Theo nhiều chuyên gia và nhóm phân tích, bức tranh kinh tế vĩ mô ổn định cùng chính sách tiền tệ nới lỏng đang tạo nền tảng thuận lợi hiếm có cho thị trường IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng). Động lực càng rõ nét hơn khi FTSE Russell quyết định nâng hạng chứng khoán Việt Nam lên nhóm “thị trường mới nổi thứ cấp”, mở ra kỳ vọng thu hút dòng vốn ngoại lên tới hàng tỷ USD.
Sự khác biệt của xu hướng IPO
Song song với môi trường vĩ mô thuận lợi, việc cơ quan quản lý từng bước tháo gỡ các vướng mắc về hạn mức vốn nước ngoài, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển đổi, thoái vốn hay rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn đã tạo động lực mạnh mẽ để nhiều doanh nghiệp khởi động lại các kế hoạch IPO còn dang dở. Những cải thiện này giúp quá trình lên sàn trở nên thông suốt hơn, từ đó khuyến khích doanh nghiệp chủ động tham gia thị trường vốn.
Điều này khác biệt rõ rệt so với gần một thập kỷ trước, khi phần lớn các thương vụ IPO gắn chặt với lộ trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Những cái tên như Vinamilk, Sabeco, Idico hay VEAM từng tạo dấu ấn mạnh mẽ, nhưng mục tiêu chủ đạo thời điểm đó là tái cơ cấu khu vực công và thu hút vốn nước ngoài. Sau IPO, tỷ trọng sở hữu nhà nước vẫn còn lớn tại nhiều doanh nghiệp, khiến sức hấp dẫn và thanh khoản chưa đạt kỳ vọng.
Thế nhưng, trong giai đoạn hiện nay những thương vụ đã và đang chuẩn bị triển khai đều đến từ các doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn hoặc thành viên trong các tập đoàn hàng đầu. Trong đó phải kể đến “con mã” ấn tượng Công ty CP Phát triển nông nghiệp Hòa Phát (HPA) - công ty con của “ông trùm” thép Hòa Phát đã nộp hồ sơ IPO vào tháng 9/2025.
Doanh nghiệp dự kiến chào bán 30 triệu cổ phiếu với mức giá 41.900 đồng/CP. Nguồn vốn thu về sẽ được sử dụng để tái cơ cấu tài chính, giảm áp lực nợ vay, tăng cường vốn lưu động và tạo nền tảng cho kế hoạch mở rộng hệ thống trang trại cũng như nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi. Ngay sau đợt phát hành, công ty đặt mục tiêu đưa cổ phiếu HPA niêm yết trên HoSE, qua đó nâng cao tính minh bạch và mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư.
Ngoài ra, dữ liệu của Công ty Chứng khoán VNDirect còn cho thấy, cuối năm nay và đầu năm sau còn có nhiều thương vụ “bom tấn” đến từ các doanh nghiệp tư nhân như Công ty Chứng khoán Kafi và Công ty Hạ tầng Gelex… Từ năm 2027 trở về sau, danh sách này có thể xuất hiện thêm nhiều tên tuổi ngành bán lẻ, F&B, công nghệ tài chính như Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh, Golden Gate, Highland, Long Châu, Pharmacity, Momo…
Theo ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường Công ty Chứng khoán HSC, làn sóng IPO hiện nay đang phản ánh sự trưởng thành rõ rệt của khu vực tư nhân khi họ chủ động tiếp cận nhà đầu tư, theo đuổi minh bạch và xem thị trường vốn là bệ phóng cho tăng trưởng, thay vì phụ thuộc vào động lực cổ phần hóa như trước đây.
Điều này thể hiện rõ ở việc các doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế (IFRS), đồng thời xây dựng được thông điệp và câu chuyện tăng trưởng đủ sức thuyết phục nhà đầu tư. Cách tiếp cận vốn cũng trở nên linh hoạt hơn khi họ tổ chức các buổi gặp gỡ trực tiếp, kết nối trực tuyến và hợp tác với các tổ chức tư vấn quốc tế, thay vì chỉ dựa vào hình thức đấu giá như trước đây.
