Sức sống mới của tranh mầu nước

Nghệ thuật mầu nước ở Việt Nam những năm gần đây có sự chuyển mình tích cực. Nhiều triển lãm quy mô, nhiều giải thưởng quốc tế cùng phong trào học vẽ lan rộng đã ngày càng thu hút sự chú ý của công chúng đối với chất liệu này.
Tác phẩm mầu nước “Hương nắng” của họa sĩ trẻ Nguyễn Toán.
Tác phẩm mầu nước “Hương nắng” của họa sĩ trẻ Nguyễn Toán.

Một tin vui đầu năm 2023 đối với giới họa sĩ mầu nước nói riêng và cộng đồng yêu hội họa Việt Nam nói chung là họa sĩ Nguyễn Toán (sinh năm 1986) vừa giành giải thưởng cao nhất của cuộc thi mầu nước quốc tế lần thứ 14 do tạp chí mầu nước uy tín thế giới Watercolor Artist tổ chức hằng năm tại Mỹ. Tác phẩm tranh mầu nước của họa sĩ Việt Nam đã vượt qua gần 2.000 tác phẩm của hàng nghìn họa sĩ chuyên nghiệp từ nhiều quốc gia, trong đó có những “cường quốc” mầu nước như Trung Quốc, Mỹ, Pháp… bởi sự nổi bật trong phương pháp nghệ thuật, xử lý chất liệu, yếu tố thiết kế và sáng tạo gây ấn tượng mạnh tới người xem.

Nguyễn Toán là một thành viên của nhóm họa sĩ Hiện Thực và là người duy nhất vẽ mầu nước. Anh bén duyên với mầu nước từ khi còn là sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Công nghiệp và theo đuổi chất liệu này vì yêu thích sự trong suốt, tính dẫn, sự khó kiểm soát thường tạo ra những hiệu ứng bất ngờ. Họa sĩ chia sẻ rằng có rất nhiều cách thể hiện với mầu nước, chẳng hạn đôi lúc anh kết hợp mầu nước với phấn và chì.

Trong nền mỹ thuật Việt Nam, mầu nước từng có thời gian khá dài lép vế trước sơn dầu, sơn mài, acrylic... Mầu nước có thể vẽ trực tiếp và vẽ nhanh ngoài trời cho nên thường được dùng cho ghi chép hoặc ký họa, phác họa phục vụ sáng tác với chất liệu khác. Ngoài ra, tranh mầu nước cũng khá phổ biến để minh họa cho sách văn học hoặc tài liệu nghiên cứu.

Theo họa sĩ Hồ Hưng (sinh năm 1980), thành viên sáng lập diễn đàn Vietnam Watercolor Art và Câu lạc bộ Mầu nước Sài Gòn, trước đây, các nhà sưu tập trong nước hầu như không chú ý đến tranh mầu nước, các họa sĩ mầu nước thường chỉ bán tranh cho đối tác nước ngoài. Sự kiện dành cho dòng tranh này cũng khá hiếm. Tuy nhiên, nếu lấy mốc từ khi gia nhập Hiệp hội tranh mầu nước quốc tế (IWS) từ năm 2014 đến nay, tranh mầu nước Việt Nam đã có chỗ đứng trong khu vực và trên thế giới, quy tụ được một cộng đồng đông đảo họa sĩ và người yêu tranh. Các họa sĩ Việt Nam đã tham gia nhiều triển lãm tại Canada, Italia, Thái Lan, Ấn Độ, Bồ Đào Nha, Indonesia... cũng như đoạt các giải thưởng, danh hiệu quốc tế. Có thể kể đến một số tên tuổi họa sĩ nổi bật của mầu nước đương đại như: Bùi Duy Khánh, Nguyễn Ngọc Quân, Trương Văn Ngọc, Hồ Hưng, Bảo Huỳnh, Đoàn Quốc, Lương Bình, Văn Lâm, Quang Tiến...

