Tạo lập khung pháp lý cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát

Dự thảo nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội về quy định hoạt động thử nghiệm có kiểm soát tại thành phố Hà Nội (theo quy định tại Điều 25 của Luật Thủ đô sửa đổi) đang được đưa ra lấy ý kiến. Dự kiến, nghị quyết sẽ được trình Hội đồng nhân dân thành phố quyết nghị tại kỳ họp trong tháng 8/2025.

Thứ Năm, ngày 07/08/2025 - 21:30

Các công nghệ, giải pháp mới có khả năng giải quyết bài toán khó về giao thông, môi trường... được khuyến khích thông qua hoạt động thử nghiệm có kiểm soát. (Ảnh HÀ NỘI)

Dự thảo nghị quyết gồm 6 chương, 27 điều. Nội dung nghị quyết quy định: Tiêu chí, điều kiện lựa chọn và trình tự, thủ tục đăng ký, thẩm định, cấp phép, điều chỉnh gia hạn và kết thúc việc thử nghiệm có kiểm soát; cơ chế hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; chính sách khuyến khích, hỗ trợ thử nghiệm; kiểm soát rủi ro trong quá trình thử nghiệm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình thử nghiệm có kiểm soát.

Trong khi chưa có văn bản pháp luật chung ở cấp quốc gia quy định đầy đủ về thử nghiệm có kiểm soát, trên cơ sở phân quyền từ Luật Thủ đô, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ban hành nghị quyết quy định chi tiết về tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thử nghiệm nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Việt Hùng cho biết, việc ban hành nghị quyết sẽ tạo cơ sở pháp lý cụ thể cho phép các tổ chức, doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ, mô hình mới trong phạm vi, thời gian nhất định với sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý.

Qua đó, hỗ trợ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí, gia tăng năng suất, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới.

Tham gia phản biện đối với dự thảo nghị quyết, Tiến sĩ Lê Văn Hoạt, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố cho rằng, tại Điểm d, Khoản 4, Điều 25 (Luật Thủ đô sửa đổi) có quy định nguyên tắc về việc miễn trừ trách nhiệm dân sự và hình sự đối với tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan trong thực hiện thử nghiệm có kiểm soát. Tuy nhiên, dự thảo chưa có nội dung này. Đây là một nguyên tắc rất có ý nghĩa khuyến khích thực hiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Ông Phạm Ngọc Thảo, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về dân chủ-pháp luật, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, đề nghị, cơ quan soạn thảo cần bổ sung khái niệm “Thử nghiệm có kiểm soát”.

Nên quy định rõ thử nghiệm có kiểm soát là việc thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới có tính đổi mới sáng tạo, có khả năng mang lại giá trị, hiệu quả cao về kinh tế-xã hội mà pháp luật có quy định.

Về nội dung, sản phẩm, công nghệ, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới được lựa chọn thử nghiệm, nhiều chuyên gia cho rằng, cần phải đáp ứng các tiêu chí có tính đổi mới sáng tạo tại Việt Nam, giải quyết được các vấn đề thực tiễn cấp bách của Hà Nội, mang lại hiệu quả kinh tế-xã hội tích cực như vấn đề giao thông, môi trường...

Để xây dựng cơ chế cho Hà Nội, các chuyên gia đề nghị, thành phố nên bổ sung vào đánh giá tác động chính sách những kinh nghiệm của Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và các yếu tố mới trên thế giới liên quan các lĩnh vực, dự án là đối tượng của hoạt động thử nghiệm.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Kinh tế, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, cho rằng, về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng cần làm rõ và phân loại theo lĩnh vực như: Công nghệ tài chính, giáo dục, môi trường, giao thông… để bảo đảm các cơ chế thử nghiệm phù hợp đặc thù từng ngành, tránh chung chung có thể dẫn đến khó thực hiện hoặc chồng chéo với các văn bản của Trung ương.

“Dự thảo nghị quyết là một chủ trương đúng đắn, phù hợp tinh thần cải cách thể chế. Tuy nhiên, để dự thảo khả thi hơn cần rõ tiêu chí lựa chọn; rõ quy trình phê duyệt; rõ cơ chế phối hợp liên ngành; công khai, minh bạch toàn bộ quá trình từ tiêu chí, hội đồng xét duyệt, đơn vị trúng tuyển, kinh phí, tiến độ cấp kinh phí… Nếu làm được như vậy, khoa học và công nghệ sẽ tạo ra bước đột phá đóng góp cho sự tăng trưởng bền vững của Thủ đô”, bà An nói.

Theo Tiến sĩ Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, dự thảo nghị quyết còn thiếu cơ chế, công cụ giám sát, kiểm soát bằng số hóa.

Cần tạo điều kiện cho cả cơ quan quản lý thực thi chính sách. Nếu quá áp lực từ xã hội, luôn bị nghi ngờ thì sẽ rất khó, không dám làm. Đây là thực tiễn phát triển mà chúng ta cần phải giải quyết bằng chính sách.

Một nội dung được các chuyên gia đặc biệt quan tâm, đó là việc thử nghiệm phải có phương án rõ ràng, lộ trình cụ thể, quản trị rủi ro chặt chẽ và bảo đảm an toàn cho người dùng, với phạm vi phù hợp năng lực kiểm soát của cơ quan quản lý.

Với một chính sách đặc biệt như hoạt động thử nghiệm có kiểm soát, Tiến sĩ Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch và Kiến trúc Hà Nội cho rằng, dự thảo chưa thật sự gắn với đặc điểm riêng có của Thủ đô.

Bên cạnh đó, về kinh phí thực hiện, cần có đặc thù đối với công tác nghiên cứu, thử nghiệm, không chỉ về mức chi mà còn cần những quy định để giảm bớt thủ tục, tăng tính tự chủ cho đơn vị thực hiện.

MINH THU

Thử nghiệm có kiểm soát Hà Nội