Tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe người lao động tự do làm việc ngoài trời

Sáng 14/8, tại Hà Nội, Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp Viện Phát triển sức khỏe cộng đồng Ánh sáng (LIGHT) và Viện Y học ứng dụng Việt Nam (VIAM) tổ chức Hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu "Tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe người lao động tự do làm việc ngoài trời tại các thành phố lớn ở Việt Nam".

Toàn cảnh hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu. (Ảnh: NHẬT ANH)
Toàn cảnh hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu. (Ảnh: NHẬT ANH)

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, người lao động tự do làm việc ngoài trời chịu nhiều tác động đến sức khỏe nhất nhưng ít được quan tâm trong các chính sách bảo vệ.

Nghiên cứu “Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe của một số nhóm lao động tự do làm việc ngoài trời tại các đô thị lớn ở Việt Nam” được thực hiện tại 4 thành phố là Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ, từ tháng 4/2024 đến tháng 8/2026, đã cung cấp nhiều bằng chứng khoa học và thúc đẩy các giải pháp bảo vệ sức khỏe cho nhóm lao động này.

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe của nhóm lao động tự do

img-9149.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam phát biểu ý kiến tại hội thảo. (Ảnh: NHẬT ANH)

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam chia sẻ: Hiện Việt Nam có khoảng 33 triệu lao động phi chính thức, chiếm hơn 50% tổng số người lao động. Nhóm lao động phi chính thức/tự do gồm nhiều nhóm người như: Bán hàng rong, xe ôm/giao hàng, xây dựng, vệ sinh, thu gom phế liệu, bốc vác, nông/ngư nghiệp. Biến đổi khí hậu không những gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe, nhất là sức khỏe của những người lao động tự do ngoài trời.

Nhấn mạnh vai trò và thực trạng dễ bị tổn thương của nhóm lao động này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Xuyên khẳng định: Việc nghiên cứu, phân tích thực trạng và đề xuất chính sách phù hợp là cơ sở cấp thiết để đề xuất các cải cách có trọng tâm, bảo vệ hiệu quả sức khỏe cho nhóm đối tượng yếu thế này.

Tại 4 thành phố lớn, khảo sát định lượng tiến hành với 1.208 lao động tự do thuộc 4 nhóm nghề đặc trưng (bán hàng rong/vé số, xe ôm/giao hàng, bốc vác/vận chuyển, lao động xây dựng) và khảo sát định tính với 124 đại diện tham gia phỏng vấn sâu, cho thấy thực trạng đáng lo ngại về mức độ phơi nhiễm và tổn thương sức khỏe.

Cụ thể: 68,5% người lao động gặp triệu chứng cơ-xương-khớp ngay sau ngày làm việc trong tháng gần nhất; 23,7% gặp vấn đề hô hấp; 13,1% có biểu hiện về da và 12,2% mắc bệnh tiêu hóa. Đáng chú ý, yếu tố sức khỏe tâm thần chưa được quan tâm đúng mức khi có tới 32,8% ghi nhận biểu hiện lo âu và 17,8% chịu áp lực căng thẳng (stress) từ nhẹ đến rất nặng.

Nghiên cứu cũng chỉ ra nghịch lý: Dù 89,4% người lao động nhận biết thời tiết thay đổi cực đoan và 86,1% rất quan tâm đến biến đổi khí hậu, nhưng chỉ có 19,1% có khả năng ngừng làm việc khi nắng nóng gay gắt và 1,4% có thể chuyển sang công việc ít chịu ảnh hưởng hơn. Áp lực "nghỉ làm là mất thu nhập" buộc họ phải tiếp tục phơi nhiễm dưới thời tiết khắc nghiệt...

Khoảng trống trong tiếp cận y tế và an sinh xã hội

Nghiên cứu cũng chỉ ra, trong nhóm đối tượng khảo sát: 73,5% tham gia bảo hiểm y tế, trong khi tỷ lệ chung cả nước là 95,2% năm 2025 và chỉ có 2,2% có tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

img-9148.jpg
Thống kê cho thấy, hiện cả nước chỉ có khoảng 0,2% lao động phi chính thức có bảo hiểm xã hội bắt buộc. (Ảnh: NHẬT ANH)

Áp lực sinh kế cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi tìm kiếm chăm sóc sức khỏe. Trong số những người không đi khám khi mắc bệnh cơ-xương-khớp, 52,6% cho biết phải đi làm và không có thời gian, 26,3% do khó khăn tài chính và 21,0% cho rằng bệnh chưa nghiêm trọng.

