Phú Yên, ngọt ngào mùa mía

Niềm vui được mùa

Những ngày này, trên các tuyến quốc lộ phía tây của tỉnh Phú Yên như Quốc lộ 25 đi Gia Lai, Quốc lộ 29 đi Ðắk Lắk, Quốc lộ 19C nối ba tỉnh Bình Ðịnh-Phú Yên-Ðắk Lắk và các tuyến tỉnh lộ, các tuyến đường liên huyện... tấp nập xe tải chở đầy ắp mía cây đổ về các nhà máy đường.

Năm nay, các nhà máy đường trong tỉnh tiếp tục có những chính sách hợp lý, như hợp đồng đầu tư, bao tiêu nguyên liệu với giá ổn định, tạo điều kiện tốt nhất cho người trồng mía.

Chúng tôi về xã EaLy giữa mùa thu hoạch mía, được chứng kiến niềm vui của người nông dân với một mùa mía ngọt. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã EaLy Hoàng Ðình Năm cho biết, niên vụ này xã EaLy có diện tích mía cao nhất huyện Sông Hinh với 2.050 ha.

Từ một xã đặc biệt khó khăn, đến nay EaLy trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới và được Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên có quyết định công nhận đạt các tiêu chí đô thị loại V vào cuối năm 2024.

“Thực hiện nghị quyết của Ðảng ủy xã nhiệm kỳ qua, xã đã vận động người dân chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, hiệu quả, đã góp phần đưa kinh tế địa phương phát triển nhanh chóng.

Trong đó, cây mía được xem là cây trồng chủ lực. Từ vài trăm héc-ta, đến niên vụ này diện tích mía đã đạt hơn 2.000 ha. Cây mía đã góp phần xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống người dân...”, đồng chí Hoàng Ðình Năm nói.

Tại các buôn đồng bào dân tộc thiểu số như buôn Zô, Tân Lập, Tân Yên, nếu như trước đây lao động địa phương phải đi làm thuê, làm mướn nơi khác, thì hiện nay cây mía đã giữ chân họ lại. Các khâu chặt mía, bốc mía, trồng mía… đều do lao động tại chỗ đảm nhận.

Ông Ðinh Ngọc Dạn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Sông Hinh cho biết, thời gian qua, huyện tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến người dân về chủ trương, chính sách của Nhà nước và của doanh nghiệp trong đầu tư, hỗ trợ liên kết phát triển vùng nguyên liệu mía; vận động, tuyên truyền các tổ chức, hộ gia đình tiếp tục duy trì diện tích mía hiện có, mở rộng diện tích mía ở những nơi phù hợp bảo đảm vùng nguyên liệu tập trung; phối hợp với các công ty mía đường phổ biến công khai, minh bạch chính sách liên kết phát triển vùng nguyên liệu mía, tạo đồng thuận và lòng tin cho người dân tham gia liên kết trồng mía...

Nhờ được mùa mía, người dân xã EaLy, huyện Sông Hinh có điều kiện phát triển kinh tế gia đình.

Liên kết phát triển bền vững

Sở Nông nghiệp và Môi trường Phú Yên cho biết, theo quy hoạch, toàn tỉnh phát triển ổn định hơn 23.000 ha mía mỗi vụ, tập trung chủ yếu tại các huyện Sơn Hòa, Sông Hinh, Ðồng Xuân, Tuy An, Phú Hòa, Tây Hòa. Tuy nhiên, những năm gần đây, diện tích mía trên địa bàn tỉnh đã duy trì từ 24.000-26.000 ha/năm, riêng niên vụ 2024-2025 diện tích mía đã tăng lên 29.115 ha (tăng 4.275 ha so với niên vụ trước). Nguyên nhân là do giá mía đường tăng cao và ổn định, người nông dân có lãi cho nên mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích trồng mía.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Sơn Hòa Phạm Ðình Phụng cho biết, Sơn Hòa là vùng nguyên liệu chính của tỉnh Phú Yên và dẫn đầu cả nước về diện tích trồng mía (16.372 ha niên vụ 2024-2025). Ðảng bộ huyện qua các nhiệm kỳ đều xác định mía là cây trồng chủ lực, là cây xóa đói, giảm nghèo bền vững tại địa phương. Nhiều xã có diện tích mía đạt hơn 2.500-3.000 ha như xã Sơn Nguyên, Sơn Phước, Sơn Hà…, đời sống người dân nâng lên rõ rệt.

