Thành phố Hưng Yên và những di tích, lễ hội đậm đà bản sắc Việt

Thành phố Hưng Yên (tỉnh Hưng Yên) sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể khá phong phú, đa dạng với điểm nhấn là quần thể Khu di tích đặc biệt quốc gia Phố Hiến gắn với lễ hội dân gian Phố Hiến đã tạo nên nét văn hóa mang đậm bản sắc Việt.
Lễ rước kiệu tại Lễ hội dân gian Phố Hiến, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.
Lễ rước kiệu tại Lễ hội dân gian Phố Hiến, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Trưởng Ban Quản lý Khu di tích đặc biệt quốc gia Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên) Nguyễn Thị Hòa cho biết, Khu di tích đặc biệt quốc gia Phố Hiến ngày nay vẫn gìn giữ được nhiều công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo, minh chứng cho thời kỳ phát triển rực rỡ của một "tiểu Tràng An" xưa, là di sản vô giá của kho tàng văn hóa dân tộc và nhân loại.

Tiêu biểu là Văn Miếu Hưng Yên, xưa kia thường tổ chức những kỳ thi Hương để lựa chọn những người đỗ đầu để tham gia thi Hội, thi Đình. Cho nên, Văn Miếu đã trở thành một biểu tượng cho nền học vấn ở Hưng Yên, nơi hội tụ những tinh hoa, trí tuệ của đất Hưng Yên hưng thịnh, an yên và văn hiến. Hiện nay, Văn Miếu Hưng Yên còn lưu giữ được 8 bia đá có niên hiệu Đồng Khánh triều Nguyễn năm thứ 3 (năm 1888), 1 bia đá có niên hiệu Bảo Đại năm thứ 18 (năm 1943) ghi danh 138 vị khoa bảng ngày xưa.

Hàng năm, vào dịp đầu xuân, Văn Miếu Hưng Yên diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục rất sôi nổi nhằm khơi dậy truyền thống hiếu học và khoa bảng của vùng đất Hưng Yên văn hiến. Đồng thời, vinh danh những cá nhân và tập thể có thành tích tiêu biểu, xuất sắc trong học tập, giảng dạy. Qua đó, thể hiện được truyền thống, đạo lý tôn sư trọng đạo của người dân Phố Hiến - Hưng Yên, khuyến khích mọi thế hệ ra sức học tập, rèn luyện noi theo các bậc tiền nhân.

Bên cạnh đó, Khu di tích đặc biệt quốc gia Phố Hiến còn có những công trình kiến trúc thuần Việt nổi bật như: chùa Chuông, chùa Nễ Châu, đình chùa Hiến, đền Trần, đền Mẫu, đền Mây, đền Kim Đằng... Phố Hiến còn có những công trình kiến trúc của người Việt kết hợp với kiến trúc Trung Hoa và phương Tây như: Đông đô Quảng Hội, đền Thiên Hậu, chùa Phố, Võ Miếu… Chính những nét độc đáo này đã tạo nên quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến in sâu trong lòng du khách.

Lễ hội dân gian Phố Hiến tại thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.
Lễ hội dân gian Phố Hiến tại thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Phố Hiến xưa - thành phố Hưng Yên ngày nay, vùng đất “địa linh, nhân kiệt” được bồi lắng và hưởng thụ dòng nước đỏ nặng phù sa sông Hồng đã tạo nên nền văn minh lúa nước từ lâu đời, với không gian văn hóa của Phố Hiến mang đậm dấu ấn một thời vàng son từng nổi danh với câu ca “Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”, nơi vẫn bảo tồn, lưu giữ 182 di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật. Trong số đó, có Khu di tích quốc gia đặc biệt, 20 di tích xếp hạng cấp quốc gia, 25 di tích xếp hạng cấp tỉnh, trên 100 bia ký và hàng nghìn cổ vật có giá trị với nhiều phong cách kiến trúc độc đáo đan xen của phương Đông và phương Tây.

Trong quần thể di tích Phố Hiến hiện có rất nhiều di tích vẫn được bảo tồn, lưu giữ được toàn bộ tính nguyên gốc từ nghệ thuật kiến trúc đến các giá trị lịch sử thể hiện đầy đủ các triều đại từ Đinh, Lý, Trần, Lê, Hậu Lê, Nguyễn như: đền Mây thời Đinh; chùa Hiến thời Lý; đền Tân La, đền Kim Đằng thời Lê; đền Thiên Hậu thời Hậu Lê; đền Trần, đền Mẫu thời Nguyễn… Sự đậm đặc về di tích gắn với tâm linh, tín ngưỡng đã tạo cho thành phố Hưng Yên một bản sắc văn hóa đặc trưng.

Đặc biệt, mỗi công trình tôn giáo, tín ngưỡng cổ kính ở thành phố Hưng Yên lại ẩn chứa trong đó một câu chuyện riêng của lịch sử đầy ly kỳ và triết lý. Từ đó, tạo nên những nét riêng độc đáo của mỗi lễ hội tại di tích khiến không gian văn hóa của thành phố Hưng Yên vừa đa dạng về hình thức song cũng vô cùng đặc sắc tạo thành dòng chảy của lịch sử văn hóa tâm linh, với 40 lễ hội truyền thống dân gian được diễn ra hằng năm tại các di tích.

Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến được xem là điểm nhấn, cũng là lễ hội lớn ở thành phố Hưng Yên được tổ chức vào tháng 3 âm lịch. Lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến là hoạt động mở màn cho một chuỗi lễ hội tại các di tích khiến không gian lễ hội như một dòng chảy liên tục kéo dài tới tận tháng 11 âm lịch.

Trong không gian linh thiêng của các di tích, các hoạt động văn hóa cộng đồng được tái hiện phần nào khắc họa sống động, giúp nhân dân và du khách hình dung về cảnh tấp nập “trên bến dưới thuyền” của Phố Hiến xưa với những giá trị tinh thần, mang đậm nét lịch sử về cội nguồn của mảnh đất Phố Hiến, cùng thưởng thức sự tinh tế, phong phú của các loại hình nghệ thuật mang bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam nói chung và khu vực đồng bằng sông Hồng nói riêng được chiêm ngưỡng vẻ đẹp mà những giá trị của tự nhiên và kiến trúc, nghệ thuật của lịch sử đã để lại cho mảnh đất Phố Hiến.

Màn múa lân tại Lễ hội dân gian Phố Hiến, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.
Màn múa lân tại Lễ hội dân gian Phố Hiến, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Với nhiều hoạt động văn hóa-nghệ thuật phong phú, được tổ chức trang trọng, ý nghĩa, có tính bổ ích và mang yếu tố giáo dục cao kết hợp hoạt động nghệ thuật gắn với quảng bá du lịch; đặc biệt các hoạt động văn hóa, nghệ thuật dân gian truyền thống là sự tham gia của đông đảo nhân dân thành phố Hưng Yên kết hợp với du khách thập phương thể hiện sự phát triển không ngừng của lễ hội hướng về cội nguồn về truyền thống văn hóa, khám phá những nét độc đáo về ẩm thực, âm nhạc và các trò chơi dân gian.

Hiện nay, thành phố Hưng Yên quyết tâm xây dựng thành phố hướng tới đô thị văn minh, hiện đại, sinh thái và văn hiến. Đặc biệt công tác bảo tồn phát huy các giá trị lịch sử-văn hóa, khôi phục nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của thành phố nhằm xây dựng giá trị văn hiến của mảnh đất Phố Hiến xưa. Đồng thời, hướng tới mục tiêu thực hiện phục dựng lại những giá trị tinh hoa của đô thị Phố Hiến cổ theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hưng Yên về phát triển thành phố Hưng Yên giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2045.

Có thể bạn quan tâm

Khai mạc Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ II năm 2026. (Ảnh: BẢO LONG)

Nguồn lực quốc gia từ ngoại giao văn hóa

Ngoại giao văn hóa cần được nhìn nhận rộng hơn hoạt động giao lưu, quảng bá hình ảnh hay tổ chức sự kiện; đó có thể là một cơ chế kết nối nguồn lực trong nước với tri thức, thị trường, công nghệ, vốn và mạng lưới quốc tế.

Không gian ấn tượng của triển lãm "CHATS" trước giờ khai mạc. (Ảnh: THỤY PHƯƠNG)

Mèo trong thế giới tạo hình nghệ thuật của Phan Hiền Nhân

Hơn 50 tác phẩm về mèo của họa sĩ Phan Hiền Nhân được giới thiệu tại triển lãm "CHATS" diễn ra từ ngày 6-15/10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Từ hình tượng gần gũi trong đời sống, mèo được họa sĩ chuyển hóa thành ngôn ngữ tạo hình giàu màu sắc, qua đó gợi mở những trạng thái, cảm xúc và suy tư về con người.

Người dân thắp hương tưởng nhớ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Lan tỏa giá trị văn hóa, khơi dậy hào khí dân tộc qua Lễ hội Nguyễn Trung Trực

Đầu tháng 10, hòa chung không khí trang nghiêm, tự hào, tỉnh An Giang tổ chức Lễ hội truyền thống kỷ niệm 158 năm Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực hy sinh (1868-2026). Với chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, xúc tiến du lịch, lễ hội là dịp để nhân dân tưởng nhớ vị anh hùng áo vải kiên trung, khơi dậy tinh thần đoàn kết dân tộc.

Các đại biểu dự lễ công bố chương trình "Chắp cánh tuổi thơ".

Báo Nhân Dân tổ chức chương trình nghệ thuật “Chắp cánh tuổi thơ”

Chiều 6/10, Báo Nhân Dân tổ chức lễ công bố chương trình nghệ thuật “Chắp cánh tuổi thơ”, với chủ đề “Hành trình của ước mơ và những khám phá diệu kỳ”. Chương trình được tổ chức nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10 và nhằm tạo thêm một không gian văn hóa dành cho thiếu nhi và gia đình.

