Mang cả trăm năm vào nét vẽ

Trên tay tôi đang cầm ấn phẩm “Lê Thi - Tiếng nói của chính mình” (NXB Hội Nhà văn 2026), một cuốn sách đẹp, trang trọng, dày hơn 300 trang, khái quát toàn bộ con đường hội họa của họa sĩ Lê Thi (1925-2024).

Mang cả trăm năm vào nét vẽ

Bắt đầu vẽ từ năm 1980 nhưng đến 1997 mới triển lãm tranh lần đầu, bà gần như đã liên tục vẽ không nghỉ cho đến những năm tháng cuối cùng của cuộc đời. Gia tài tranh của bà để lại có đến hàng nghìn bức mà ấn phẩm này mới chỉ giới thiệu được khoảng hơn 200 bức tranh tiêu biểu.

Hội họa đã kéo gần mọi miền không gian và đẩy lùi sự tàn phai của thời gian. Bà Lê Thi vẽ tự nhiên như hơi thở, như ký ức ùa về, như kể lại với người xem những câu chuyện đã qua và câu chuyện của ngày hôm nay. Những bức tranh của bà hầu hết đi theo lối tả chân, đó là hiện thực cuộc sống mà bà đã và đang đối diện, là những gì gần gũi, mộc mạc và giản dị nhất. Bà vẽ từ tĩnh vật tới những sự vật hiện tượng mang tính chuyển động, vẽ sông suối cỏ cây hoa lá vườn tược, vẽ từ những phiên chợ nông thôn cho đến núi non biển cả, vẽ những người thân yêu gần gũi trong gia đình cho đến những nhân vật ở các vùng miền bà từng qua. Không gian và nhân vật của Lê Thi tập trung chủ yếu ở quê hương của bà, nông thôn miền bắc cùng một số bức về cảnh và người vùng cao.

Bà đã có một cuộc đời với những năm tháng sôi động, nhiều biến động, biến cố và không ít buồn thương. Tất cả những điều ấy, bằng một cách nào đó đã đi vào trong tranh của bà một cách kín đáo, tinh tế. Tôi để ý thấy tranh của bà không có bức nào dùng những gam màu rực rỡ, hình như bà chưa bao giờ dùng màu đỏ. Thay vào đó, màu xanh tràn ngập trong tranh bà, mang lại cảm giác yên bình và thân thương. Chất tranh của Lê Thi mang trong mình nỗi u uẩn với nhiều chìm khuất bên trong nhưng lại thể hiện ra bên ngoài bằng một vẻ đằm thắm nhẹ nhàng. Thế nhưng nỗi bàng bạc u hoài man mác cứ trải khắp trong các tác phẩm của bà nếu chúng ta xem kỹ và chìm vào từng bức tranh. Tôi có cảm giác, bà đã nén lại nhiều nỗi buồn, nỗi cô đơn để rồi chuyển hóa chúng thành hội họa.

Tôi đặc biệt thích những bức tranh với các nhân vật của Lê Thi. Bà vẽ từ trẻ con đến người lớn, vẽ những người lao động bình dị, những thiếu nữ vùng cao, những bà mẹ địu con xuống núi, những cảnh đời thường như mẹ bên con, bà bên cháu, bà xem cháu học, hai chị em làm bánh, cháu gái rửa bát… Và một điều thú vị là họa sĩ Lê Thi có khá nhiều bức chân dung tự họa hoặc đưa mình trở thành một phần của bức tranh. Hầu hết các tác phẩm ấy, nhân vật đều không cười mà yên lặng trong một nỗi ưu tư trầm mặc như thể chưa ngừng ngẫm ngợi về những năm tháng đã qua.

Điều đọng lại trong tôi sau khi xem xong cuốn sách “Lê Thi - Tiếng nói của chính mình” là tình yêu cuộc sống bền bỉ tha thiết của người họa sĩ đã đem cả thế kỷ, đem cả cuộc đời mình vào tranh, vượt lên những mất mát đắng cay, vượt lên bao lo toan khó nhọc, vượt lên đời sống bộn bề.

Có thể bạn quan tâm

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Nhà thơ Trương Minh Hiếu vừa cho xuất bản tập thơ lục bát “Thả gió qua sông” (NXB Văn học). Tôi tò mò: “Thả gió qua sông” là gì và Hiếu muốn nói gì với việc thả gió qua sông?

Nhận thức mới về “tài sản số”

Nhận thức mới về “tài sản số”

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số quốc gia và bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển kinh tế số, các yếu tố như dữ liệu số và tài sản số đang từng bước trở thành nguồn lực chiến lược. Dù vậy, khái niệm “tài sản số” hiện vẫn còn tương đối mới mẻ, dễ bị nhầm lẫn hoặc đồng nhất với tiền mã hóa đơn thuần. Sự thiếu hụt về thông tin đa chiều khiến không ít người tiếp cận lĩnh vực này với tư duy phong trào, tiềm ẩn nhiều rủi ro về pháp lý và tài chính.

