Phác họa chân dung “nhân chứng lịch sử” cầu Long Biên

Những góc nhìn khác nhau về giá trị và vẻ đẹp cầu Long Biên, nơi chứng kiến nhiều thời khắc lịch sử, cây cầu của tình yêu và nghệ thuật đã được giới thiệu trong cuốn sách “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” do Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước) và Công ty cổ phần Bảo tàng Cầu Long Biên phối hợp thực hiện vừa ra mắt bạn đọc đúng vào dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.
Cầu Long Biên như một chứng nhân song hành Hà Nội qua hơn 120 năm. (Ảnh tư liệu)
Cầu Long Biên như một chứng nhân song hành Hà Nội qua hơn 120 năm. (Ảnh tư liệu)

Cuốn sách “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” được Nhà xuất bản Mỹ thuật ấn hành. Sách tuyển chọn nhiều bài viết của các chuyên gia trong và ngoài nước về cầu Long Biên, trong đó có cả các sáng tác thơ ca, hội họa của nhiều tác giả, văn nghệ sĩ. Thông qua các bài viết như: “Cầu Long Biên - cây cầu nối Việt Nam với Pháp” (Nguyễn Dy Niên), “Hà Nội và cây cầu Rồng - cầu Long Biên” (Daniel Biau), “Cầu Long Biên và vai trò của Paul Doumer” (Phan Trang), “Cây cầu sinh ra từ một ý tưởng điên rồ!” (Đỗ Hoàng Anh), “Dải đăng ten giăng giữa trời” (Dương Trung Quốc), “Dự án cải tạo Cầu Long Biên và phụ cận” (Nguyễn Nga), “Khôi phục cầu Long Biên - Tiếp cận đô thị và cảnh quan” (Eiffage - Atelier Villes & Paysages - Egis)…, người đọc được khám phá thêm những câu chuyện, thông tin thú vị về cây cầu thép vượt sông Hồng song hành cùng lịch sử Hà Nội trong hơn 120 năm qua và giờ đây là một trong những biểu tượng của thành phố vì hòa bình, cũng là cây cầu nối ba thế kỷ, nối quá khứ, hiện tại và tương lai.

Đảm nhận vai trò chủ biên cuốn sách, Kiến trúc sư Nguyễn Nga chia sẻ, với bà, “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” giống như một cuốn nhật ký ghi lại hành trình 17 năm theo đuổi dự án bảo tồn, tôn tạo và phát triển cầu Long Biên. Hành trình ấy chất chứa bao hoài niệm, tình yêu đối với cây cầu là “nhân chứng lịch sử” của “một thời đạn bom, một thời hòa bình”.

Trong Lời giới thiệu cuốn sách, Kiến trúc sư Nguyễn Nga kể: Năm 1989, bay từ Paris về Hà Nội sau 35 năm xa cách, bà mượn một chiếc xe đạp đi từ Nhà hát lớn xuyên phố cổ để đến cầu Long Biên. “Với tôi thì cây cầu là một con rồng uốn lượn trên thành phố Thăng Long. Cầu đã quá già nua, mang đầy thương tích của những trận bom càn quét. Một nửa cầu đã mất hết nhịp, còn trơ lại như một mẩu xương, trông đến nao lòng. Một đoàn tàu hỏa xình xịch đi tới. Cả cây cầu bỗng rung lên. Tôi có cảm tưởng như đang đứng trên lưng một con rồng đang thức dậy. Bao cảm xúc trào dâng, tôi đã tự hứa sẽ phải làm gì đó cho cây cầu huyền thoại này”.

Nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội và 10 năm Hà Nội được UNESCO tôn vinh là Thành phố vì hòa bình, được sự ủng hộ của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Kiến trúc sư Nguyễn Nga đã kêu gọi cộng đồng làm nghệ thuật trong nước, quốc tế cùng 70 Đại sứ quán trên địa bàn Hà Nội và giới truyền thông hỗ trợ tổ chức hai kỳ festivals để “cứu” cầu Long Biên, đó là “Ký ức cầu Long Biên” năm 2009 và “Cầu Rồng kể chuyện ngàn năm” năm 2010, góp phần đưa cầu Long Biên trở thành biểu tượng của Hà Nội, biểu tượng của thành phố vì hòa bình.

Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thành Tùng, cầu Long Biên được gọi là cây cầu huyền thoại vì nó đã chứng kiến những con người huyền thoại làm nên những sự kiện lịch sử huyền thoại, khẳng định sức mạnh của dân tộc Việt Nam đi qua các cuộc kháng chiến để giành độc lập…

Nói thêm về điều này, nhà nghiên cứu lịch sử Dương Trung Quốc, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cho biết: Cây cầu thép bắc ngang qua ba thế kỷ không chỉ chứng kiến mà còn trải qua mọi thăng trầm của Hà Nội: những cơn lũ lịch sử, những biến cố chính trị, các đoàn quân từ chiến khu tiến về trong những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, quân đội ta tiếp quản và những người lính thực dân Pháp cuối cùng qua cầu Long Biên rút ra khỏi miền bắc sau Hiệp nghị Geneve 1954, những trận bom dữ dội của không quân Mỹ mà cao điểm là năm 1967..., nhưng đến nay cây cầu ấy vẫn hiên ngang.

