Tại sự kiện, các chuyên gia nhấn mạnh, sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh hình thành ba trụ cột trong công nghiệp: công nghiệp công nghệ cao-điện tử (Thành phố Hồ Chí Minh cũ); chế biến chế tạo-công nghiệp hỗ trợ (Bình Dương cũ); và năng lượng-luyện kim-hóa chất gắn với cảng biển (Bà Rịa-Vũng Tàu cũ). Rất ít vùng kinh tế ở Việt Nam đồng thời sở hữu đầy đủ cả ba nhóm ngành công nghiệp này.
Xét về góc độ phát thải, cơ cấu công nghiệp của thành phố đã dịch chuyển theo hướng phát thải thấp hơn: phần lớn giá trị sản phẩm công nghiệp thuộc nhóm phát thải trung bình và thấp.
Theo Thạc sĩ Trần Văn Bích, nguyên Trưởng Phòng Phát triển kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố hiện có hơn 60 khu công nghiệp đang hoạt động, chiếm hơn 20% giá trị sản phẩm công nghiệp của cả nước.
Trong giai đoạn năm 2030-2045, thành phố định hướng tái cơ cấu theo hướng "xanh-công nghệ cao-giá trị gia tăng lớn", giảm dần các ngành thâm dụng tài nguyên và ô nhiễm. Thành phố ưu tiên thu hút các ngành chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học, vật liệu mới.
Mục tiêu trọng tâm là chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình khu công nghiệp sinh thái và thông minh, gắn liền với việc kiểm kê khí nhà kính và phát triển thị trường tín chỉ carbon.
Đối với chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp, theo Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố đã đạt được những bước tiến ban đầu. Khu vực công nghiệp đã bắt đầu chuyển dịch theo hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải.
Điều này thể hiện qua một số tiêu chí như hiệu quả sử dụng điện năng, kiểm soát phát thải và áp dụng công nghệ sạch đã đạt mức thực thi ở một số doanh nghiệp.
Tuy nhiên, thực trạng vẫn còn nhiều hạn chế: việc sử dụng năng lượng tái tạo, tái sử dụng nước thải, tái chế chất thải rắn và áp dụng các tiêu chuẩn quản lý quốc tế (ISO 14001, ISO 50001) còn thấp.
Các mô hình cộng sinh công nghiệp và kinh tế tuần hoàn mới ở giai đoạn khởi động chứ chưa trở thành xu hướng phổ biến…
Để chuyển đổi các khu công nghiệp theo hướng xanh, Net Zero, các chuyên gia cho rằng, thành phố cần chuẩn hóa bộ chỉ tiêu công nghiệp xanh nhằm giám sát tiến độ theo các mục tiêu chuyển đổi xanh đã đặt ra.
Đồng thời, nghiên cứu, thí điểm khung tài chính bền vững cho khu công nghiệp; bổ sung khung tài chính chuyển đổi cho công nghiệp nặng; phát triển thị trường tín chỉ carbon gắn với sàn giao dịch của Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh...