Ðể giúp người nông dân tiêu thụ sản phẩm, tỉnh Phú Yên có Ban điều hành mía đường, bám sát chỉ đạo lĩnh vực này. Trên địa bàn Phú Yên hiện có ba nhà máy đường (tổng công suất 14.000 tấn/ngày) của hai doanh nghiệp là Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam (100% vốn Ấn Ðộ) và Công ty cổ phần Mía đường Tuy Hòa.

Với công suất này, các nhà máy bảo đảm tiêu thụ hết nguyên liệu cho nông dân với giá ổn định. Riêng Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam (Công ty KCP) có hai nhà máy đặt tại hai huyện trọng điểm mía là Sơn Hòa và Ðồng Xuân với tổng công suất 11.000 tấn mía cây/ngày.

Theo ông Phạm Ðình Phụng, nhiều năm qua, địa phương đã phối hợp với Công ty KCP (có nhà máy đặt tại trung tâm huyện) vận động người dân mở rộng diện tích trồng mía, đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Huyện đã khuyến khích và có những chính sách đầu tư cho nông dân áp dụng tiến bộ khoa học vào canh tác, như trồng mía có tưới, đưa máy móc vào khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch, đã đem lại lợi nhuận cao hơn trên một đơn vị diện tích.

Ðể bảo đảm lợi ích hài hòa giữa công ty với người trồng mía, nhiều năm qua, Công ty KCP đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng xây dựng hạ tầng cho vùng nguyên liệu và có nhiều chính sách liên kết với nông dân đầu tư, phát triển vùng nguyên liệu mía.

Ðại diện Công ty KCP cho biết, hiện nay công ty thu mua mía nguyên liệu với mức giá 1,35 triệu đồng/tấn đối với mía đạt 10 chữ đường. Hiện công ty cho người dân vay vốn không lãi suất hơn 500 tỷ đồng để trồng mía với diện tích 7.000 ha.

Ngoài ra, hằng năm, công ty chi khoảng 60 tỷ đồng để giúp người dân trong khâu làm đất trồng mía. Công ty đã đầu tư thiết bị hiện đại, hỗ trợ thu hoạch mía, giúp nông dân tiết kiệm được 60.000 đồng/tấn so với thu hoạch thủ công…

Bà Nguyễn Thị Hoa, ở xã EaLy, huyện Sông Hinh cho biết, niên vụ 2024-2025, gia đình trồng hơn 5 ha mía. Nhờ thời tiết thuận lợi, cây mía phát triển tốt, năng suất trung bình đạt hơn 70 tấn/ha. Khi thu hoạch còn được Công ty KCP hỗ trợ máy gắp mía lên xe tải (thay vì thuê nhân công bốc xếp lên xe), nhờ đó giảm được 50% chi phí.

Không chỉ đạt năng suất ổn định, cây mía hiện được các nhà máy đường trên địa bàn thu mua với giá cao. Nếu như năm 2024, mía nguyên liệu đạt 10 chữ đường được mua với giá 1,3 triệu đồng/tấn thì hiện nay mía được thu mua với giá 1,35 triệu đồng/tấn (cao hơn 50.000 đồng/tấn).

Ông Y Lực ở xã Suối Bạc, huyện Sơn Hòa chia sẻ, gia đình ông có diện tích trồng mía khoảng 2 ha. Mía thu hoạch đạt 10 chữ đường trở lên, cho nên được thu mua với giá cao. Trừ chi phí trồng, chăm sóc và phân bón, hộ gia đình ông thu lãi hơn 100 triệu đồng.

Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên Lê Tấn Hổ cho biết: “Phú Yên xác định cây mía là cây trồng chủ lực tại các huyện miền núi. Tỉnh luôn đồng hành cùng doanh nghiệp và nông dân để kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc, giúp doanh nghiệp ổn định phát triển sản xuất, kinh doanh.

Thời gian tới, các địa phương rà soát lại toàn bộ diện tích trồng mía để quản lý ổn định vùng nguyên liệu gắn với nhà máy chế biến, bảo đảm lợi ích cho nông dân và doanh nghiệp. Ngành nông nghiệp tiếp tục nghiên cứu, khảo nghiệm các giống mía mới có năng suất, chất lượng cao và phù hợp với điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng của địa phương để áp dụng các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất...”