Thích ứng tiêu chuẩn mới, tối ưu hóa lợi ích từ EVFTA

Sau gần 5 năm thực thi, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-EU (EVFTA) đã đóng vai trò quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, góp phần mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư và thúc đẩy cải cách thể chế. Trước khi có EVFTA, trao đổi thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU đạt khoảng gần 49 tỷ USD, đến nay đã tăng lên gần 70 tỷ USD, là sự tăng trưởng rất lớn.
Đóng gói gạo xuất khẩu ở Công ty TNHH Chơn Chính (Đồng Tháp). (Ảnh TRẦN QUỐC)
Đóng gói gạo xuất khẩu ở Công ty TNHH Chơn Chính (Đồng Tháp). (Ảnh TRẦN QUỐC)

EU đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ 4 và đối tác đầu tư lớn thứ 5 của Việt Nam với tổng vốn đầu tư lũy kế đạt hơn 30 tỷ USD. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang biến động phức tạp, việc đánh giá hiệu quả thực thi EVFTA là cần thiết nhằm đưa ra các giải pháp để tối ưu hóa lợi ích từ hiệp định cũng như đề ra định hướng tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và EU trong giai đoạn tiếp theo.

Khắc phục hạn chế

Theo Tổng cục Thống kê, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đã tăng từ 24,3 tỷ USD năm 2014 lên 51,8 tỷ USD vào năm 2024 (tăng trưởng bình quân 9%/năm). Nhập khẩu từ EU cũng tăng nhưng với tốc độ chậm hơn, dẫn đến mức thặng dư thương mại năm 2024 đạt 35,2 tỷ USD, là mức cao nhất trong các FTA Việt Nam tham gia. Nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giày, nông sản và sản phẩm công nghệ cao đều có mức tăng trưởng đáng kể nhờ ưu đãi thuế quan từ EVFTA.

Ông Nguyễn Anh Dương, thành viên Ban soạn thảo báo cáo đánh giá 5 năm thực hiện EVFTA, dư địa xuất khẩu sang EU còn rất lớn nếu doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt hơn ưu đãi thuế quan. Tỷ lệ sử dụng ưu đãi thuế quan theo EVFTA đã tăng từ 14,8% năm 2020 lên 35,2% năm 2023, vẫn thấp hơn tỷ lệ của một số hiệp định khác Việt Nam tham gia.

EVFTA còn góp phần thu hút dòng vốn FDI từ EU vào Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng tái tạo và dịch vụ tài chính. Hà Lan, Pháp, Đức, Luxembourg và Đan Mạch là những quốc gia đầu tư lớn nhất từ EU vào Việt Nam.

Các lĩnh vực thương mại, đầu tư, quyền sở hữu trí tuệ, phát triển bền vững đã có nhiều điều chỉnh quan trọng về thể chế và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. EVFTA cũng thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng số hóa vào sản xuất và kinh doanh để nâng cao năng lực cạnh tranh. Thương mại điện tử, thanh toán số hay logistics thông minh đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường EU hiệu quả hơn.

Các tiêu chuẩn bền vững từ EVFTA là sức ép giúp Việt Nam chú trọng đầu tư nhiều hơn vào năng lượng tái tạo, sản xuất xanh và giảm phát thải carbon thời gian qua. Ngoài ra, EVFTA có các điều khoản ràng buộc về phát triển bền vững, khuyến khích Việt Nam nâng cao các chính sách về bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Tuân thủ các tiêu chuẩn này giúp nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để tối ưu hóa lợi ích từ EVFTA và đáp ứng các xu hướng thương mại xanh của EU, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững, đồng thời nâng cao năng lực giám sát và thực thi các cam kết về lao động, môi trường.

Chủ động thích ứng các tiêu chuẩn mới

Thời gian gần đây, EU ban hành hàng loạt điều chỉnh, quy định mới như Hệ thống kiểm soát hàng hóa nhập khẩu (ICS2), Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay Kế hoạch hành động nền kinh tế tuần hoàn của EU (CEAP),… tác động không nhỏ tới xuất khẩu của Việt Nam.

Đơn cử, thông qua CEAP, EU hướng tới tăng cường chuẩn hóa, luật hóa các quy định, tiêu chuẩn, chú trọng phát triển kinh tế tuần hoàn, một mặt sẽ thúc đẩy hiện thực hóa các mục tiêu của thỏa thuận xanh, thiết lập quy chuẩn thương mại xanh mới, lan tỏa trách nhiệm chung chống biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, góp phần chuyển đổi chuỗi cung ứng xanh, bền vững không chỉ tại EU mà trên toàn cầu. Nhưng mặt khác, các quy định này sẽ tạo ra hàng rào kỹ thuật cao hơn đối với việc tiếp cận thị trường, đồng thời tạo thêm gánh nặng về hành chính, chi phí cho nhà sản xuất và hệ thống cung ứng.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) Trịnh Thị Thu Hiền chia sẻ: EU ngày càng mở rộng thêm quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn đối với ngành dệt may sẽ tạo ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp về sản xuất bền vững, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm xã hội, môi trường,...