Các dòng vốn đang dần được khơi mở
Nêu quan điểm về IPO, ông Huỳnh Minh Tuấn - nhà sáng lập FIDT cho rằng, những thương vụ thật chất trong giai đoạn hiện nay và năm 2026 sẽ tạo ra làn gió mới, đủ sức thu hút dòng vốn chất lượng cao. Nhà đầu tư quốc tế đang nhìn nhận lại thị trường chứng khoán Việt Nam một cách nghiêm túc trong các cuộc họp chiến lược cuối năm, và nhiều khả năng sẽ giải ngân mạnh trở lại trong giai đoạn 2026-2030, cả về quy mô lẫn chất lượng.
Ông Tuấn cho biết, tính đến giữa tháng 11/2025, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 270.000 tỷ đồng, tương đương 11 tỷ USD. Riêng giai đoạn từ đầu tháng 9 đến giữa tháng 11, dòng vốn rút khỏi thị trường chứng khoán Việt Nam đã ghi nhận khoảng 2 tỷ USD. Diễn biến này là kết quả của sự cộng hưởng nhiều yếu tố quan trọng, từ kỳ vọng thị trường đến bối cảnh vĩ mô trong và ngoài nước như biến động tỷ giá, chênh lệch lãi suất, thuế quan hay căng thẳng địa chính trị.
Thực tế cho thấy khối nước ngoài đang bám sát chiến lược tái cơ cấu danh mục và phân bổ lại dòng vốn theo xu hướng toàn cầu. Dữ liệu ghi nhận Mỹ là thị trường hút dòng tiền mạnh nhất với hơn 600 tỷ USD từ đầu năm, tiếp theo là Nhật Bản và Trung Quốc. Trong khi đó, các thị trường Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, lại chứng kiến xu hướng bán ròng trong cùng kỳ.
“Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, giai đoạn dòng vốn ngoại mang tính hỗ trợ đơn thuần đã khép lại, nhường chỗ cho những dòng vốn mới bản chất hơn, với tư duy góp vốn và đồng hành dài hạn một cách thực chất”, ông Tuấn nhận định.
Do đó, câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán, cùng với làn sóng IPO chất lượng đang được đánh giá là bước ngoặt tạo ra sự chú ý của giới đầu tư quốc tế với Việt Nam và là tín hiệu tốt về trung và dài hạn.
Tại họp báo thường kỳ của Chính phủ, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, Nghị định 245/2025 vừa được ban hành đã mở ra cơ chế thuận lợi hơn cho doanh nghiệp IPO gắn liền với niêm yết. Trước đây, sau khi hoàn tất IPO, doanh nghiệp phải mất 3-6 tháng để soát xét báo cáo tài chính. Với quy định mới, thời gian này được rút xuống còn khoảng 30 ngày, giúp quá trình lên sàn diễn ra nhanh hơn và giảm đáng kể thủ tục hành chính.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, bước cải cách này tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động huy động vốn, đẩy nhanh tiến độ niêm yết và gia tăng khả năng thu hút nhà đầu tư. Bộ Tài chính kỳ vọng môi trường thông thoáng hơn sẽ thúc đẩy dòng vốn đổ vào các thương vụ IPO, qua đó tăng nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và góp phần củng cố niềm tin trên thị trường chứng khoán.
Ngoài chứng khoán, thị trường trái phiếu cũng có nhiều thuận lợi trong giai đoạn này. Năm nay, Chính phủ dự kiến phát hành khoảng 500.000 tỷ đồng trái phiếu. Doanh nghiệp cũng phát hành một lượng tương tự, khoảng 500.000 tỷ đồng, bao gồm cả trái phiếu chào bán rộng rãi và phát hành riêng lẻ. Như vậy, tổng quy mô thị trường trái phiếu có thể lớn tới 1 triệu tỷ đồng.
Nhìn chung, những chuyển động này cho thấy, thị trường vốn Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển chất lượng hơn, với nền tảng vĩ mô vững vàng và sự chủ động ngày càng rõ của doanh nghiệp.
