Rộng mở góc nhìn với nghệ thuật nhiếp ảnh đương đại

Trong khuôn khổ Biennale (Liên hoan Nhiếp ảnh quốc tế) mang tên Photo Hanoi ’23, nhiều không gian nghệ thuật, sáng tạo tại Hà Nội vừa trải qua "tháng nhiếp ảnh" sôi động với 22 triển lãm, bốn tọa đàm và hàng loạt lớp học, buổi thực hành,... Sau lần đầu tổ chức, sự kiện cho thấy những cơ hội, hướng đi mới để nghệ thuật nhiếp ảnh nói riêng và nghệ thuật đương đại Việt Nam nói chung tiếp tục phát triển, hội nhập.
Các thành viên Ban tổ chức, nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế tại lễ bế mạc Photo Hanoi’23.
Các thành viên Ban tổ chức, nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế tại lễ bế mạc Photo Hanoi’23.

Trong lễ bế mạc Photo Hanoi ’23, Ban tổ chức đã công bố số liệu tổng kết ấn tượng: hơn 200 bài báo và phóng sự thuộc mọi thể loại được đăng tải; hơn 5 triệu lượt tiếp cận qua mạng xã hội; 170 nghìn lượt khách tham quan; 10 nghìn người tham dự các tọa đàm trực tiếp và trực tuyến...

Ðại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam-ông Nicolas Warnery khẳng định: "Photo Hanoi ’23 ghi nhận sự tham gia tích cực của các nhiếp ảnh gia Việt Nam và nước ngoài. Thành công của Photo Hanoi ’23 trên cả phương diện nghệ thuật và truyền thông là cơ sở để kết nối nhiều hơn các quan hệ đối tác, nâng cao uy tín của sự kiện. Ðiều mà tất cả chúng ta đều mong muốn là, đây sẽ trở thành một điểm hẹn trong danh sách các hoạt động thường xuyên của cộng đồng nghệ thuật trong khu vực và trên thế giới, cũng như đóng góp thêm một điểm nhấn để quảng bá du lịch Hà Nội".

Photo Hanoi ’23 được tổ chức với quy mô và sự chuyên nghiệp, nền nhiếp ảnh đương đại được nhận ra đầy đủ như một bức tranh toàn cảnh, đa chiều, không chỉ với người xem mà còn với cả cộng đồng thực hành nghệ thuật.

Ðại sứ Nicolas Warnery cũng đánh giá cao sự phối hợp và quyết tâm của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội trong quá trình tổ chức chuỗi hoạt động kéo dài từ cuối tháng 4 tới đầu tháng 6 và chuẩn bị cho liên hoan lần thứ hai sẽ diễn ra vào năm 2025.

Thay mặt các nghệ sĩ Việt Nam, hai nhiếp ảnh gia kiêm giám tuyển Nguyễn Thế Sơn và Lê Nguyễn Duy Phương chia sẻ ngắn gọn, đầy đủ về các triển lãm tiêu biểu và sự kiện bên lề, những thảo luận về nghệ thuật thị giác và hỗ trợ thúc đẩy ngành công nghiệp sản xuất, chương trình thử nghiệm khai thác hình ảnh phản chiếu, kỹ thuật in ảnh trên sơn mài...

Mặc dù những năm qua các sự kiện nhiếp ảnh tại các địa phương vẫn diễn ra đều đặn, nhưng Photo Hanoi ’23 được tổ chức với quy mô và sự chuyên nghiệp, nền nhiếp ảnh đương đại được nhận ra đầy đủ như một bức tranh toàn cảnh, đa chiều, không chỉ với người xem mà còn với cả cộng đồng thực hành nghệ thuật.

Chẳng hạn, hàng loạt triển lãm với chủ đề Hà Nội đã giới thiệu những bức ảnh đẹp, quý hiếm về Thủ đô qua ống kính của các nhiếp ảnh gia đa dạng quốc tịch, độ tuổi, như: "Hà Nội - Một thành phố trong nhiếp ảnh", "Hà Nội 1985-2015: Những năm tháng bị lãng quên", "Mười năm phơi sáng", "Xưa và Nay: Ðổi thay đường phố Hà Nội"...

Bên cạnh đó, những hình ảnh giàu tính nghệ thuật về các quốc gia, nền văn hóa khác cũng mang tới công chúng Thủ đô nhiều trải nghiệm và hiểu biết mới mẻ. Có thể kể đến triển lãm "Robert Doisneau" giới thiệu tác phẩm của một trong những nhiếp ảnh gia nổi tiếng nhất nước Pháp; triển lãm "50 năm - 50 bức ảnh" về đất nước Argentina; triển lãm "Những mẩu chuyện nhỏ ở Nhật Bản" về cuộc sống và con người xứ sở hoa anh đào; triển lãm "Teatros" về những rạp chiếu phim cổ ở Havana (Cuba)...

