Phát triển hạ tầng số hiện đại, an ninh, an toàn và bền vững

Chiến lược hạ tầng số đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030 đã xác định tầm nhìn phát triển hạ tầng số Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đồng bộ, an ninh, an toàn và bền vững ngang tầm với các nước phát triển trên thế giới.

Kỹ thuật viên VNPT kiểm tra thiết bị tại trung tâm dữ liệu.
Kỹ thuật viên VNPT kiểm tra thiết bị tại trung tâm dữ liệu.

Bên cạnh đó, hạ tầng số vững mạnh cũng là điều kiện tiên quyết để nước ta làm chủ và khai thác hiệu quả các công nghệ chiến lược như AI, IoT, Big Data, Cloud, Blockchain, bán dẫn, 5G và 6G.

Hạ tầng số bao gồm bốn thành phần chính gồm hạ tầng viễn thông và internet; hạ tầng dữ liệu; hạ tầng vật lý-số; hạ tầng tiện ích số và công nghệ số. Quan điểm của Việt Nam là hạ tầng số sẽ được quy hoạch, triển khai song song, đồng bộ với hạ tầng giao thông, hạ tầng điện, hạ tầng chiếu sáng, hạ tầng công trình ngầm và các hạ tầng kỹ thuật khác.

Ghi nhận nhiều bước phát triển

Kinh tế số hiện đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam, dự kiến đến hết năm 2025, kinh tế số sẽ đóng góp khoảng 20% GDP và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu tỷ lệ này sẽ đạt 30% vào năm 2030. Trong 5 cấu thành chính bảo đảm sự phát triển của kinh tế số được Ngân hàng Thế giới (WB) đề cập, hạ tầng số luôn là yếu tố được ưu tiên hàng đầu.

Giáo sư Hồ Tú Bảo, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhận định: Hạ tầng số vững mạnh trước hết cần có hệ thống máy móc, thiết bị ở tất cả các tầng, từ người dùng cuối đến máy chủ, lưu trữ dữ liệu, máy tính hiệu năng cao; đồng thời, phải bảo đảm kết nối mạng rộng khắp với tốc độ nhanh. Cùng với đó, dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống” và được xây dựng theo một kiến trúc thống nhất, được dùng chung, không có sự “cát cứ” về dữ liệu. Riêng về hạ tầng ứng dụng cần có đầy đủ các nền tảng, công cụ để triển khai mọi hoạt động của kinh tế-xã hội.

Theo Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ), các doanh nghiệp viễn thông trong nước đã triển khai khoảng 318.000 trạm thu phát sóng phủ sóng băng rộng di động 3G, 4G, 5G đến hơn 99,8% dân số. Riêng với mạng 5G, dự kiến đến hết năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu đạt gần 69.000 trạm 5G, tương đương hơn 57% số trạm 4G, phủ sóng 90% dân số và tiến tới phủ sóng 99% dân số vào năm 2030.

Việt Nam hiện có khoảng 105 triệu thuê bao internet băng rộng di động và khoảng 25 triệu thuê bao internet cố định. Hệ thống cáp quang đã được kéo tới toàn bộ xã, phường trên cả nước với tổng chiều dài mạng lưới hơn 1,2 triệu ki-lô-mét. Tỷ lệ triển khai IPv6 đã vượt ngưỡng 60%, đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai trong khu vực ASEAN và thứ chín trên toàn cầu.

Hạ tầng dữ liệu của Việt Nam trong những năm gần đây cũng ghi nhận nhiều bứt phá. Theo Báo cáo VNCDC 2024, thị trường điện toán đám mây tại Việt Nam đạt gần 19.375 tỷ đồng (tương đương 775 triệu USD) trong năm 2024, dự kiến sẽ tăng lên 1,24 tỷ USD vào năm 2025 và gấp đôi vào năm 2029. Năng lực trung tâm dữ liệu đang có bước phát triển mạnh mẽ, từ mức 45 MW năm 2024 dự báo sẽ tăng lên 525 MW vào năm 2025 và gần 1.000 MW vào năm 2030.