Với người lao động tự do, nghỉ việc để đi khám không chỉ là chi phí khám chữa bệnh mà còn có thể bao gồm thu nhập bị mất trong thời gian phải nghỉ làm.

Khi chia sẻ về nhu cầu muốn được hỗ trợ: 78% người lao động mong muốn được hỗ trợ tham gia hoặc duy trì bảo hiểm y tế; 76,2% mong muốn được hỗ trợ chi phí chăm sóc sức khỏe tại tuyến y tế cơ sở; 71,1% mong muốn có điểm nghỉ công cộng tránh nắng/mưa; 62,6% mong muốn được hỗ trợ tham gia bảo hiểm xã hội; và 49% mong muốn có cơ hội chuyển sang công việc ít chịu ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu...

Khoảng cách giữa 49% mong muốn chuyển sang công việc ít chịu ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và chỉ 1,4% thực tế có thể chuyển việc khi đối mặt với nắng nóng là một chỉ dấu đáng chú ý về những giới hạn trong khả năng thích ứng thực tế của nhóm lao động này.

Cần tăng cường kết nối hệ thống chính sách

Trình bày kết quả rà soát chính sách, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam (VIAM), Tiến sĩ Trương Hồng Sơn nhận định, cần có thêm các chính sách tích hợp đồng thời cả 3 nội dung: Thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp và an sinh xã hội cho lao động tự do ngoài trời.

Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thu Giang, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện LIGHT, Đại diện Ban quản lý nghiên cứu nhận định: Cần chuyển từ cách tiếp cận giải quyết vấn đề đơn lẻ sang cách tiếp cận tích hợp giao điểm giữa biến đổi khí hậu, y tế, an toàn vệ sinh lao động và an sinh xã hội. Chúng ta đang có nhiều chính sách an sinh xã hội ưu việt, nhưng các hệ thống sẵn có cần kết nối với nhau hiệu quả hơn. Nhận diện rõ lao động tự do ngoài trời trong chính sách chính là bước đầu tiên để đưa các cơ chế bảo vệ đến tận nơi họ sống và làm việc.

Từ các bằng chứng thu được, nghiên cứu đề xuất một số nhóm giải pháp ưu tiên. Trong đó: Nhận diện rõ lao động tự do làm việc ngoài trời như một nhóm dễ bị tổn thương trong các chiến lược, kế hoạch và chương trình thích ứng với biến đổi khí hậu. Tăng khả năng tiếp cận bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội chăm sóc sức khỏe ban đầu và y tế dự phòng cho lao động tự do.

Thí điểm các điểm nghỉ tránh nóng/mưa, nước uống, cảnh báo sớm và sơ cứu tại những khu vực tập trung nhiều lao động ngoài trời. Tăng cường vai trò của trạm y tế xã/phường trong truyền thông, tư vấn, phát hiện sớm và kết nối chăm sóc sức khỏe cho nhóm lao động này.

Đồng thời, phát triển các chương trình đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm và hỗ trợ sinh kế, đặc biệt đối với những người lớn tuổi, sức khỏe suy giảm hoặc làm nghề có mức phơi nhiễm cao. Tăng cường kết nối dữ liệu và phối hợp liên ngành giữa khí hậu, môi trường, y tế, lao động, bảo hiểm và chính quyền địa phương...

Có thể bạn quan tâm

Chợ Mường Khương được đưa vào sử dụng từ năm 2014, nhiều hạng mục cần sửa chữa, xây mới, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Chợ vùng cao Mường Khương cần được nâng cấp xứng tầm

Để tạo điểm nhấn tham quan, du lịch cho khu chợ truyền thống nổi tiếng Mường Khương, đồng thời bảo đảm an toàn cho người dân, tiểu thương tại đây, Ủy ban nhân dân xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai đã rà soát thực trạng đồng thời kiến nghị các cấp có thẩm quyền đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng của chợ...

Các đại biểu thực hiện nghi thức khai trương.

Hà Nội: Đặt chuyến liên thông kết nối metro với xe công nghệ

Ngày 14/8, Hà Nội Metro phối hợp Be Group tổ chức lễ ra mắt Giải pháp giao thông liên hoàn trên ứng dụng Hà Nội Metro, góp phần giải quyết bài toán kết nối “chặng đầu-chặng cuối”, nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải hành khách công cộng và từng bước hiện thực hóa mô hình Mobility as a Service (MaaS) tại Thủ đô.

