Theo Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Quảng Ngãi Lê Văn Tài, năm 2025 là năm đầu tiên Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thay đổi phương pháp đánh giá, so sánh sau sắp xếp đơn vị hành chính theo bộ chỉ số mới (PCI 2.0). Theo đó, PCI cấp tỉnh có chín chỉ số thành phần gồm: Gia nhập thị trường; tiếp cận nguồn lực; tính minh bạch; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; chi phí không chính thức; cạnh tranh bình đẳng; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.
Nhiều chỉ số thành phần xếp hạng thấp
Theo công bố của VCCI, năm 2025, PCI của tỉnh Quảng Ngãi thuộc nhóm chất lượng điều hành thấp, nhiều chỉ số thành phần giảm sâu và xếp hạng thấp so với cả nước, nhất là các chỉ số về tính minh bạch, chi phí không chính thức, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và chính quyền kiến tạo.
Đơn cử, chỉ số tính minh bạch đạt 5,30 điểm, giảm 0,74 điểm so với năm 2024, thứ hạng 34/34 tỉnh, thành phố; chỉ số chi phí không chính thức đạt 6,12 điểm, giảm 0,5 điểm so với năm 2024, thứ hạng 33/34 tỉnh, thành phố. Nguyên nhân được chỉ ra là tỉnh chưa hình thành môi trường thông tin thật sự minh bạch, thuận lợi và dễ tiếp cận đối với cộng đồng doanh nghiệp; việc kiểm tra, giám sát hoạt động thực thi công vụ ở một số cơ quan, đơn vị chưa thường xuyên; trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực có lúc chưa được phát huy đầy đủ.
Đặt vấn đề vì sao chỉ số chi phí không chính thức bị xếp hạng rất thấp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang yêu cầu cần làm rõ việc có hay không tình trạng cán bộ “tráng trứng đánh võng”, gây khó khăn khiến doanh nghiệp phải đi lòng vòng.
Chỉ số bị giảm điểm nhiều nhất là chính quyền kiến tạo, chỉ đạt 3,02 điểm, giảm 3,54 điểm so với năm 2024, thứ hạng 33/34 tỉnh, thành phố, trong đó cả tám chỉ tiêu đều bị đánh giá không cải thiện. Theo ông Tài, nguyên nhân chính là sau giai đoạn siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra lĩnh vực đất đai, đầu tư, đấu thầu, một bộ phận công chức có tâm lý “phòng thủ”, sợ sai, sợ trách nhiệm nên lựa chọn giải pháp an toàn là áp dụng quy định một cách máy móc, cứng nhắc.
“Chính tâm lý “không làm thì không sai” dẫn đến tình trạng liên tục xin ý kiến nhiều cấp hoặc chờ hướng dẫn từ Trung ương thay vì chủ động đề xuất phương án xử lý trong phạm vi thẩm quyền. Công tác phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương trong xử lý các vấn đề phát sinh còn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm”, ông Tài nhìn nhận.
Theo ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI miền trung-Tây Nguyên, phân tích sâu năm chỉ số thành phần bị xếp hạng rất thấp cho thấy, chi phí gia nhập thị trường, nhất là mảng kinh doanh có điều kiện mất quá nhiều thời gian để hoàn thiện thủ tục; doanh nghiệp đánh giá tỉnh chưa tích cực trong việc dự báo thay đổi chính sách của Trung ương; chủ trương, chính sách của tỉnh được thực thi ở cấp sở, ngành và cấp xã, phường còn khoảng cách rất lớn; các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là chất lượng đào tạo lao động còn nhiều hạn chế.
Bên cạnh những hạn chế, kết quả PCI năm 2025 tỉnh Quảng Ngãi ghi nhận sự chuyển biến tích cực ở chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy dư địa và tiềm năng phát triển khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh vẫn còn lớn nếu môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục được cải thiện thực chất, đồng bộ và hiệu quả hơn.
Xây dựng bộ máy hành chính chuyên nghiệp
Để tạo chuyển biến rõ nét trong công tác cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, ông Quang cho rằng, thời gian tới, Quảng Ngãi cần tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa rút ngắn thời gian gia nhập thị trường. Cùng với đó, thực thi hiệu quả các chính sách hỗ trợ để giúp doanh nghiệp giải quyết các khó khăn về yếu tố đầu vào trong kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số vào hoạt động quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công nhằm tăng tính minh bạch, giảm tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.
“Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Quảng Ngãi cần tăng cường giám sát việc thực thi chủ trương, chính sách của các sở, ngành và xã, phường. Đồng thời, thực hiện phân quyền, giao quyền rõ người, rõ việc để giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp thuận lợi hơn”, ông Quang đề xuất.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang, năng lực cạnh tranh của tỉnh không chỉ nằm ở các chủ trương, chính sách đề ra mà còn phụ thuộc vào tinh thần, thái độ phục vụ của người thực thi công vụ; đây là yếu tố quan trọng để xây dựng bộ máy hành chính hiệu lực, hiệu quả, chuyên nghiệp. Do vậy, các sở, ban, ngành, địa phương cần tập trung triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp cải thiện chỉ số PCI năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 theo hướng thực chất, hiệu quả; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính chủ động, linh hoạt trong xử lý công việc; kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, xử lý chậm, kéo dài.
Đồng thời, tỉnh cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ; kịp thời rà soát, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ các quy định, thủ tục hành chính không còn phù hợp, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp; nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Tăng cường công khai, minh bạch trong cung cấp thông tin về quy hoạch, đất đai, đầu tư, đấu thầu, kế hoạch sử dụng đất, các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; nâng cao hiệu quả công tác hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa; chú trọng hỗ trợ tiếp cận tín dụng, đất đai, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; tăng cường đối thoại, tiếp xúc doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh. Nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công trực tuyến, giảm việc tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ với người dân, doanh nghiệp nhằm hạn chế phát sinh chi phí không chính thức, xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu.
“Từng cơ quan được giao phụ trách chỉ số thành phần PCI phải xem kết quả PCI là thước đo trực tiếp về chất lượng phục vụ doanh nghiệp và hiệu quả thực thi công vụ của cơ quan mình. Đồng thời, tham mưu thành lập tổ công tác chỉ đạo nâng cao các chỉ số PAR INDEX, SIPAS”, ông Giang yêu cầu.