CEAP còn có quy định chi tiết đối với nhiều lĩnh vực, nhóm ngành nghề khác như nhựa, chế biến thực phẩm, nông nghiệp, pin, thiết bị giao thông, công nghiệp điện tử,… Doanh nghiệp phải đầu tư nâng cấp công nghệ, thay đổi quy trình sản xuất, dẫn đến tăng chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Không những vậy, doanh nghiệp trong nước cũng phải đối mặt sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ đến từ quốc gia khác đã và đang tích cực chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu của CEAP.

Theo các chuyên gia, những yêu cầu về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là xu thế không thể đảo ngược, bắt buộc phải tuân thủ để có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Nguyễn Anh Dương kiến nghị cần xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn về phát triển bền vững của EU; xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số và tối ưu hóa quy trình sản xuất, kinh doanh nhằm gia tăng lợi thế cạnh tranh. Việt Nam cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ và hiệu quả các cam kết EVFTA. Cách tiếp cận cần hướng tới tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và EU trong cải cách các quy định phù hợp với các xu hướng mới về công nghệ và phát triển bền vững.

Doanh nghiệp cần tiếp tục nâng cao năng lực tận dụng ưu đãi thuế quan từ EVFTA; chuyển đổi mô hình sản xuất, đầu tư công nghệ để sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn và kỹ thuật ngày càng khắt khe của EU; đồng thời, hoàn thiện hệ thống chứng nhận, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, sản phẩm cũng như nâng cao năng lực phòng vệ thương mại và cảnh báo sớm...

Có thể bạn quan tâm

Xăng sinh học E10 - nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng năng lượng mới.

Xăng sinh học E10 - nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng năng lượng mới

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động khó lường, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trở thành một ưu tiên chiến lược đối với nhiều quốc gia. Bên cạnh việc đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, phát triển nhiên liệu sinh học đang được xem là một hướng đi quan trọng nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào xăng dầu.

Chi tiêu cho công nghệ: Cần một công cụ quản trị thông minh

Chi tiêu cho công nghệ: Cần một công cụ quản trị thông minh

Sự kết hợp giữa công nghệ, tài chính và bán lẻ đang mở ra nhiều mô hình tiêu dùng mới. Với những người trẻ, việc lựa chọn các công cụ thanh toán phù hợp giúp quá trình mua sắm trở nên thuận tiện hơn, góp phần hình thành thói quen quản lý tài chính cá nhân bài bản và bền vững trong dài hạn.

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

Bộ Xây dựng vừa có báo cáo đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng. Diễn biến căng thẳng của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu thế giới biến động, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất, kinh doanh gia tăng.

Ảnh minh họa.

Giá vàng ngày 14/3: Vàng miếng, vàng nhẫn tiếp đà "lao dốc", giảm thêm 2,2 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới hôm nay, 14/3, tiếp tục giảm trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và lo ngại lạm phát gia tăng, giao dịch ở mức 5.017,7 USD/ounce. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC đồng loạt giảm theo giá thế giới, niêm yết lần lượt ở mức 182,6 triệu đồng/lượng và 182,3 triệu đồng/lượng.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. (Ảnh: Thành Đạt)

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ "nút thắt" trong công tác quy hoạch

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. Với nhiều điểm mới, Nghị định được kỳ vọng sẽ hoàn thiện cơ sở pháp lý, tháo gỡ các bất cập thực tiễn trong quy hoạch, nhằm thúc đẩy triển khai các dự án, góp phần phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Ảnh minh họa.

[Infographic] Thị trường chứng khoán tuần 9-13/3: Thanh khoản giảm, khối lượng giao dịch giảm -14,7% so tuần trước

Thị trường có tuần thứ hai liên tiếp giảm điểm mạnh,VN-Index kết tuần giao dịch 9/3-13/3 giảm 4,05% về mức 1.696,24 điểm. Độ rộng thị trường tiêu cực trong tuần này với áp lực bán mạnh ở nhóm dầu khí. Thanh khoản trong tuần giảm, khối lượng giao dịch giảm 14,7% so tuần trước.  

Theo đại diện một số đơn vị startup trong lĩnh vực xuất khẩu, trong bối cảnh nền kinh tế có không ít biến động, cạnh tranh gay gắt, việc chủ động nắm bắt thông tin thị trường được xem là yếu tố then chốt.

Startup xuất khẩu nỗ lực đổi mới sáng tạo để tìm kiếm cơ hội trước thách thức

Giữa bối cảnh nền kinh tế thế giới có không ít biến động, hoạt động thương mại quốc tế cũng đối mặt với nhiều thách thức. Thế nhưng, trước những biến động ấy, các doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có các startup xuất khẩu lại nhìn thấy cơ hội để mở rộng thị trường và khẳng định năng lực cạnh tranh.

Nhiên liệu vận tải chiếm tỷ trọng trong chi phí hoạt động rất lớn trong ngành vận tải và xây dựng.

Chủ động các giải pháp ứng phó biến động giá xăng dầu, ổn định thị trường vận tải và xây dựng

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị thế giới, nhất là xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, Bộ Xây dựng vừa có báo cáo gửi Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn về những tác động của biến động giá nhiên liệu và đề xuất nhóm giải pháp cấp bách nhằm ổn định hoạt động vận tải và đầu tư xây dựng trong nước.