Tuy nhiên, Giáo sư Hồ Tú Bảo cũng chỉ ra không ít hạn chế trong phát triển hạ tầng số của nước ta. Đó là còn thiếu các máy tính hiệu năng cao để khai thác được nguồn dữ liệu lớn và tiến vào công nghệ chiến lược. Mặt khác, dữ liệu của chúng ta cơ bản chưa đi theo kiến trúc tổng thể thống nhất, vì vậy cản trở kết nối liên thông cũng như chia sẻ; tiện ích số và công nghệ số dù đã được triển khai rộng rãi phục vụ nhiều lĩnh vực, nhất là trong cung cấp dịch vụ công trực tuyến, nhưng chưa ứng dụng nhiều công nghệ lõi cũng như chưa khai thác được nguồn dữ liệu lớn.

Khung pháp lý minh bạch

Quan điểm của Chiến lược hạ tầng số đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030 là Nhà nước sẽ kiến tạo môi trường phát triển thuận lợi cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, phát triển hạ tầng số. Chiến lược này sẽ giúp các doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp công nghệ số xác định không gian phát triển mới, xây dựng định hướng phát triển của mình trong giai đoạn 2024-2030.

untitled.png
Nhân viên kỹ thuật của VNPT lắp đặt trạm phát sóng 5G.

Triển khai Quyết định số 620/QĐ-TTg phê duyệt Đề án cơ cấu lại Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) giai đoạn đến hết năm 2025, VNPT đã và đang thực hiện những bước đi quan trọng trong tái cơ cấu để trở thành tập đoàn công nghệ lấy hạ tầng số, công nghệ số và dịch vụ số làm chủ đạo, sở hữu và khai thác nền tảng, hạ tầng trụ cột của hạ tầng số quốc gia.

Phó Trưởng ban Công nghệ VNPT Nguyễn Quốc Khánh cho biết: VNPT sẽ nỗ lực tiên phong xây dựng, phát triển và làm chủ hạ tầng số quốc gia dựa trên các công nghệ cốt lõi 5G, Cloud, IoT, AI, Data, Blockchain,… một cách mạnh mẽ, bảo đảm chủ quyền và an ninh, an toàn.

Tập đoàn đã đề ra nguyên tắc là phát triển hạ tầng số mở, linh hoạt và tin cậy với các công nghệ nền tảng đa lớp. Cụ thể, xây dựng hạ tầng với những “đường cao tốc số” có nhiều làn ưu tiên (linh hoạt), nhiều lối ra vào chuẩn hóa (mở) nhưng có kiểm soát (tin cậy). Đáng chú ý, hạ tầng số sẽ được tự động hóa và tiết kiệm năng lượng nhằm giảm chi phí, đồng thời chia sẻ doanh thu để hệ sinh thái cùng phát triển.

Muốn phát triển hạ tầng số vững mạnh, theo Giáo sư Hồ Tú Bảo, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách và bảo đảm trong quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh phải sẵn sàng cho phát triển hạ tầng số. Khung pháp lý và các luật liên quan đến khai thác, xây dựng hạ tầng số cần minh bạch, không chồng chéo và tránh tạo ra các “điểm nghẽn” về thể chế.

Ngoài ra, Nhà nước cần xây dựng một kiến trúc tổng thể cho chuyển đổi số quốc gia, trong đó nhấn mạnh vào kiến trúc dữ liệu quốc gia thống nhất để có khả năng chia sẻ và khai thác ở các cấp độ khác nhau. Hạ tầng số cũng phải bảo đảm khả năng chống chọi, thích ứng với rủi ro thiên tai và tấn công mạng. Riêng về nguồn nhân lực, chúng ta cần xây dựng, tập hợp được đội ngũ chuyên gia trình độ cao để nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ chiến lược.

