Hơn 5 nghìn vụ vi phạm
Sau sắp xếp hợp nhất, địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực II (Thành phố Hồ Chí Minh) rất rộng, với 21 đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu. Đây là điều kiện thuận lợi nhưng cũng là thách thức lớn trong công tác quản lý nhà nước về hải quan trên địa bàn, vừa phải bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, vừa tạo thuận lợi cho thương mại và giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Để ngăn chặn hiệu quả hàng lậu, hàng cấm, chi cục đã tập trung tổ chức triển khai, quán triệt chỉ đạo của các cấp lãnh đạo trong công tác phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; xây dựng kịp thời các kế hoạch, văn bản chỉ đạo thực hiện, tập trung đấu tranh đối với các địa bàn, tuyến, đối tượng, hàng hóa trọng điểm.
Kết quả, năm 2025, số vụ vi phạm qua đường cảng biển được phát hiện nhiều nhất với gần 3.200 vụ, trị giá hàng vi phạm gần 8 nghìn tỷ đồng; đường bộ hơn 900 vụ, trị giá hàng vi phạm trên 1 nghìn tỷ đồng; đường chuyển phát nhanh, bưu điện gần 600 vụ, trị giá hàng vi phạm hơn 99 tỷ đồng; đường hàng không gần 400 vụ, trị giá hàng vi phạm hơn 724 tỷ đồng...
Trong số các vụ việc trên, chi cục đã ban hành quyết định khởi tố hình sự 2 vụ; trị giá tang vật hơn 67 tỷ đồng; chuyển cơ quan khác đề nghị khởi tố 36 vụ việc, trị giá tang vật hơn 21 tỷ đồng. Chi cục đã xử lý hành chính 5.022 vụ vi phạm, với tổng số tiền phạt vi phạm hành chính và ấn định thuế hơn 273 tỷ đồng.
Xuất hiện nhiều thủ đoạn mới
Theo đánh giá của Chi cục Hải quan khu vực II, các đối tượng sử dụng thủ đoạn rất tinh vi, lợi dụng những bất cập trong chính sách, hệ thống pháp luật nhằm trục lợi thông qua những hoạt động như: Nhập khẩu máy móc, dây chuyền sản xuất không đáp ứng tiêu chuẩn, khai báo thiếu thông tin năm sản xuất máy móc nhập khẩu; gian lận qua việc lập báo cáo quyết toán đối với lượng nguyên liệu, vật tư để gia công, sản xuất xuất khẩu không đúng với thực tế nhằm gian lận thuế; không khai, khai sai so với thực tế về tên hàng, số lượng, chủng loại dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp...
Lợi dụng sự thông thoáng của chính sách khai báo đối với hàng quá cảnh (làm thủ tục xuất-nhập khẩu nhanh chóng), hệ thống phân luồng tờ khai quá cảnh không có luồng đỏ gây khó khăn cho cơ quan hải quan trong việc khoanh vùng mặt hàng, doanh nghiệp trọng điểm để đối tượng buôn lậu hàng cấm, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ vào Việt Nam.
Thời gian gần đây, các đối tượng sử dụng thủ đoạn rất tinh vi để thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại. Trong đó, có những vấn đề nổi cộm, bất thường tại một số địa bàn trọng điểm đã bị cơ quan hải quan phát hiện. Cụ thể, đối với tuyến đường hàng không, chuyển phát nhanh nổi lên tình trạng vận chuyển trái phép chất ma túy. Qua các vụ việc phát hiện thời gian qua, chi cục nhận định, các đối tượng thường sử dụng phương thức thủ đoạn trà trộn ma túy vào hàng hóa tiêu dùng, hàng thực phẩm xuất khẩu đi một số nước, với thủ đoạn cất giấu rất tinh vi.
Cơ quan hải quan đã phát hiện 23 vụ với 12 đối tượng, tang vật gần 100 kg ma túy, hơn 460 kg tiền chất ma túy. Điển hình, cuối tháng 10/2025, kiểm tra kiện hàng quà biếu do một người có địa chỉ tại phường Điện Bàn Bắc, thành phố Đà Nẵng gửi đi New Zealand, Hải quan Chuyển phát nhanh (Chi cục Hải quan khu vực II) phát hiện hơn 1 kg ma túy được chia nhỏ ngụy trang trong ruột 17 chiếc bánh trung thu. Trước đó, gần nửa kg ma túy cất giấu tinh vi trong 4 lọ mắm tôm xuất khẩu đi Australia đã bị Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất phát hiện, bắt giữ ngay tại cửa khẩu.
Đối với hàng hóa, các đối tượng lợi dụng hoạt động của các đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển, bưu chính, chuyển phát nhanh để vận chuyển hàng hóa nhập lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ giao dịch qua thương mại điện tử nhằm trốn tránh kiểm tra, thanh tra của lực lượng chức năng...
Tuyến đường biển, các đối tượng sử dụng các phương thức mới, cũng xuất hiện tuyến đường mới khác những tuyến đường trọng điểm trước đó. Lô hàng hơn 84 nghìn bao thuốc lá lậu, trị giá hơn 2,5 tỷ đồng xuất khẩu được che giấu trong bồn rỗng xuất đi Canada bị Hải quan khu vực II phát hiện tại cảng Cát Lái vào tháng 6/2025 là một trong những vụ điển hình.
Thời điểm cuối năm lượng hàng hóa xuất nhập khẩu; phương tiện, hành khách xuất nhập cảnh tăng cao, cơ quan hải quan đang tiếp tục triển khai kế hoạch cao điểm công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại tại các cửa khẩu trên địa bàn thành phố, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, ngăn chặn kịp thời vi phạm.
Theo đó, các đội công tác chủ động tuần tra, nghiên cứu nắm bắt tình hình, đẩy mạnh công tác thu thập xử lý thông tin về đối tượng, địa bàn, mặt hàng trọng điểm; chủ động, chủ trì tham gia phối hợp các cấp, trao đổi thông tin với các cơ quan, đơn vị trong, ngoài ngành theo đúng quy định của pháp luật, quy chế phối hợp.
Đồng thời, rà soát văn bản pháp luật, quy trình nghiệp vụ,... kịp thời phát hiện sơ hở, bất cập trong công tác quản lý; ứng dụng công nghệ, máy móc thiết bị hiện đại trong kiểm tra, kiểm soát hàng hóa, phương tiện để nâng cao hiệu quả công việc và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, ngăn ngừa hành vi vi phạm pháp luật.
