Chính quyền và người dân cùng "chạy" tránh sạt lở
Nằm ở phía bắc tỉnh Quảng Trị, xã Minh Hóa là địa phương miền núi khó khăn, địa hình bị chia cắt bởi nhiều khe suối và có độ dốc lớn. Mùa mưa lũ hằng năm xảy ra các hiện tượng lũ quét, sạt lở đất, gây thiệt hại nghiêm trọng đến đời sống người dân, kết cấu hạ tầng và sản xuất nông nghiệp.
Năm nay cũng không ngoại lệ. Chỉ riêng tháng 11 vừa qua, người dân trong xã trải qua bốn đợt sơ tán, cho nên cuộc sống bị ảnh hưởng lớn. Anh Đinh Xuân Liếu ở thôn Rục là người độc thân, gia cảnh khó khăn.
Năm 2019, Công an tỉnh Quảng Bình hỗ trợ anh xây dựng ngôi nhà tựa vào núi và nằm ngay bên Quốc lộ 12C. Gần đây, do mưa lớn xảy ra, đất đá ngậm no nước, ngọn đồi phía trên ngôi nhà anh Liếu có vết nứt lớn khiến chính quyền xã phải di dời anh và các hộ dân.
Anh Liếu mong sớm có nơi tái định cư để ổn định cuộc sống. Cũng nằm bên tuyến Quốc lộ 12C, cách thôn Rục không xa, là nhà anh Đinh Cương ở thôn Tiến Hóa. Khi chúng tôi đến, vợ chồng anh đi rừng lấy nấm chưa về, ba đứa con trai đang chuẩn bị bữa trưa sau khi tan trường.
Sạt lở là nỗi lo thường trực của gia đình này. Ngay phía sau nhà, đất trên đồi Dương Vại đã lở xuống nham nhở. Nước trong đất liên tục trào ra, chảy thành dòng khiến gia chủ phải đào rãnh thoát nước.
Con trai anh Cương, đang học lớp 11, kể rằng năm trước đất đá sạt xuống làm thủng vách nhà. Cha em phải thuê máy đến gạt đất và sửa chữa, nhưng cả nhà vẫn thường trực nỗi lo núi lở.
Tháng 11/2025, gia đình năm người phải bốn lần di dời sang trường mầm non. Trưởng thôn Tiến Hóa Đinh Láng cho biết, qua kiểm tra, khảo sát hiện trường, Ban cán sự thôn phát hiện lưng chừng đồi Dương Vại có vết nứt dọc khu dân cư dài hàng chục mét.
Mỗi đợt mưa lũ kéo dài, 21 hộ dân với 93 nhân khẩu ở khu vực này phải sơ tán 3-5 ngày, sống trong cảnh lo âu trước nguy cơ đồi sạt vùi lấp nhà cửa. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Hóa Đinh Duy Hòa cho biết, dân cư tại các thôn Rục, Tiến Hóa, Vè và Yên Hồng (thuộc xã Hồng Hóa cũ) sinh sống rải rác, chủ yếu dọc tuyến Quốc lộ 12C và dưới chân đồi cao.
Khảo sát gần đây ghi nhận có sáu điểm nứt, sụt lún với chiều dài 40-100m, nguy cơ sạt lở rất cao khi mưa lũ kéo dài. Địa bàn có 133 hộ dân bị ảnh hưởng. Mỗi khi mưa lũ, chính quyền và lực lượng chức năng phải ưu tiên hỗ trợ di dời người dân khu vực này và bảo đảm nhu cầu lương thực, nước uống trong những ngày sơ tán.
Cần sớm tái định cư, ổn định đời sống người dân
Theo Ủy ban nhân dân xã Minh Hóa, tình trạng sạt lở, sụt trượt và ngập cục bộ tại các thôn dưới chân núi và dọc theo suối ngày càng nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp tính mạng, tài sản của người dân.
Trong số 133 hộ dân được di dời khẩn cấp, thôn Rục chiếm 98 hộ. Đáng lo ngại nhất là 5 hộ sinh sống ngay dưới chân đập Rục, nếu xảy ra sự cố vỡ đập, các hộ sẽ bị cuốn trôi hoàn toàn.
Vì thế, được di dời đến nơi ở an toàn để ổn định cuộc sống lâu dài là nguyện vọng chính đáng của người dân nơi đây. Trước thực trạng này, Ủy ban nhân dân xã Minh Hóa đã báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị về chủ trương đầu tư xây dựng khu tái định cư Hà Su, thôn Văn Hóa nhằm bố trí, sắp xếp chỗ ở ổn định lâu dài cho người dân sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao.
Đồng chí Đinh Duy Hòa cho biết, lãnh đạo xã đã rà soát kỹ lưỡng để chọn khu đất ổn định, có thể phát triển lâu dài, thuận tiện giao thông và gần nơi ở cũ.
Cùng với đó là sự hỗ trợ, tư vấn của cấp ủy, ban cán sự các thôn và ý kiến của người dân để tránh tình trạng đầu tư khu tái định cư mà dân không “mặn mà” vào ở. Khu tái định cư Hà Su có diện tích 10 ha, sẽ được đầu tư đồng bộ các hạng mục như đường giao thông, điện sinh hoạt, chiếu sáng, cấp, thoát nước, hạ tầng kỹ thuật thiết yếu và bố trí các lô đất cho 133 hộ dân.
Dự án được khái toán khoảng 50 tỷ đồng. Theo đồng chí Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Hóa, khó khăn hiện nay là nguồn thu của xã rất thấp, trong khi xã mới thành lập, cho nên nhu cầu vốn đầu tư phát triển khá lớn.
Ủy ban nhân dân xã đã có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh và các ngành của tỉnh xem xét, báo cáo Trung ương ưu tiên bố trí nguồn vốn từ ngân sách dự phòng Trung ương năm 2025 cho dự án.
Người dân vùng thiên tai cấp bách đang mong chờ, hy vọng với sự hỗ trợ của Trung ương và tỉnh Quảng Trị, khu tái định cư khang trang sớm hoàn thành để họ an cư, không còn phải vất vả sơ tán mỗi mùa mưa lũ.
