Việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống này được xác định là giải pháp hạ tầng then chốt, góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” lớn nhất của phương tiện sử dụng điện, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh, bền vững.
Phấn đấu đến ngày 30/4 cung cấp 3.000 tủ đổi pin
Từ đầu năm 2026 đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh liên tục mở rộng các vị trí lắp đặt tủ đổi pin, từng bước hoàn thiện hạ tầng phục vụ phương tiện điện. Đối với xe gắn máy, thành phố đã công bố 337 vị trí với tổng số 881 tủ đổi pin, được phân bố rộng khắp từ khu vực trung tâm đến các tuyến giao thông trọng điểm và khu dân cư đông đúc.
Song song đó, xu hướng chuyển sang sử dụng xe máy điện ngày càng rõ nét. Đặc biệt, những biến động tại khu vực Trung Đông thời gian qua khiến giá xăng, dầu không ổn định, tác động trực tiếp đến chi phí đi lại, qua đó thúc đẩy nhiều người dân lựa chọn phương tiện điện như một giải pháp kinh tế và thân thiện với môi trường.
Ông Đỗ Ngọc Hải, Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình (Sở Xây dựng) cho biết: Thành phố đặt mục tiêu đến ngày 30/4 sẽ cấp phép lắp đặt khoảng 3.000 tủ đổi pin tại các vị trí đã được phê duyệt nhằm đáp ứng nhu cầu sạc điện của người sử dụng xe máy; con số này dự kiến tăng lên 20.000 tủ vào cuối năm 2026. Đối với ô-tô, thành phố đã cấp phép 58 trạm sạc với 206 ô đỗ xe.
Theo ông Hải, mô hình tủ đổi pin mang lại nhiều tiện ích, giúp rút ngắn thời gian nạp năng lượng, giảm sự phụ thuộc vào các trạm sạc tập trung tại chung cư, khu dân cư. Theo tính toán của đơn vị đề xuất, chi phí cho mỗi lần đổi pin khoảng 8.000 đồng, mức giá được đánh giá là hợp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng và góp phần khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện điện.
Để bảo đảm triển khai đồng bộ, Sở Xây dựng phối hợp với các sở, ngành liên quan như Sở Công thương, ngành điện lực và lực lượng phòng cháy, chữa cháy tổ chức thẩm định, phê duyệt vị trí lắp đặt theo các tiêu chí chặt chẽ: Tủ có kích thước phù hợp (cao khoảng 1,8m, rộng 60 cm), không lấn chiếm vỉa hè, không ảnh hưởng lối đi của người dân, không che chắn lối ra vào của nhà ở, cơ quan, đơn vị. Đáng chú ý, việc công bố danh mục vị trí được thực hiện công khai, minh bạch, tạo điều kiện để các đơn vị đủ điều kiện đều có thể đăng ký tham gia, tránh tình trạng độc quyền.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng đã giao Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật tiếp tục rà soát, đề xuất bổ sung các vị trí phù hợp trên vỉa hè, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện điện với tiêu chí an toàn giao thông, mỹ quan đô thị và tuân thủ các quy định hiện hành.
Từ thử nghiệm đến hình thành hệ sinh thái
Việc phát triển tủ đổi pin tại Thành phố Hồ Chí Minh không phải là giải pháp đơn lẻ mà nằm trong chiến lược tổng thể nhằm kiểm soát khí thải giao thông và thúc đẩy chuyển đổi xanh. Theo đề án đang được hoàn thiện, từ năm 2029, 100% xe máy tham gia hoạt động vận tải công nghệ trên địa bàn (khoảng 400.000 xe) sẽ chuyển sang sử dụng điện. Xa hơn, đến năm 2030, thành phố dự báo có khoảng 1,2 triệu xe máy điện, kéo theo nhu cầu hơn 25.000 trụ sạc và tủ đổi pin công cộng.
Khác với ô-tô điện, xe máy điện gắn với nhu cầu di chuyển liên tục, tần suất cao. Do đó, việc phải chờ sạc trong thời gian dài sẽ làm giảm đáng kể hiệu suất sử dụng phương tiện. Theo khuyến cáo quốc tế, cứ khoảng 50 xe máy điện cần có một trụ sạc hoặc tủ đổi pin. So với thực tế hiện nay, hạ tầng phục vụ xe máy điện của thành phố còn thiếu và chưa đồng bộ. Những con số này cho thấy quy mô chuyển đổi đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm, bước vào tiến trình “đại trà hóa” với yêu cầu cấp thiết về hạ tầng đi kèm.
Từ góc độ người sử dụng, yếu tố tiện lợi và chi phí là điều kiện tiên quyết. Anh Minh Thông, ngụ phường Cầu Ông Lãnh, chia sẻ: “Người dân chỉ thật sự chuyển sang xe điện khi thấy thuận tiện và tiết kiệm. Tủ đổi pin giúp rút ngắn thời gian nạp năng lượng xuống còn vài phút, tương đương đổ xăng. Nếu mạng lưới được phủ rộng, chi phí hợp lý, việc chuyển đổi sẽ diễn ra rất nhanh, nhất là khi thành phố đang quyết tâm giảm mạnh phát thải”.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh): Đầu tư hạ tầng “xanh”, trong đó có hệ thống đổi pin cho xe máy điện, là yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi giao thông bền vững. Tủ đổi pin vì vậy được xem là “hạ tầng nền” để hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông, một trong những nguồn gây ô nhiễm lớn nhất tại đô thị.
Các chuyên gia cũng cho rằng, thành phố cần sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chung cho pin và hệ thống đổi pin, tránh tình trạng mỗi doanh nghiệp triển khai theo một chuẩn riêng, gây lãng phí nguồn lực và khó kết nối mạng lưới. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng, quy hoạch, công bố vị trí và ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật; còn doanh nghiệp chủ động đầu tư, vận hành và chịu trách nhiệm. Cách tiếp cận này không chỉ giảm áp lực ngân sách mà còn huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, một hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn.
Với hơn 11 triệu xe máy, Thành phố Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu cấp bách phải thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện điện. Đáng chú ý, việc phát triển tủ đổi pin còn góp phần hạn chế rủi ro mất an toàn từ hoạt động sạc điện tại nhà, vốn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ tại các khu dân cư đông đúc. Đây không chỉ là giải pháp về hạ tầng, mà còn là bước đi quan trọng hướng tới xây dựng đô thị an toàn, hiện đại và phát triển bền vững.