Để bắt kịp xu thế mỹ thuật hiện đại, nhiều tác phẩm mầu nước kỳ công, kích thước lớn ra đời với chủ đề và kỹ thuật độc đáo, cho thấy sự sáng tạo, tìm tòi học hỏi liên tục của các họa sĩ. Với tính tiện dụng và khả năng biến hóa mầu sắc, tranh mầu nước kích thích nhiều họa sĩ tiếp tục khám phá, thể nghiệm các kỹ thuật phức tạp như kỹ thuật vảy mầu, chồng mầu, gõ mầu… Về phong cách, không chỉ có tác phẩm hiện thực mà nhiều tác phẩm trừu tượng, bán trừu tượng cũng xuất hiện.

Chẳng hạn như tranh hoa sen của họa sĩ Trương Văn Ngọc (sinh năm 1990). Tác giả ghi dấu ấn với loạt tranh mầu nước vẽ hoa sen nhưng không miêu tả chi tiết dáng hình cụ thể mà khắc họa trạng thái, dấu hiệu của sen bằng những biến hóa trong khoảng trống và chuyển mầu.

Mặt khác, phong trào dạy và học vẽ phát triển mạnh ở nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng... mang mầu nước đến gần hơn với số đông. Kỹ thuật vẽ mầu nước cơ bản dễ tiếp cận, dụng cụ học vẽ cũng đơn giản và gọn gàng cho nên từ dân văn phòng, nội trợ, sinh viên... đều có thể tham gia để làm quen với hội họa. Các lớp học vẽ dành cho người không chuyên tuy mang tính giải trí nhiều hơn, nhưng cũng góp phần bồi đắp kiến thức, tư duy thẩm mỹ cho học viên.

Một số câu lạc bộ, hội nhóm trực tuyến duy trì họat động đi ký họa thường xuyên, giúp các nghệ sĩ của nhiều thế hệ kết nối với nhau, tạo điều kiện cho những tay cọ tài năng theo đuổi đam mê. Từ năm 2021 đến nay, các triển lãm mầu nước trong nước được tổ chức thường xuyên hơn, kể cả khi chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19. Sự xuất hiện của các triển lãm quốc tế được tổ chức tại Việt Nam cũng tạo điều kiện cho họa sĩ trong nước trao đổi, học hỏi, có thể kể đến như:

Triển lãm quốc tế “Nghệ thuật và hòa bình” (2021) với sự tham gia của 60 họa sĩ từ 17 quốc gia, triển lãm “Mầu nước quốc tế mùa thu” với 90 tác phẩm từ 42 quốc gia, triển lãm “Côn Đảo - di tích và danh thắng” (2021), triển lãm “Hội ngộ sắc mầu” (2022) quy tụ 20 họa sĩ Việt Nam trên cả nước và một số sống ở nước ngoài, triển lãm “Xuân” (2022) giới thiệu tranh mầu nước của nhiều tác giả trẻ...

Hội Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh tổ chức triển lãm tranh mầu nước vào tháng 4/2022 và lần đầu tiên trao giải thưởng mỹ thuật riêng cho thể loại này, thu hút hơn 300 tác phẩm tham dự. Mới nhất, triển lãm “Ngày nắng” của họa sĩ Nguyễn Hồng Quân (sinh năm 1957) diễn ra ngay trước Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, mang đến người xem 60 bức tranh mầu nước vẽ thiên nhiên và con người miền Tây Nam Bộ mộc mạc, hiền hòa mà cũng đầy sức sống.

Thời gian qua, một số triển lãm tranh mầu nước của nghệ sĩ gốc Việt cũng gây chú ý, như triển lãm của họa sĩ Minh Đàm (tên thật Đàm Truyền Minh) - một họa sĩ mầu nước có tên tuổi tại Ba Lan; hai triển lãm cá nhân “Nhà” và “Giấc mơ” của họa sĩ Vincent Monluc (người Pháp gốc Việt).

Có thể nhận thấy rõ ở các tác phẩm của họ là sự giao thoa và hòa quyện nhuần nhuyễn giữa văn hóa phương Đông và phương Tây, với cách thể hiện phóng khoáng, hiện đại những chủ đề trữ tình và ẩn chứa nhiều chi tiết về văn hóa truyền thống Việt Nam.

