Phun trào núi lửa ở Tonga có thể gây hại đến môi trường trong nhiều năm

Qua nghiên cứu hình ảnh vệ tinh cũng như kinh nghiệm trong quá khứ, các nhà khoa học cho biết vụ phun trào núi lửa dữ dội dưới đáy biển ngoài khơi Tonga có thể gây thiệt hại lâu dài cho các rạn san hô, làm xói mòn bờ biển, cũng như gây gián đoạn hoạt động nghề cá.

Vụ phun trào núi lửa dưới nước ngoài khơi Tonga được nhìn thấy trong hình ảnh từ vệ tinh Himawari-8 của Nhật Bản ngày 15/1/2022. (Ảnh: Reuters)
Vụ phun trào núi lửa dưới nước ngoài khơi Tonga được nhìn thấy trong hình ảnh từ vệ tinh Himawari-8 của Nhật Bản ngày 15/1/2022. (Ảnh: Reuters)

Mưa axit

Kể từ đợt phun trào đầu tiên, núi lửa Hunga Tonga-Hunga Ha'apai đã giải phóng một lượng lớn lưu huỳnh dioxide (SO2) và nitơ oxide (N2O) - 2 loại khí tạo ra mưa axit khi tương tác với nước và ôxy trong khí quyển.

Theo chuyên gia nghiên cứu núi lửa Shane Cronin thuộc Đại học Auckland, với khí hậu nhiệt đới của Tonga, “nhiều khả năng sẽ có mưa axit ở đảo quốc này trong thời gian tới”. Điều này sẽ gây ảnh hưởng đến cây trồng và phá hủy các mặt hàng chủ lực của Tonga như khoai môn, ngô, chuối và rau xanh.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy đám mây khí thải đang lan rộng dần về phía tây, điều đó có nghĩa là Tonga có thể tránh được một phần ảnh hưởng của mưa axit, song đảo quốc Fiji nằm ở phía tây Tonga nhiều khả năng sẽ hứng chịu tác động.

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc ngày hôm qua cho biết, Fiji đang theo dõi chất lượng không khí và khuyến cáo người dân che các bể nước gia đình và không ra ngoài trong trường hợp trời mưa.

Cá chết hàng loạt

Vùng đặc quyền kinh tế của Tonga có diện tích gần 700 nghìn dặm vuông, lớn hơn 1.000 lần so với diện tích đất liền của quốc gia này. Hầu hết người dân Tonga đều phụ thuộc vào đại dương để tìm kiếm nguồn thức ăn cũng như phát triển sinh kế.

Tiến sĩ Marco Brenna, nhà địa chất học tại Đại học Otago (New Zealand), cho biết, mặc dù các nhà khoa học chưa tiến hành điều tra thực địa, nhưng một số bức ảnh vệ tinh dường như cho thấy một lớp tro bụi bao phủ trên khu vực đất liền.

Trong đại dương, tro bụi núi lửa có thể gây hại cho các loài sinh vật biển. Vài tuần trước đợt phun trào cuối tuần qua, Cơ quan địa chất Tonga đã cảnh báo về tình trạng ô nhiễm nước biển ở khu vực lân cận do chất thải độc hại thoát ra từ núi lửa, đồng thời khuyến cáo ngư dân không nên đánh bắt cá ở vùng nước này vì chúng có khả năng bị nhiễm độc.

Có thể nói rằng, vụ phun trào đã khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn. Vùng nước đầy tro bụi gần núi lửa sẽ tước đi nguồn thức ăn cũng như môi trường sinh sản của các loài cá. Các nhà khoa học cho biết, một số loài cá sẽ bị diệt vong và những loài sống sót sẽ buộc phải di cư đến khu vực khác để tồn tại. Bên cạnh đó, sự thay đổi trong cấu trúc của đáy biển có thể tạo ra những trở ngại mới cho các tàu cá.

Tiến sĩ Brenna nhận định sẽ mất một khoảng thời gian dài để các ngư trường ở khu vực này có thể phục hồi.

Phun trào núi lửa ở Tonga có thể gây hại cho môi trường trong nhiều năm -0
Các hình ảnh vệ tinh cho thấy đám mây lưu huỳnh dioxide (SO2) thoát ra từ vụ phun trào núi lửa lửa Hunga-Tonga-Hunga-Ha'apai di chuyển lan rộng trên Thái Bình Dương ngày 14/1, 15/1, 16/1 và 17/1. (Ảnh: Reuters) 

Hệ sinh thái san hô bị hủy hoại

Tro bụi từ vụ phun trào núi lửa có thể hủy hoại các rạn san hô, vốn là trụ cột chính của ngành du lịch đem lại doanh thu 5 triệu USD mỗi năm cho Tonga thời điểm trước đại dịch Covid-19.

Ngay cả khi vụ phun trào chưa xảy ra, các rạn san hô của quốc đảo này cũng đã bị đe dọa bởi dịch bệnh bùng phát và tác động của biến đổi khí hậu, bao gồm hiện tượng tẩy trắng san hô và các cơn lốc xoáy với cường độ ngày càng mạnh.

Theo ông Tom Schils, chuyên gia nghiên cứu về các vụ phun trào núi lửa và san hô ở Quần đảo Bắc Mariana, một diện tích rộng lớn các rạn san hô ở khu vực bị ảnh hưởng có thể bị chôn vùi và phá hủy bởi lượng lớn tro bụi núi lửa.

Những đợt phun trào như vậy cũng giải phóng nhiều sắt hơn vào trong nước biển, thúc đẩy sự phát triển của tảo xanh lam và bọt biển gây nguy hại cho các rạn san hô.

Xói mòn bờ biển

Việc mất đi các rạn san hô cũng sẽ tác động đến khả năng đối phó với tình trạng nước biển dâng và nước dâng do bão của Tonga. Đây thực sự là một mối lo ngại đối với đảo quốc này, khi mà biến đổi khí hậu đang khiến mực nước biển nơi đây tăng khoảng 6mm (0,2 inch) mỗi năm - cao hơn gấp đôi so với mức tăng trung bình toàn cầu.

Trong một báo cáo năm 2015, Tonga định giá các vùng đệm chắn bão tự nhiên của mình, bao gồm các rạn san hô, thảm cỏ biển ven bờ và rừng ngập mặn, vào khoảng 11 triệu USD hằng năm.

Với vụ phun trào mới đây, máy đo độ cao mực nước biển ở Tonga đã ghi nhận một đợt sóng thần cao 1,19m. Sóng thần vốn được xem là nguyên nhân gây ra tình trạng xói mòn nhanh chóng ở các khu vực bờ biển. Trước khi hệ thống thông tin liên lạc ở Tonga bị gián đoạn, các video đã cho thấy thiệt hại mà sóng thần gây ra đối với các bức tường chắn sóng nhân tạo địa phương.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Tăng cường kiểm soát khí thải động cơ phương tiện giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050. (Ảnh KHÁNH AN)

Đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh

Trong lộ trình trung hòa carbon, hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050 cũng như hạn chế nguồn ô nhiễm không khí tại đô thị, bên cạnh giải pháp tổng thể, việc kiểm soát khí thải động cơ của phương tiện tham gia giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả.