NGUỒN CUNG CHƯA THEO ĐƯỢC NHU CẦU

Những dự án mới đang mang lại nhiều kỳ vọng, nhưng nếu đặt cạnh quy mô nhu cầu thực tế, nguồn cung nhà ở xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn rất khiêm tốn.

Theo Sở Xây dựng, hiện Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 974.000 người có nhu cầu mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Con số này phản ánh áp lực rất lớn đối với hệ thống nhà ở dành cho người thu nhập thấp, nhất là trong bối cảnh giá nhà thương mại liên tục tăng, vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người lao động. Đối với nhiều người trẻ đến Thành phố Hồ Chí Minh lập nghiệp, giấc mơ có một căn nhà vẫn còn khá xa vời.

Câu chuyện của chị Oanh cũng là thực trạng của hàng trăm nghìn lao động đang làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh. Thu nhập ổn định nhưng không đủ để tiếp cận nhà ở thương mại, còn nguồn cung nhà ở xã hội lại quá hạn chế khiến nhiều người phải tiếp tục thuê trọ trong thời gian dài.

Áp lực này càng thể hiện rõ hơn tại các khu công nghiệp và khu chế xuất, nơi tập trung lực lượng lao động đông đảo nhưng điều kiện nhà ở vẫn còn nhiều hạn chế.

Không chỉ thiếu nguồn cung, áp lực còn nằm ở mục tiêu rất lớn mà Thành phố Hồ Chí Minh phải hoàn thành trong những năm tới.

Theo Đề án phát triển ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội do Chính phủ triển khai, đến 2030, Thành phố phải hoàn thành 199.400 căn nhà ở xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, do gặp nhiều rào cản về thủ tục và cơ chế khiến giai đoạn 2021-2025, hiện chỉ mới có hơn 17.900 căn được hoàn thành, đồng nghĩa với việc trong giai đoạn 2026-2030 phải phát triển thêm 181.257 căn, cao gấp khoảng 10 lần kết quả của giai đoạn trước.

Theo Sở Xây dựng, một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến tiến độ phát triển nhà ở xã hội còn chậm là thủ tục đầu tư phải thực hiện đồng thời theo nhiều luật khác nhau như Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng và Luật Nhà ở.

Ngoài các thủ tục giống dự án nhà ở thương mại, chủ đầu tư còn phải thực hiện thêm nhiều quy trình riêng như công bố thông tin dự án, xác nhận đúng đối tượng mua nhà, kiểm toán độc lập để xác định giá bán và lợi nhuận. Việc phải đi qua nhiều cơ quan với nhiều quy trình khác nhau khiến thời gian chuẩn bị đầu tư kéo dài, làm tăng chi phí và giảm sức hấp dẫn của dự án.

Ở góc độ doanh nghiệp, hiệu quả đầu tư cũng chưa thực sự đủ sức thu hút. Quy định lợi nhuận định mức đối với dự án nhà ở xã hội để bán không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài nhiều năm, khiến nhiều doanh nghiệp vẫn còn cân nhắc khi tham gia. Theo Sở Xây dựng, hiện thủ tục đầu tư xây dựng nhà ở xã hội được quy định trong nhiều luật khác nhau như Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở,... nên một dự án vẫn phải đi qua rất nhiều cơ quan để hoàn tất thủ tục. Ngoài các quy định như dự án nhà ở thương mại, chủ đầu tư còn phải thực hiện thêm các thủ tục riêng gồm: Công bố thông tin dự án, xác nhận đúng đối tượng và kiểm toán độc lập để xác định lợi nhuận, giá bán khiến thời gian triến khai dự án kéo dài. Đó là chưa kể, quy định lợi nhuận định mức của dự án nhà ở xã hội để bán không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài nhiều năm khiến áp lực tài chính gia tăng đối với doanh nghiệp.