Chánh Văn phòng Hiệp hội Dữ liệu quốc gia Nguyễn Thị Ngọc Dung chia sẻ: Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (2025) vừa được Quốc hội thông qua là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn biến dữ liệu thành sức mạnh quốc gia.

Thời gian tới, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia sẽ tập trung chuẩn hóa kiến trúc dữ liệu quốc gia thông qua việc công bố Khung dữ liệu chiến lược cùng Bộ tiêu chí đánh giá dữ liệu; đồng thời, thúc đẩy phát triển các công nghệ nền tảng do người Việt làm chủ thông qua các chương trình đầu tư từ quỹ để hình thành ngành công nghiệp dữ liệu. Đặc biệt, Hiệp hội sẽ sớm ra mắt Mạng lưới chuyên gia dữ liệu toàn cầu với gần 100 nhà khoa học, sẵn sàng phối hợp giải quyết các bài toán của đất nước và hỗ trợ Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự hội thảo quốc tế do Trường đại học Intracom phối hợp các đơn vị tổ chức. (Ảnh: NHẬT MINH)

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn

Ngày 28/1, tại Hà Nội, Trường đại học Intracom phối hợp Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Viện khoa học và Bổ trợ Tư pháp (Liên hiệp Hội Người khuyết tật Việt Nam), Tạp chí Vận động, Nghiên cứu và Giáo dục (JARE)… tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn”.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công-Chi nhánh số 3-phường Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: nhandan.vn)

Khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức có vai trò thống nhất và chuẩn hóa thông tin nhân sự trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, từ đó có cái nhìn toàn diện về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ nhằm đưa ra các quyết định quản lý và sử dụng nhân sự một cách khoa học, hợp lý.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh thực hành nghiên cứu khoa học.

Đổi mới nghiên cứu liên ngành trong lĩnh vực khoa học xã hội

Trong thời đại ngày nay, nhiều vấn đề không chỉ là sự quan tâm của một quốc gia đơn lẻ, mà trở thành vấn đề chung của cả khu vực và thế giới. Theo đó, thúc đẩy nghiên cứu đa ngành là con đường tất yếu để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách toàn diện và hiệu quả.

100% cử tri có mặt tại Hội nghị nhất trí giới thiệu đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

150/150 cử tri có mặt tại hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI của Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhất trí giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đông đảo người dân tham dự triển lãm.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học tiên tiến để bảo tồn và phát triển dược liệu

Sáng 23/1, Viện Dược liệu phối hợp UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức Triển lãm Sách và Dược liệu Việt Nam với chủ đề “Kết nối tri thức vì sức khỏe cộng đồng” tại Phố Sách Hà Nội. Triển lãm nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng và 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát để cấp chỉ dẫn địa lý cho gạo nếp Khẩu Nua Lếch. (Ảnh: THU HIỀN)

Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã và đang khẳng định quyết tâm biến khoa học, công nghệ trở thành khâu đột phá để thúc đẩy kinh tế-xã hội. Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên từng bước đẩy nhanh phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan các khu vực bên lề lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn Hòa Lạc.

Việt Nam sẽ bước vào nhóm số ít quốc gia sở hữu năng lực chế tạo chip bán dẫn

Chip bán dẫn hiện là “đòn bẩy” của những nước chi phối công nghệ sản xuất, sử dụng như công cụ chính trị để kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ, với mắt xích then chốt vừa được công bố: nhà máy sản xuất chip tại Hòa Lạc.

Ứng dụng khoa học, công nghệ là giải pháp hiệu quả để quản lý, bảo vệ tài nguyên biển.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý các khu bảo tồn biển

Đến năm 2030, Việt Nam có 27 khu bảo tồn biển, trong đó có 16 khu bảo tồn biển cấp quốc gia, 11 cấp tỉnh với khoảng 20 hệ sinh thái, 11.000 loại thủy sản, khoảng 3.000 đảo. Đây là địa điểm lý tưởng để thực hiện nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giống, nguồn gen, đa dạng sinh học; phát triển kinh tế, du lịch; phục vụ nghiên cứu khoa học…