Họa sĩ Vincent Monluc trở về Việt Nam từ năm 2020 và dành nhiều thời gian đi khắp mọi miền đất nước để ghi lại phong cảnh, đời sống bằng tranh mầu nước, từ Thủ đô Hà Nội đến TP Hồ Chí Minh, từ các tỉnh miền núi phía bắc cho đến duyên hải miền trung hay đại ngàn Tây Nguyên…

Trong năm 2023, nhiều hoạt động triển lãm, trại sáng tác tranh mầu nước sẽ tiếp tục được triển khai tổ chức tại nhiều địa điểm trên cả nước. Một số họa sĩ mầu nước cũng chia sẻ dự định sáng tác như đi nước ngoài học hỏi và tìm cảm hứng, thử nghiệm kỹ thuật mới, mở triển lãm cá nhân... Những tín hiệu đáng mừng đó khiến các nghệ sĩ và công chúng yêu dòng tranh này thêm niềm vui và động lực.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Khai mạc Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực

Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực nhằm đánh giá tính xác thực trong đề cử, đánh giá, bảo tồn, phục hồi, tái thiết, quản lý di sản, chia sẻ kinh nghiệm, cũng như thảo luận về các thách thức đặt ra trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Nhà sưu tập Nguyễn Phi Dũng hướng dẫn chị Nguyễn Thị Hồng thực hiện việc chụp các trang Báo Nhân Dân. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Lưu giữ ký ức những tờ báo cũ

Nhiều tờ báo, tạp chí hiện đã lưu giữ các số phát hành dưới dạng điện tử, chủ yếu từ khoảng sau năm 2000 đến nay. Thế nhưng, với những ấn phẩm trước đó, bản giấy vẫn là định dạng gần như duy nhất, được bảo quản trong các điều kiện khác nhau và vì thế luôn đối mặt với nguy cơ xuống cấp, hư hỏng...

Ê-kíp thực hiện minishow “Nâng niu lời yêu thương”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Nâng niu lời yêu thương bằng âm nhạc

Âm nhạc có thể tạo ra khoảng lặng để con người lắng nghe nhau và chia sẻ những điều khó nói thành lời. Với cách tiếp cận đó, ca sĩ, chỉ huy hợp xướng Hà Ny thực hiện minishow “Nâng niu lời yêu thương”, với các sáng tác xoay quanh tình cảm gia đình, sự gắn kết và những giá trị tích cực trong đời sống.

Họa sĩ Văn Đức, con trai họa sĩ Văn Giáo giới thiệu với công chúng bức tranh Bác Hồ thăm nhân dân Hà Bắc (1978). (Ảnh: LINH BẢO)

Giới thiệu "gia tài" của họa sĩ Văn Giáo tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Triển lãm “Văn Giáo - Đất nước mùa xuân” đang trở thành điểm nhấn trong hoạt động trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là lần đầu tiên người yêu hội họa thành phố được thưởng thức khá trọn vẹn “gia tài” đồ sộ của một trong những tên tuổi lớn trong nền mỹ thuật Việt Nam.

Nguyễn Vũ Linh đoạt Á vương 4 Mister International 2026. (Ảnh: KHÁNH ĐỖ)

Nguyễn Vũ Linh đoạt Á vương 4 Mister International 2026

Trong đêm Chung kết Mister International 2026 diễn ra tối 26/9 tại Bangkok, Thái Lan quy tụ sự tranh tài của 52 thí sinh đến từ các quốc gia trên thế giới, đại diện Việt Nam Nguyễn Vũ Linh đã xuất sắc giành danh hiệu Á vương 4. Ngôi vị Nam vương Quốc tế thuộc về đại diện Mexico Andrés Briseño.

Tiếng trống trường và những bài hát thiếu nhi đi cùng năm tháng

Tiếng trống trường và những bài hát thiếu nhi đi cùng năm tháng

Những hồi trống chỉ cất lên duy nhất một lần một năm học, nhưng cũng đủ để các bố mẹ tới tham dự lễ khai giảng nước mắt rưng rưng, các cô giáo trẻ xoa cánh tay thì thầm với nhau: “Nghe tiếng trống em gai hết cả người!”… Đó cũng là cách chúng tôi níu giữ và truyền cảm xúc tới những thế hệ sau.

