Bộ sách gồm bốn cuốn của tác giả sân khấu Tất Thọ, hiện đang sinh sống ở Quảng Ninh. “Cuốn truyện bị đốt” - một kịch bản trong tập 1 ở bộ sách này đang được Sân khấu kịch Hồng Vân (Thành phố Hồ Chí Minh) dàn dựng thành vở diễn, với sự thể hiện của các diễn viên trẻ thế hệ gen Z. Vở kịch dự kiến sẽ được lựa chọn tham gia Liên hoan Sân khấu kịch nói toàn quốc vào năm 2026.
Nội dung bộ sách gửi gắm thông điệp về khát vọng sống có ý nghĩa và niềm đam mê cống hiến hết mình cho một cuộc sống tiến bộ, tươi đẹp, nhân ái của những người lao động bình dị, đời thường.
Họ không ngừng chiến đấu với những hoàn cảnh khó khăn, khắc nghiệt; với mưa bom, bão đạn; với cả tuổi già, bệnh tật; và với những cái xấu, cái ti tiện bằng vũ khí tốt đẹp nhất mà họ có. Đó là trí tuệ, nhiệt huyết, sự kiên cường, hướng thiện, lòng nhân văn, bác ái.
Họ là kỹ sư địa chất, kỹ sư nuôi ngọc trai, cán bộ kiểm lâm, chiến sĩ biên phòng, những người dân lương thiện, những phóng viên Trường Sơn, những văn nghệ sĩ đi phục vụ kháng chiến… và trong đó có cả chính bản thân tác giả.
Tập 1 của bộ sách mang tên “Tuyển tập sân khấu” gồm 6 kịch bản dài; trong đó có 3 kịch bản chèo, 3 kịch bản kịch nói. Mỗi vở kịch mang màu sắc độc đáo riêng, thể hiện một trường vốn sống đặc biệt. Một số kịch bản trong cuốn này đã được dàn dựng hoặc giành giải thưởng như kịch bản chèo “Đường đến núi Thiêng”, “Đảo Ngọc” từng được các nhà hát chèo chuyên nghiệp dàn dựng cách đây nhiều năm. Kịch bản kịch nói “Tiếng vọng rừng xanh” đã được Tiến sĩ Trần Đình Ngôn chuyển thể chèo thành “Tiếng rừng”, đạt huy chương Bạc tại Liên hoan sân khấu Chèo năm 2000, đem lại giải B Kịch bản do Hội Nghệ sĩ sân khấu trao tặng cho tác giả Tất Thọ. Kịch bản kịch nói “Lật kèo” (tên cũ “Hãy cho tôi vào tù”) được phát sóng trên Đài tiếng nói Việt Nam năm 2021.
Tập 2 của bộ sách là cuốn nhật ký Trường Sơn có nhan đề “Bảy đóa phong lan”. Cuốn này chỉ có 258 trang nhưng ngồn ngộn chất liệu và sự kiện, tái hiện một bức tranh toàn cảnh về Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vào những năm 1971, 1972; với nhãn quan của một nghệ sĩ đi phục vụ chiến trường thời đó.
Sách thể hiện góc nhìn của một văn nghệ sĩ trong chiến trận khốc liệt, với những nghệ sĩ thời chiến không sân khấu, chẳng ánh đèn mà vẫn hết sức lung linh. Họ lao động và cống hiến đúng theo tinh thần “tiếng hát át tiếng bom”.
Tập sách cũng đem đến một sự lý giải về nguyên nhân chiến thắng của chúng ta ở tầng sâu văn hóa, những căn tính dân tộc hình thành nên tất cả những tên gọi cụ thể như lòng can đảm, dũng cảm, sự quyết tâm, đức hy sinh…
Tập 3 là “Tuyển tập kịch ngắn” gồm 409 trang với 22 kịch ngắn và một ca kịch dài. Đây là những kịch bản hầu hết đã được dàn dựng, được giải thưởng ở rất nhiều cuộc thi sân khấu không chuyên của Quảng Ninh và toàn quốc, làm nên thương hiệu của tác giả Tất Thọ.
Tập 4 là cuốn tiểu luận phê bình bao gồm 22 bài viết tiêu biểu từng được in báo và đã tạo ra nhiều dư luận sôi động về mảng văn học nghệ thuật trong những năm gần đây tại Quảng Ninh. Cuốn sách thể hiện cá tính đặc biệt của tác giả. Đó là những quan niệm rõ ràng, thống nhất, quyết liệt với góc nhìn riêng, trực diện về mảng văn học nghệ thuật ở Quảng Ninh nói riêng và toàn quốc nói chung.
“Người hùng không cầm súng” là toàn bộ gia tài tinh thần, trí tuệ của một tác giả 82 tuổi cả đời cống hiến cho nghệ thuật sân khấu nước nhà với các mảng chất liệu đời sống xã hội phong phú.
Tác giả Tất Thọ cho biết, tiền bán sách, tác giả và đơn vị tổ chức sẽ dùng để ủng hộ đồng bào miền trung chịu hậu quả lũ lụt vừa qua.
Tác giả Nguyễn Tất Thọ sinh năm 1945, hiện là hội viên Hội Văn học nghệ thuật Quảng Ninh. Ông từng giành nhiều giải thưởng sân khấu và văn học nghệ thuật địa phương và Trung ương. Nhiều kịch bản sân khấu của ông đã được các nhà hát dàn dựng.
