóm thỏa sức chạy nhảy, vui chơi, thả mình trong dòng nước biển xanh trong. Nhưng rồi, cuộc chiến tranh ác liệt đã nổ ra trên vùng đất tươi đẹp ấy: “Lớp 2A có bạn Liên và Tám chết vì trúng bom bi dọc đường đi học” (trang 26). Thành cùng các bạn phải nghỉ học, cùng gia đình đi sơ tán.
Đầu tháng 8/1966, Thành và các bạn nhỏ cùng trang lứa thôn An Hòa được cha, mạ đưa đến điểm tập kết và lên xe bắt đầu cuộc hành quân ngược chiều ra bắc. Biết bao lần máy bay Mỹ rượt theo đánh phá, bao lần các em được các thầy cô, những chiến sĩ dẫn đoàn bồng bế rời khỏi xe để tránh bom. Không biết bao nhiêu đoạn đường thầy, trò phải dìu dắt nhau đi bộ, chân các em bị phồng rộp và những lần đói cơm, khát nước…
Trong hành trình đầy khó khăn, gian nguy ấy, các em học sinh K8 đã nhận được sự quan tâm, chăm sóc của các thầy, cô giáo và anh chị phụ trách đi theo đoàn. Xúc động nhất là hình ảnh chú lái xe dũng cảm thu hút bom đạn về phía mình để đoàn xe chở học sinh được an toàn. Tuy vậy, “để thực hiện thành công cuộc hành quân này, 70 người đã vĩnh viễn nằm lại trên những cung đường bởi bom đạn giặc Mỹ và ốm đau bệnh tật. Trong đó có 59 học sinh, 6 giáo viên, 2 cán bộ khu vực và 3 người dẫn đường (trang 135; 136).
Cuốn sách gồm 169 trang kết cấu thành 11 phần có các tiêu đề: Mấy đứa trẻ xóm Mới, Tuổi thơ trên vùng đất lửa, Sơ tán, Bắt đầu cuộc hành quân, Vượt sông Nhật Lệ, Chang chang cồn cát, Một cuộc chạy trốn, Đường qua xứ Nghệ, Đi trên đất Bắc, Những ngày đầu trên đất Nam Hà, Sống giữa yêu thương… K8 - cuộc hành quân ngược chiều của nhà văn Nguyễn Phương Hà là một tác phẩm thật sự ý nghĩa và rất đáng đọc. Nó không chỉ giúp thế hệ trẻ hôm nay biết về một cuộc hành quân có một không hai trên thế giới và khơi gọi niềm tự hào về một thế hệ thiếu nhi Việt Nam anh hùng. Tác phẩm còn rất nhiều câu chuyện về tình người, tình thầy cô và nhân dân các địa phương luôn dang rộng vòng tay, đón các em vào lòng chia ngọt sẻ bùi, chăm các em như những đứa con ruột thịt của mình. Tình cảm yêu thương ấy là cội nguồn sức mạnh Việt Nam làm nên chiến thắng trước mọi kẻ thù.