Gì chứ lịch bàn thì có ngay. Các tòa soạn báo, các cơ quan, công sở vào dịp tất niên tổng kết năm cũ vẫn giữ món quà truyền thống là những cuốn lịch tặng nhân viên và đối tác hay cộng tác viên. Món quà tặng thời gian này có lẽ được duy trì bền bỉ theo năm tháng và từ chúng bao giờ cũng toát ra những niềm vui nho nhỏ cho một năm cũ qua đi để một năm mới bắt đầu.
Nói lịch là quà tặng thời gian hoàn toàn đúng và có ý nghĩa. Không chỉ là dấu mốc phân chia của thời gian năm, lịch còn là một món quà trước thềm năm mới có bề dày truyền thống. Tôi nhớ ở những thập niên bảy, tám mươi thế kỷ trước loại lịch phổ biến nhất là lịch bloc được treo ở hầu hết tất cả các nhà. Dạo đó kinh tế còn nghèo, lịch bloc treo tường làm đơn sơ chỉ là một tấm bìa gọi là khánh lịch có in hình đơn giản trình bày phong cảnh mùa xuân hay những hình ảnh có tính cổ động như lao động sản xuất, chiến đấu bảo vệ Tổ quốc và một bloc lịch cỡ nhỏ được đính vào bằng hồ dán. Năm sau có nhà vẫn giữ nguyên khánh lịch chỉ mua bloc lịch khác dán vào. Bloc lịch treo tường này được giữ đến tận bây giờ, nhưng hình thức đã khác cả về kích thước lẫn chất lượng. Lịch bloc hay ở chỗ là mỗi ngày qua đi, một tờ lịch được bóc luôn tạo cảm giác thời gian trôi nhanh, năm ngắn lại, quỹ sống cũng bớt đi, điều đó rất có ý nghĩa với đời người. Với những ngày trọng đại như ngày cưới, thậm chí là ngày mất của thân nhân, người ta còn lưu giữ tờ lịch như một dấu ấn không thể quên.
Ngoài lịch bloc còn có lịch treo tường. Dạo tôi còn trẻ hay treo lịch tường được in ngoài phong cảnh còn là hình ảnh người mẫu, diễn viên của cả thế giới và trong nước hoặc sang trọng là lịch tranh của những họa sĩ nổi tiếng. Thời đó còn có sổ tay công tác in lịch và những cuốn lịch nhỏ như bàn tay bỏ túi. Lịch để bàn phát triển sau nhưng có vẻ lại tỏ ra ưu việt hơn lịch bloc và lịch treo tường. Bằng chứng là đến bây giờ lịch bàn phát triển mạnh nhất bởi công năng tiện dụng hợp lý.
Xã hội phát triển, kinh tế đời sống đi lên, việc sản xuất lịch cũng phát triển phù hợp thị hiếu tiêu dùng. Có loại lịch độc quyền dành cho các cơ quan, xí nghiệp được in riêng ngoài công năng như lịch thông thường còn để quảng cáo. Một số quỹ thiện nguyện cũng tổ chức sản xuất lịch riêng bán giá cao cho mục đích từ thiện. Lịch phôi là loại lịch được chế bản sẵn mẫu ảnh, ai có nhu cầu thì đặt hàng cơ sở sản xuất lịch điền thông tin riêng vào, thế là có một bộ lịch vừa ý để sử dụng.
Ngày nay thời công nghệ số, ngoài những loại lịch in thông dụng và truyền thống còn có lịch điện tử rất tiện cho sử dụng nhu cầu cá nhân. Cuộc sống càng hiện đại, thị trường lịch truyền thống càng bị thu hẹp. Bây giờ ít nhà treo lịch tường, sử dụng lịch bàn là phần nhiều. Thị trường lịch năm 2026 này theo thống kê chỉ đạt bảy, tám chục phần trăm so với năm trước. Điều này phản ánh đúng thực tế. Những nhà khá giả bây giờ thị hiếu treo tranh vẽ trang trí nhà cửa là nhiều và khi năm mới đến họ treo tranh con giáp từng năm thay cho lịch tường kém hơn về thẩm mỹ. Nhưng nói gì thì nói, lịch vẫn mãi sẽ gắn liền với đời sống cho dù thăng trầm thế nào.
Quay trở lại cuốn lịch bàn của Ong, cô bé kỹ lưỡng lật từng tờ lịch xem tranh, ảnh tỏ ra vô cùng thích thú. Và điều này mới quan trọng, khi tôi đã về nhà, mẹ cháu gọi điện bảo: “Bố ơi, Ong thích lịch bàn ông tặng lắm. Nó tìm đúng trang có ngày sinh nhật ông và nắn nót viết vào đó mấy từ: Sinh nhật ông ngoại”. Tôi nghe con gái nói chợt lặng đi, ngập tràn cảm động. Món quà tặng thời gian là cuốn lịch nhỏ nhoi kia ngoài sự lưu giữ ký ức và truyền thống còn là những gì khởi lên từ tương lai của một đứa bé bảy tuổi vừa bước sang tuổi mới với một niềm vui trong trẻo đến nao lòng.