Tỉnh Lào Cai đang tích cực kết nối những vùng ruộng bậc thang nổi tiếng của mình thành một tuyến du lịch chung. (Ảnh: Duy Doanh)

Kết nối di sản văn hóa ruộng bậc thang

Từ Tú Lệ, Mù Cang Chải sang Sa Pa, về Bản Liền, tỉnh Lào Cai đang tích cực kết nối những vùng ruộng bậc thang nổi tiếng của mình thành một tuyến du lịch chung. Liên kết các điểm đến để du khách lưu lại lâu hơn, người dân được hưởng lợi nhiều hơn là hướng đi giúp du lịch địa phương phát triển bền vững.

“Trở về thời khắc thiêng liêng” đưa công chúng "xuyên không", trải nghiệm thời khắc lịch sử ngày 2/9/1945 bằng công nghệ thực tế ảo (VR). (Ảnh: VOV)

Trải nghiệm Ngày Độc lập 2/9 bằng công nghệ thực tế ảo

Từ ngày 10-11/10, với chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” diễn ra tại Phố sách Hà Nội (phố 19/12, phường Cửa Nam), người dân và du khách có cơ hội trở về Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945 bằng công nghệ thực tế ảo. Chương trình phục vụ công chúng từ 8-18 giờ mỗi ngày, nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.

Chấm điểm “bản sắc” cho sản phẩm công nghiệp văn hóa

Chấm điểm “bản sắc” cho sản phẩm công nghiệp văn hóa

Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đề xuất đánh giá “mức độ bản sắc văn hóa Việt Nam” của sản phẩm công nghiệp văn hóa làm căn cứ hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi. Từ cách làm của một số nước, chúng ta có thể tham khảo kinh nghiệm quý giá trong việc đánh giá, “chấm điểm” cho sản phẩm văn hóa.

Khởi động sự kiện Kết nối Nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng 2026

Khởi động sự kiện Kết nối Nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng 2026

Lần đầu tiên sự kiện Kết nối Nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng sẽ được tổ chức vào cuối tháng 10 với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”. Chương trình quy tụ hơn 20 hoạt động liên tục, hướng đến việc từng bước xây dựng hệ sinh thái sáng tạo và định hình Đà Nẵng trở thành đô thị "Di sản-Sáng tạo-Giàu bản sắc".

Nhân dân bản du lịch cộng đồng Tù Lu-Tìa Ló rất mong được đón du khách muôn phương về tham quan, trải nghiệm. (Ảnh: LÊ LAN)

Tù Lu-Tìa Ló, rộn ràng đợi đón khách phương xa

Được Ban tổ chức Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ 4 chọn là điểm tham quan trải nghiệm, những ngày này, nhân dân bản Tù Lu-Tìa Ló (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên) đang hối hả sửa sang nhà cửa, sắp xếp cảnh quan không gian; họ cùng nhau làm đẹp con đường, ngôi nhà với niềm mong đón khách về và giữ khách ở lại nhiều hơn…!

Toàn cảnh Khu Nghi lễ thờ Tổ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Từ tín ngưỡng thờ cúng vua Hùng đến không gian văn hóa cộng đồng

Từ ngày 9 đến 11/10, tại Khu Nghi lễ thờ Tổ, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức sự kiện “Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô”. Chương trình góp phần khơi dậy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" và tăng cường kết nối, giao lưu văn hóa giữa các địa phương.

Giới thiệu giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng các dân tộc tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam. (Ảnh: BTC)

Giới thiệu văn hóa Chăm Islam giữa lòng Thủ đô

Trong tháng 10, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, du lịch với chủ đề “Sắc hương đại ngàn” quảng bá những giá trị văn hóa đặc trưng, tiêu biểu của cộng đồng các dân tộc. Điểm nhấn là giới thiệu không gian văn hóa Chăm Islam tỉnh An Giang. 

Vở diễn mang đến sự gặp gỡ ấn tượng giữa nghệ thuật và công nghệ. (Ảnh: Ban tổ chức)

“Sơn Thần Thủy Quái” - Sự gặp gỡ của nghệ thuật xiếc và công nghệ

Công diễn từ ngày 25/9 tại Hà Nội, vở kịch xiếc “Sơn Thần Thủy Quái” liên tục lấp kín hơn 1.200 chỗ ngồi tại Rạp Xiếc Trung ương. Sức hút ấy không chỉ đến từ những màn trình diễn kỹ thuật xiếc đặc sắc, mà còn ở cách công nghệ được kết hợp với chất liệu văn hóa dân gian để mở rộng ngôn ngữ biểu đạt của sân khấu.

Vương Thị Trang (bên trái) học nghề dệt vải, nhuộm chàm từ mẹ và các chị em trong bản.

Giữ sắc chàm bản địa trên trang phục truyền thống

Bao đời nay, sắc chàm đen huyền trên trang phục truyền thống là một vẻ đẹp riêng của người Nùng An - một nhánh của dân tộc Nùng ở Cao Bằng. Khi nghề dệt vải, nhuộm chàm đứng trước nguy cơ mai một, dự án Nùng Indigo của những người trẻ Cao Bằng đang nỗ lực tạo thêm không gian để gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.