Triển lãm mang đến vẻ đẹp của văn hóa dân gian trong ngôn ngữ tạo hình hiện đại.

Kể chuyện di sản bằng gốm và mây tre

Lần đầu tiên, trong không gian trưng bày Fairmont Hanoi, các tác phẩm điêu khắc đương đại lấy cảm hứng từ di sản, từ văn hóa dân gian với hai chất liệu gốm và mây tre của hai nghệ sĩ Vũ Hữu Nhung và Trần Thược được giới thiệu tới đông đảo công chúng.

Các chương trình mang đậm bản sắc văn hóa luôn thu hút đông đảo người xem trên nền tảng số. (Ảnh: KHÁNH AN)

Làm chủ tri thức lịch sử, văn hóa trong không gian số

Không chỉ giới hạn việc tiếp nhận tri thức lịch sử, văn hóa và chủ quyền đất nước từ sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu hay qua những bài giảng ở lớp học, trên giảng đường, trong thời công nghệ số, học sinh, sinh viên hằng ngày còn tiếp nhận thông tin, dữ liệu và tri thức đó... trên các nền tảng mạng xã hội.

Giới thiệu văn hóa đồng bào Tây Nguyên tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Hà Nội tổ chức trình diễn, giao lưu văn hóa các dân tộc hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Thành phố Hà Nội tổ chức Lễ phát động hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026 vào ngày 3/10 tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam với hoạt động trình diễn, giao lưu văn hóa của nhiều dân tộc khắp cả nước. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi hoạt động, sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam của thành phố.

[Video] “Tứ gia” ra mắt sách ở tuổi 88, đánh dấu 61 năm gửi tình yêu vào trang viết

[Video] “Tứ gia” ra mắt sách ở tuổi 88, đánh dấu 61 năm gửi tình yêu vào trang viết

Ngày 25/9, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Dung giới thiệu ba cuốn sách mới gồm tiểu thuyết "Lặng lẽ", tiểu thuyết song ngữ Việt-Anh "Chuyện tình viên Phó sứ" và "Duyên tình thơ nhạc". Sự kiện diễn ra đúng dịp sinh nhật lần thứ 88, đồng thời đánh dấu chặng đường 61 năm gắn bó với sự nghiệp cầm bút của bà.

Chương trình thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế. (Ảnh: YẾN TRINH)

Rộn ràng Tết Trung thu giữa miền di sản Ninh Bình

Ngày 25/9, tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham, phường Nam Hoa Lư đã diễn ra Chương trình “Vũ khúc trăng thu 2026” với nhiều hoạt động vui chơi, trải nghiệm văn hóa hấp dẫn dành cho thiếu nhi, gia đình và du khách, tạo nên không khí Tết Trung thu cổ truyền rộn ràng giữa không gian thiên nhiên di sản Ninh Bình.

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc. (Ảnh: Đ.Quang)

Huế cần huy động nguồn lực, gắn bảo tồn với phát triển văn hóa bền vững

Với hệ thống di sản phong phú, đời sống văn hóa đặc sắc cùng nhiều mô hình sáng tạo ở cơ sở, Huế có nền tảng quan trọng để phát huy văn hóa thành nguồn lực nội sinh. Qua khảo sát tại thành phố, lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị Huế tiếp tục đổi mới cách quản trị, huy động nguồn lực, gắn bảo tồn với phát triển bền vững.

Từ trái sang: Nhạc sĩ Hoài An, ca sĩ Tuấn Hùng, nhạc sĩ Hoài Phúc. (Ảnh: Ê-kíp sản xuất cung cấp)

Nhạc sĩ Võ Hoài Phúc ra mắt dự án âm nhạc “Trung thu”

Trong không khí mùa Trung thu, nhạc sĩ Võ Hoài Phúc cùng ê-kíp sản xuất giới thiệu dự án âm nhạc “Trung thu”, phổ từ bài thơ cùng tên của nhà thơ Lâm Xuân Thi. Ca khúc kết hợp giai điệu hiện đại với chất liệu âm nhạc truyền thống, trong đó tỳ bà 5 dây là điểm nhấn xuyên suốt bản phối.