Quy hoạch không gian để Hà Nội phát triển xứng tầm

Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 định hướng Thủ đô trở thành một đô thị “Văn hiến-Văn minh- Hiện đại”, giữ vai trò trung tâm chính trị-hành chính quốc gia và là đầu tàu phát triển của vùng Thủ đô cũng như cả nước.

Thứ Sáu, ngày 03/10/2025 - 00:06

Sông Hồng là không gian phát triển có ý nghĩa quan trọng đối với Thủ đô. (Ảnh HẢI LINH)

Hiện thực hóa tầm nhìn của Nghị quyết, Quy hoạch Thủ đô đã được xây dựng với những ý tưởng táo bạo, đột phá nhưng cũng đầy thách thức, đòi hỏi sự tâm huyết và quyết liệt trong thực thi.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch Thủ đô) là chuyển đổi từ mô hình đô thị tập trung nội đô sang mô hình đa cực, đa trung tâm. Thay vì để khu vực trung tâm gánh chịu áp lực quá tải về dân số, hạ tầng và môi trường, Hà Nội định hướng phát triển hai thành phố trực thuộc ở phía bắc, khu vực Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn và phía tây, khu vực Hòa Lạc, Xuân Mai; cùng các đô thị vệ tinh như Sơn Tây, Phú Xuyên. Mỗi khu vực được quy hoạch với chức năng riêng biệt, khai thác tối đa tiềm năng địa phương, từ đó phân bổ lại dân cư, giảm tải cho khu vực trung tâm. Cùng với đó, mô hình phát triển đô thị theo hướng TOD (Transit-Oriented Development - Phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng) là một bước đi chiến lược. TOD không chỉ giúp định hình lại cấu trúc đô thị mà còn tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội ở các khu vực ven đô, giảm ùn tắc và ô nhiễm ở nội đô, tạo cơ hội cho thành phố mở rộng không gian phát triển.

Các tuyến đường sắt đô thị, hệ thống giao thông công cộng hiện đại và các trục giao thông trọng điểm như Vành đai 4, Vành đai 5, cùng các cầu vượt sông Hồng (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Hồng Hà, Mễ Sở) sẽ là xương sống kết nối các vùng đô thị, tạo ra một mạng lưới giao thông thông minh, hiệu quả. Theo đánh giá của Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh, việc triển khai hiệu quả Luật Thủ đô 2024 đã tạo ra hành lang pháp lý quan trọng, khơi thông các nguồn lực, tạo đà cho sự phát triển đột phá của Hà Nội. Công tác quy hoạch, thực hiện quy hoạch đã được đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt là Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao tầm nhìn và sự quyết liệt của Hà Nội trong công tác xây dựng, tổ chức thực hiện các quy hoạch lớn; hạ tầng kinh tế-xã hội, hạ tầng đô thị được đầu tư mạnh mẽ với nhiều dự án, công trình trọng điểm. Không gian phát triển của Thủ đô được định hướng hài hòa giữa hiện đại và bản sắc.

Quy hoạch Thủ đô đã xác định năm không gian phát triển: Không gian trên cao, không gian ngầm, không gian công cộng, không gian văn hóa-sáng tạo và không gian số. Đây là cách tiếp cận toàn diện nhằm tối ưu hóa nguồn lực và khai thác hiệu quả tiềm năng của Hà Nội. Khai thác không gian trên cao và không gian ngầm để giải quyết bài toán thiếu hụt quỹ đất, trong khi không gian công cộng và văn hóa-sáng tạo hướng đến nâng cao chất lượng sống và gìn giữ bản sắc văn hiến nghìn năm của Thủ đô. Đặc biệt, quy hoạch hai bờ sông Hồng không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn mở ra cơ hội phát triển các khu đô thị sinh thái, không gian văn hóa và du lịch, biến dòng sông thành “trục xanh” biểu tượng của Thủ đô. Dù có tầm nhìn chiến lược, Hà Nội vẫn đối mặt nhiều thách thức lớn: Ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ, thiếu không gian công cộng và áp lực từ đô thị hóa nhanh chóng.

Để vượt qua những trở ngại này, cần có giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, trong những tháng cuối năm 2025, thành phố tiếp tục đẩy mạnh phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị; nâng cao hiệu quả và chất lượng quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, đô thị, môi trường. Theo đánh giá của các chuyên gia, một giải pháp quan trọng đối với thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay là nâng cao quản trị đô thị thông minh. Chuyển đổi số là yếu tố then chốt để Hà Nội trở thành đô thị hiện đại.

Hà Nội đang đứng trước cơ hội để vươn mình trở thành một đô thị hiện đại, thông minh và bền vững. Quy hoạch Thủ đô không chỉ là bản vẽ kỹ thuật, mà còn là khát vọng về một Hà Nội xứng tầm với vai trò trung tâm của cả nước. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, cần sự đồng lòng từ chính quyền, doanh nghiệp và người dân, sự quyết liệt trong triển khai và giám sát thực hiện quy hoạch. Hà Nội của tương lai sẽ là nơi giao thoa giữa truyền thống và hiện đại với không gian xanh và đô thị thông minh.

MINH THU

quy hoạch Hà Nội 2021-2030 phát triển đô thị đa trung tâm mô hình TOD Hà Nội quy hoạch không gian Hà Nội quản lý đô thị thông minh phát triển bền vững Hà Nội quy hoạch bờ sông Hồng