Thực hiện Chỉ thị số 20/ CT-TTg ngày 12/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, Hà Nội đang nghiên cứu xây dựng lộ trình cấm xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong vành đai 1 từ ngày 1/7/2026, trong vành đai 2 từ ngày 1/1/2028; hạn chế ô-tô cá nhân dùng xăng, diesel trong vành đai 2 từ ngày 1/1/2028; mở rộng ra vành đai 3 từ ngày 1/1/2030.
Để cụ thể hóa mục tiêu này, thành phố đang khẩn trương vừa “xanh hóa”, vừa tăng tỷ lệ vận tải hành khách công cộng. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Đào Việt Long, thời gian qua, việc chuyển đổi vận tải công cộng xanh đã có những kết quả rất đáng khích lệ. Tính đến tháng 7/2025, Hà Nội đã đưa vào hoạt động 16 tuyến buýt điện với tổng cộng 248 xe, chiếm 12,86% tổng số xe buýt trợ giá, vượt kế hoạch đề ra cho năm 2025.
Cùng với đó, chuyển đổi xanh cũng được đẩy mạnh với xe taxi và xe hợp đồng dưới chín chỗ. Hiện tại, Hà Nội có 47,4% số xe taxi là xe điện và 46,5% số xe hợp đồng dưới chín chỗ là xe điện. 23 hãng taxi đã cam kết đến hết năm 2030 chuyển đổi 100% số phương tiện sang xe sử dụng điện. Dịch vụ xe đạp công cộng TNGo cũng là một điểm sáng với 1.100 xe và 118 điểm, trạm, góp phần xây dựng hình ảnh thành phố xanh.
Trưởng phòng Tài chính - Đầu tư (Sở Xây dựng Hà Nội) Phan Trường Thành cho biết, trong vành đai 1 hiện nay có 45 tuyến xe buýt hoạt động. Theo chỉ đạo mới nhất của lãnh đạo Sở Xây dựng, trong thời gian tới, Phòng Tài chính - Đầu tư sẽ đưa bổ sung một loạt xe buýt điện cỡ nhỏ để có thể phù hợp với kết cấu mặt cắt của các tuyến phố giúp người dân tiếp cận một cách nhanh chóng, thuận tiện nhất. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cũng khẳng định, thành phố đang cấu trúc lại hệ thống này theo ba lớp mạng lưới, mục tiêu đến năm 2030 chuyển toàn bộ xe buýt sang xe sử dụng năng lượng sạch.
Thành phố cũng phát triển các phương tiện vận tải quy mô nhỏ như buýt mini 8-16 chỗ, xe trung chuyển điện từ 4 chỗ trở lên, taxi điện và mô hình vận tải đa phương thức. Các phương tiện này được kỳ vọng thay thế thói quen sử dụng xe cá nhân ở nội đô. Trong khi đó, hệ thống đường sắt đô thị cũng được đẩy mạnh. Sau tuyến Cát Linh-Hà Đông, Hà Nội sẽ khởi công xây dựng, hoàn thiện các tuyến số 2, số 3, số 5 cùng các tuyến nhánh, hướng đến mục tiêu năm 2030 đạt 98 km đường sắt đô thị theo Nghị quyết 188 của Quốc hội. Ông Dương Đức Tuấn thông tin: “Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030, nâng tỷ lệ vận tải hành khách công cộng lên 35-40%. Riêng khu vực lõi đô thị, tỷ lệ này cần gấp đôi mức hiện tại”. Ủy ban nhân dân thành phố cũng dự kiến trình Hội đồng nhân dân thành phố vào tháng 9/2025 các nghị quyết chuyên đề để thể chế hóa nội dung của Chỉ thị 20/CT-TTg, tạo cơ sở pháp lý triển khai đồng bộ toàn hệ thống.
Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, chi phí đầu tư ban đầu cho phương tiện và hạ tầng xanh còn rất cao. Riêng xe buýt điện, để bảo đảm tần suất hoạt động tương đương xe sử dụng dầu diesel, thành phố cần đầu tư thêm khoảng 40- 50% số phương tiện. Trong khi đó, vẫn chưa có cơ chế tài chính đủ hấp dẫn như ưu đãi tín dụng hay miễn giảm thuế để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn chuyển đổi. Ngoài ra, tâm lý e ngại về độ bền, phạm vi hoạt động của xe điện vẫn còn tồn tại; việc tháo gỡ khó khăn về đất đai, cấp phép xây dựng hay hạ tầng kỹ thuật cho trạm sạc cũng chưa thật sự hiệu quả… Khẳng định cam kết bám sát lộ trình chuyển đổi của thành phố, với việc chủ động đầu tư, đưa bốn tuyến buýt điện vào hoạt động trong giai đoạn đầu năm 2025, song Tổng Giám đốc Tổng công ty Vận tải Hà Nội (Transerco) Nguyễn Thanh Nam cũng chỉ rõ những thách thức trong quá trình chuyển đổi xanh.
Cụ thể, cơ quan chức năng phải ban hành ngay bộ đơn giá, định mức cho xe buýt điện cỡ vừa và nhỏ để các doanh nghiệp đấu thầu, mua xe thì mới kịp thực hiện cho lộ trình trong năm 2026 và các năm tiếp theo để hoàn thành mục tiêu chuyển đổi 100% xe buýt điện vào năm 2030. Bên cạnh đó, nếu không có cơ chế hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, hỗ trợ lãi vay, doanh nghiệp sẽ khó thực hiện. Ước tính, nguồn vốn vay đầu tư hơn 1.000 phương tiện của Transerco trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 vượt quá ba lần so với năng lực tài chính của doanh nghiệp.
Những vấn đề này đang được các cấp, các ngành khẩn trương tháo gỡ. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Dương Đức Tuấn cho rằng, việc chuyển đổi giao thông và kiểm soát ô nhiễm là một tiến trình dài, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của người dân, doanh nghiệp và chính quyền. “Đây không chỉ là nhiệm vụ riêng của Nhà nước, cũng không chỉ là trách nhiệm của người dân hay doanh nghiệp, mà là một sự nghiệp chung trong việc kiến tạo một môi trường sống tốt đẹp hơn cho Thủ đô”, ông Tuấn nhấn mạnh.