Trong những ngày qua, tình trạng ùn tắc giao thông trên Quốc lộ 26 đoạn từ Buôn Ma Thuột về xã Krông Pắc thường xuyên xảy ra. (Ảnh: MINH PHƯƠNG)

Lực lượng Cảnh sát giao thông Đắk Lắk nỗ lực bảo đảm an toàn giao thông dịp Lễ hội Sầu riêng 2026

Mặc dù tối mai (15/8), Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk 2026 mới chính thức khai mạc nhưng từ đầu tháng 8 đến nay, trên tuyến Quốc lộ 26 đoạn từ Km119 đến Km148 tỉnh Đắk Lắk thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ do lượng phương tiện phục vụ vận chuyển sầu riêng tăng đột biến, có thời điểm tăng khoảng 300-400%.

Thành viên Ban Chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh Điện Biên tổ chức bàn giao 876 mẫu hài cốt liệt sĩ được thu nhận từ Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập. (Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên)

Điện Biên bàn giao 876 mẫu hài cốt liệt sĩ được thu nhận từ Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập để phục vụ giám định ADN

Sau thời gian tích cực khai quật, lấy mẫu, sáng 14/8, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh Điện Biên tổ chức bàn giao 876 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin cho Viện Pháp y quân đội (Bộ Quốc phòng) để thực hiện giám định ADN, phục vụ xác định danh tính liệt sĩ.

Người dân đăng ký khám, chữa bệnh bằng thẻ bảo hiểm y tế tại bệnh viện. (Ảnh: ĐT)

Cử tri đề xuất tăng mức hưởng bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan vừa trả lời kiến nghị cử tri Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị tăng mức hỗ trợ bảo hiểm y tế với người có thu nhập thấp mắc bệnh nan y, bệnh hiểm nghèo nhưng không thuộc hộ nghèo, cận nghèo; có cơ chế hỗ trợ từ 50%-70% chi phí thuốc đặc trị nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.

Khu nhà ở công nhân tại xã Kim Chung, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. (Ảnh: MINH VÂN)

Thêm lựa chọn an cư cho người dân

Theo kế hoạch, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất và xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai. Một trong những định hướng đáng chú ý trong dự luật là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, từng bước hình thành thị trường cho thuê ổn định, lâu dài.

58 năm hành trình đi tìm cha của người con gái chiến sĩ Biệt động Sài Gòn

58 năm hành trình đi tìm cha của người con gái chiến sĩ Biệt động Sài Gòn

Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng, hành trình tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp tục. Dưới lòng đất từng là nghĩa địa Chí Hòa, những bộ hài cốt đang dần được đưa lên, nhưng phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là một cuộc chờ đợi kéo dài gần trọn đời người.

[Video] Hà Nội hoàn thành dữ liệu cho gần 1,8 triệu thửa đất

[Video] Hà Nội hoàn thành dữ liệu cho gần 1,8 triệu thửa đất

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội vừa có báo cáo về công tác xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo đó, Sở này cho biết: Tổng số thửa đất đã có trong bản đồ theo chính quyền địa phương hai cấp của thành phố là hơn 4,9 triệu thửa.

[Video] Triển khai hỗ trợ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ từ 1/9

[Video] Triển khai hỗ trợ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ từ 1/9

Từ ngày 1/9, Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ sẽ triển khai hỗ trợ nạn nhân bị thương, gia đình có người tử vong gặp khó khăn về kinh tế, các tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia cứu chữa, đưa người bị tai nạn đi cấp cứu và các hoạt động tuyên truyền làm giảm thiểu thiệt hại do tai nạn giao thông.

Lực lượng tìm kiếm khoanh vùng, xác định tọa độ nghi có mộ liệt sĩ theo thông tin. (Ảnh: DQT)

Huế hoàn thành lấy mẫu ADN tại 42 nghĩa trang

Từ ngày 26/5 đến nay, các lực lượng chức năng thành phố Huế đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 7.282 phần mộ liệt sĩ thuộc 42 nghĩa trang, đạt 100% số mộ theo kế hoạch. Trong đó, hơn 3.900 phần mộ đã lấy được mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN, đạt 53,4%.

Tin nổi bật ngày 13/8: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand; Bảo đảm hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả, vận hành theo nguyên tắc thị trường; Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro

Tin nổi bật ngày 13/8: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand; Bảo đảm hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả, vận hành theo nguyên tắc thị trường; Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand; Bảo đảm hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả, vận hành theo nguyên tắc thị trường; Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro;... là một số tin tức nổi bật trong ngày 13/8/2026.