Lắng nghe để học muôn loài

Lắng nghe để học muôn loài

Cuối tháng 3, truyện dài “Hầu vương đảo Hòn Lao” (NXB Trẻ) của nhà văn Lê Đức Dương ra mắt bạn đọc, chưa đầy một tháng đã được tái bản lần hai. Tác phẩm không chỉ hấp dẫn ở cốt truyện phiêu lưu, mà còn mở ra những suy tư lặng lẽ về tự do, ký ức và trách nhiệm, những vấn đề lớn lao được kể bằng giọng văn trong trẻo, giàu cảm xúc.

Cuộc hành quân có một không hai

Cuộc hành quân có một không hai

Cuốn truyện ký “K8 - Cuộc hành quân ngược chiều” (NXB Hội Nhà văn, 2026) của nhà văn Nguyễn Phương Hà ra mắt vào tháng 4/2026. Chiến dịch K8 là một chủ trương lớn của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đưa hơn ba vạn học sinh từ vùng tuyến lửa ra hậu phương miền bắc để tiếp tục học tập và cũng là để chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng lâu dài.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Về nghe Nguyễn Nhật Ánh kể chuyện tình

Về nghe Nguyễn Nhật Ánh kể chuyện tình

Vẫn chọn không gian làng quê cũ với những mảnh đời ngang trái, trong lần hội ngộ này, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh tiếp tục để bạn đọc chứng kiến bao ngã rẽ chông chênh. “Chuyện tình thị trấn” (NXB Trẻ) mang đoạn kết buồn nhưng lại mở ra nhiều hướng đi mới thênh thang hơn cho từng nhân vật.

Những tình tự riêng ngưng đọng

Những tình tự riêng ngưng đọng

Bốn nữ nhà thơ họ Đoàn là Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến, Đoàn Ngọc Thu gần đây ra mắt tuyển thơ “Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn” (NXB Hội Nhà văn). Đó là những khúc tình tự riêng đầy ngưng đọng.

Những suy nghiệm nhân sinh

Những suy nghiệm nhân sinh

“Mưa ở Bình Dương & những truyện ngắn khác” là tập truyện ngắn của nhà văn Văn Giá, được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2025. Tập sách gồm 40 truyện ngắn xoay quanh chuyện sinh hoạt thường ngày, những thói hư tật xấu, những trăn trở và hoài nghi của con người giữa trần thế xô bồ và phồn tạp.

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Giữa những kệ sách quản trị vốn đầy ắp mô hình phương Tây, những công thức thành công được nhập khẩu từ các tập đoàn toàn cầu, cuốn sách “Văn hóa quản trị chất Việt” (NXB Thế giới) của chuyên gia tư vấn quản trị và văn hóa doanh nghiệp Đỗ Thùy Dương lại đi theo một hướng khác: Trở về với căn tính Việt để tìm lời giải cho quản trị Việt.

Đối mặt để bảo vệ công lý

Đối mặt để bảo vệ công lý

Tiểu thuyết “Đối mặt” (NXB Công an nhân dân) của nhà văn Phạm Quang Long từng giành Giải A cuộc thi tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ V, do Bộ Công an phối hợp tổ chức. Đây là một tiểu thuyết hình sự đầy đặn, kỳ công.

Tiến về miền chưa biết

Tiến về miền chưa biết

Trong cuốn du ký “Từ nhà anh về nhà em” do NXB Kim Đồng vừa phát hành, tác giả Thibault Clemenceau đã kể lại chặng đường cùng vợ đạp xe 16 nghìn km suốt hơn một năm từ Pháp về Việt Nam với rất nhiều trải nghiệm đáng nhớ.

Chắt từ máu và hoa

Chắt từ máu và hoa

Nhà văn Phạm Việt Long trực tiếp ra chiến trường nhận nhiệm vụ vào những năm ác liệt nhất, những năm bắt đầu tổng tiến công Mậu Thân 1968. Nơi ông đến: Chiến trường Nam Trung Bộ cũng là một trong những mặt trận gian khó nhất.

Thức tỉnh những tình cảm thiện lương

Thức tỉnh những tình cảm thiện lương

Gần đây tôi nhận được cuốn sách mới nhất của Thụy Anh có tựa đề “Mắt trố” (truyện dài, NXB Trẻ 2026), tôi đã say sưa đọc 80 trang sách của Thụy Anh rồi hân hoan gấp lại trang cuối cùng với một tâm trạng hy vọng sẽ còn được đọc tiếp nữa!