Ngoài ra, nếu như triển lãm "Nhiếp ảnh thời trang" làm nổi bật sự độc đáo của loại hình nhiếp ảnh đặc thù gắn với một xu hướng văn hóa của xã hội, thì triển lãm "Ðường tới Olympics 2024" tôn vinh các màn trình diễn và tinh thần của sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh qua góc nhìn của các phóng viên hãng thông tấn AFP...

Từ không gian đa dạng sắc màu của các triển lãm, giới nhiếp ảnh chuyên nghiệp Việt Nam và quốc tế có sự "đối thoại" thú vị thông qua nhiều tác phẩm điển hình, các kỹ thuật độc đáo, qua cách thức trưng bày và quảng bá.

Ðối với những người trẻ đang theo đuổi sự nghiệp nhiếp ảnh ở Việt Nam, Photo Hanoi ’23 mang đến cái nhìn tổng thể về một môi trường nhiếp ảnh chuyên nghiệp, tiệm cận với thế giới.

Còn đối với người dân Thủ đô và du khách, đây là cơ hội khám phá nhiều khía cạnh của nghệ thuật nhiếp ảnh, thưởng lãm các tác phẩm của nhiều tên tuổi nhiếp ảnh gia nổi tiếng.

Ðáng chú ý, Photo Hanoi ’23 còn mang đến các buổi tọa đàm, thảo luận chuyên môn đề cập nhiều vấn đề cốt lõi hiện nay của nhiếp ảnh, như: "Nhiếp ảnh: Các festival quốc tế và cơ hội thị trường", "Nhiếp ảnh nghệ thuật trong giáo dục bậc cao", "Kỹ thuật nhiếp ảnh và ứng dụng trong đời sống", "Những tiếng nói mới của nhiếp ảnh Việt Nam",...

Trên thực tế, nhiếp ảnh là một phần của mỹ thuật (cũng như hội họa, điêu khắc, đồ họa...) và đã len lỏi vào mọi hoạt động của đời sống, và sáng tạo hình ảnh cũng đang góp phần vào sự phát triển công nghiệp văn hóa ở Việt Nam. Tuy nhiên, trong một thời gian khá dài, nhiếp ảnh tại Việt Nam chỉ phổ biến hai thể loại là nhiếp ảnh tư liệu và nhiếp ảnh thương mại chứ chưa được chú trọng phát triển, đào tạo như một bộ môn nghệ thuật.

Qua các tọa đàm, các nhà quản lý, nghệ sĩ, nhà giáo dục đã chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp cho việc xây dựng thị trường nhiếp ảnh, tận dụng hiệu ứng từ các sự kiện văn hóa-nghệ thuật, tăng cường hợp tác giữa nghệ sĩ trong nước và quốc tế, mở rộng nghiên cứu và giảng dạy nhiếp ảnh nghệ thuật...

Mặc dù chưa thể đánh giá toàn diện ngay những tác động từ sự kiện Photo Hanoi ’23, hầu hết các chuyên gia trong và ngoài nước đều cho rằng, đây là một kênh hiệu quả để quảng bá rộng rãi và tăng sức hấp dẫn cho hình ảnh địa phương.

Trên thế giới, một số liên hoan phim hàng đầu đã tạo dựng thương hiệu cho thành phố chủ nhà, thí dụ như: Cannes (Pháp), Venice (Ý), Busan (Hàn Quốc)...

Tương tự, các biennale (liên hoan nghệ thuật quốc tế định kỳ hai năm một lần) nổi tiếng cũng gắn liền với các thành phố tổ chức như: Berlin (Ðức), Sydney (Australia), Paris (Pháp)...

Với nhiếp ảnh, chỉ riêng châu Á đã có 3 biennale uy tín là Kyotographie (Nhật Bản), Objectifs (Singapore) và Photo PhnomPenh (Campuchia).

Nhiếp ảnh gia giàu kinh nghiệm người Pháp Philippe Marinig, một tác giả có triển lãm cá nhân tại Photo Hanoi ’23 cho rằng: "Trong khoảng thời gian kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, các nghệ sĩ, giám tuyển, nhà sưu tập, khách du lịch từ nhiều nơi trên thế giới sẽ quy tụ về thành phố nơi tổ chức biennale. Hiển nhiên là địa phương đó sẽ có doanh thu về mua sắm, tiêu dùng. Biennale là cơ hội tốt để quảng bá văn hóa, con người, đất nước".

Hành trình Photo Hanoi ’23 khép lại nhưng dư âm đẹp vẫn kéo dài qua việc các địa chỉ văn hóa-sáng tạo ở Thủ đô được chú ý nhiều hơn, các tài năng trẻ trong lĩnh vực nhiếp ảnh được truyền cảm hứng và thêm cơ hội nghề nghiệp.

Hệ sinh thái cho nhiếp ảnh cũng hình thành rõ nét với nghệ sĩ, gallery, giám tuyển, nhà sưu tập, nhà phê bình, công chúng...

Nếu phát huy được những thành công từ lần này, sự kiện Photo Hanoi ’25 chắc chắn sẽ đáng chờ đợi với những ý tưởng, diện mạo mới của nhiếp ảnh ■

Có thể bạn quan tâm

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.