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Kẻ sĩ ra làm quan hành chính có phải chỉ ung dung ở chốn miếu đường, bàn bạc văn nhã và tỏ ra đức vọng thôi đâu?

Ta sẽ khác đi, khi đọc Haruki Murakami

Ta sẽ khác đi, khi đọc Haruki Murakami

Thế giới thì trôi đi nhưng những câu chuyện sẽ lưu lại. Mỗi truyện ngắn trong tác phẩm “Ngôi thứ nhất số ít” (NXB Phụ Nữ Việt Nam) của Haruki Murakami sẽ là một lát cắt của thế giới.

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Các thuật toán (truyền thông mạng xã hội) đã tiêu giảm nhiều mặt cảm xúc của con người - ghét, yêu, phẫn nộ, vui mừng, bối rối - thành một danh mục duy nhất: Tương tác.

Tìm dấu xưa trí tuệ nước Nam

Tìm dấu xưa trí tuệ nước Nam

Cuốn sách “Lược sử khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại” của nhóm tác giả Trần Trọng Dương, Phạm Vũ Lộc và Nguyễn Ngọc Phương Đông vừa được NXB Đại học Sư phạm (Hà Nội) ấn hành, đã gợi nên một mạch trầm sâu lắng.

Thêm lý giải về lo âu

Thêm lý giải về lo âu

Nhận diện được khủng hoảng hiện sinh của con người thời đại mới, nhà văn Phùng Văn Khai đã lựa chọn trực tiếp lý giải những lo âu, ám ảnh đồng thời đưa ra lối thoát cho con người thông qua bộ đôi tiểu thuyết “Hư thực” và “Hồ đồ” (NXB Văn học).

Một tiến trình độc đáo

Một tiến trình độc đáo

Sau 12 năm tập hợp, biên soạn và tuyển chọn, nhà văn Lê Quang Trang và nhà văn Trần Thị Thắng đã hoàn thành tập sách “Văn học giải phóng miền Nam Việt Nam: Một tiến trình độc đáo” (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh).

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ Đinh Minh Thiện vừa trình làng tập thơ thứ tư: “Bản giao hưởng tháng Tư” (NXB Hội Nhà văn). Ở tập thơ này, nhãn quan của một họa sĩ đối thoại không hồi kết với chiều sâu tĩnh tại của một tâm hồn hướng Phật.

Những câu thơ lay gọi

Những câu thơ lay gọi

Quê hương bắt đầu từ mùi điền dã hoai nồng, thấm thía vào máu thịt, khiến kẻ thiên di dù đi đến chân trời viễn mộng nào cũng thấy tâm hồn mình chơi vơi thiếu vắng một khoảng bình yên. Mỗi tấc đất ta đi qua đều viết nên một trang sử của tâm trạng, nơi cái bình thường nhất khi xa lại trở nên bồi hồi.

Lời cảnh tỉnh từ “Lớp học cuối cùng”

Lời cảnh tỉnh từ “Lớp học cuối cùng”

Trong thời đại hiện nay, trí tuệ nhân tạo được hứa hẹn sẽ cách mạng hóa giáo dục vì sở hữu rất nhiều ưu thế. Đi đến đâu cũng nghe người ta nhắc về sự thông minh, tiện lợi, độ lan tỏa của AI.

Những bài học không bao giờ cũ

Những bài học không bao giờ cũ

Giữa bộn bề công việc - Nguyễn Văn Mạnh là Trưởng Ban biên tập tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam, vậy mà chỉ trong hai năm Nguyễn Văn Mạnh công bố ba tác phẩm: “Miền hoa phượng” - Thơ, NXB Văn học; “Dấu thời gian” - Thơ, NXB Hội nhà văn; “Theo dấu chân cuộc sống” - Tuyển tập phóng sự và bút ký báo chí, NXB Hội nhà văn.

Thương những phận đời trên dòng thác

Thương những phận đời trên dòng thác

Tập truyện ngắn “Bể người thăm thẳm” (NXB Hội Nhà văn) của nhà văn Nguyễn Thị Lê Na chứa gần 10 truyện ngắn. Mỗi truyện ngắn tập trung vào một nội dung, điểm chung là đều xoáy vào những bi kịch, tổn thương, trăn trở của con người, đặc biệt là số phận những nhân vật nữ luôn tự ý thức về bản thân và khát khao hạnh phúc.

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Nhà thơ Hoàng Anh Tuấn vừa tái ngộ độc giả bằng tập tản văn “Về nghe hoa hòe kể chuyện”, do NXB Kim Đồng phát hành. Với 20 bài tản văn và gần 200 trang giấy in, Hoàng Anh Tuấn chứng tỏ mình là người kể chuyện duyên dáng.