Viết đôi lời cho cuốn sách của nhiều tác giả, được biên tập và xuất bản nhân thời điểm chiếc cầu thép bắc qua sông Hồng đã vượt cái mốc 120 năm qua ba thế kỷ đầy thử thách của thời gian, thiên tai và địch họa... ta càng cảm nhận sự không thể thiếu vắng bóng cầu Long Biên soi mình xuống dòng nước sông Hồng, không chỉ trong ký ức, không chỉ là di sản mà còn là sự sáng tạo của những người yêu quý Hà Nội luôn không nguôi ý tưởng để cho cây cầu tồn tại và sống mãi với Thủ đô như một công trình văn hóa.

Là ấn phẩm ý nghĩa được xuất bản dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” còn gửi gắm giá trị nhân văn sâu sắc khi kinh phí bán sách sẽ được ban tổ chức chuyển vào Quỹ xây cầu thiện nguyện để ủng hộ đồng bào vùng lũ sau bão số 3.

Có thể bạn quan tâm

Ngài Pavlin Todorov - Đại sứ Bulgaria cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa của Việt Nam đang lắng nghe Bà Nguyễn Thanh Hiền, Giám đốc Bảo tàng gốm Tam Thọ giới thiệu về các hiện vật trưng bày tại bảo tàng.

Thanh Hóa: Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tại Bảo tàng gốm Tam Thọ

Giữa nhịp sống hiện đại, khi áp lực hội nhập và biến đổi đặt ra nhiều thách thức đối với các giá trị truyền thống, câu chuyện bảo tồn di sản đang chuyển dịch mạnh mẽ. Không còn bó hẹp trong phạm vi lưu giữ, trưng bày, di sản đang được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển, gắn với giáo dục, du lịch và công nghiệp văn hóa.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công xây dựng Chùa Da.

Khởi công xây dựng Chùa Da ở Nghệ An, nơi thờ tự hơn 500 nhà báo-liệt sĩ

Ngày 28/3, tại phường Vinh Lộc (Nghệ An), Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An cùng chính quyền địa phương phối hợp tổ chức Lễ khởi công xây dựng Chùa Da (Âu Lạc cổ tự). Chùa Da không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh, có ý nghĩa văn hóa, lịch sử, mà còn là nơi thờ tự anh linh 534 liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam.

[Video] Đề xuất quy định ngày 24/11 là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương

[Video] Đề xuất quy định ngày 24/11 là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương

Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ thẩm định dự án nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng. Dự thảo nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị và dự kiến trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Chương trình "Cuộc hẹn với tháng Ba" được dàn dựng với nhiều yếu tố sáng tạo và bất ngờ. (Ảnh: VTV)

VTV3 ghi dấu cột mốc 30 năm bằng “Cuộc hẹn với tháng Ba”

“Cuộc hẹn với tháng Ba” (lên sóng 20 giờ Chủ nhật ngày 29/3 trên VTV3) là chương trình đặc biệt được thực hiện nhân kỷ niệm 30 năm phát sóng của VTV3. Đây là dịp để cùng nhìn lại những chương trình văn hóa, giải trí đã trở thành ký ức đẹp của nhiều thế hệ khán giả yêu mến kênh suốt nhiều năm qua.

Ninh Bình đón hơn 2 triệu lượt khách du xuân Bính Ngọ, doanh thu ước đạt 2.406 tỷ đồng.

Bảo tồn và khai thác tốt di sản

Sau sáp nhập, tỉnh Ninh Bình có hơn 5.000 di tích các loại, trong đó có 10 di tích quốc gia đặc biệt, 2 di sản thế giới được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh và 40 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nghi lễ khai mở hòm bộ sắc phong và tiến hành số hóa các tư liệu gia phả tại làng Cự Lại (thành phố Huế). (Ảnh: TVTH)

Những người “lưu giữ” văn hóa làng

Giữa nhịp sống đang đổi thay từng ngày ở Huế, những mái đình làng cổ ở khắp các phường, xã vẫn lặng lẽ tồn tại như những “kho lưu trữ ký ức” của cộng đồng. Điều làm nên “linh hồn” của đình làng không chỉ là kiến trúc, đó còn là những thủ từ, bậc cao niên, người giữ sắc phong, gia phả… như giữ chính lịch sử sống của cộng đồng.

Triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây” thu hút sự quan tâm của công chúng.

"Gieo xanh nơi đỉnh mây": Chuyện về những người phụ nữ vùng cao với nỗ lực bảo tồn di sản

"Gieo xanh nơi đỉnh mây" là kết quả của đề tài nghiên cứu "Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái của phụ nữ Việt Nam anh hùng thích ứng với biến đổi khí hậu" do Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Hull, Đại học Loughborough (Anh) và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam thực hiện từ tháng 7/2024-12/2025.

(Ảnh minh họa)

Ra mắt cuốn sách “Đầu tư vàng thực chiến”: Cẩm nang sinh tồn trong kỷ nguyên biến động

Giữa bối cảnh giá vàng liên tục nhảy múa và phá vỡ mọi quy luật truyền thống, tháng 3, Nhà xuất bản Công thương và Công ty Văn hóa và Truyền thông 1980 Books ra mắt cuốn sách “Đầu tư vàng thực chiến” của tác giả Du Hiệp như một tấm bản đồ định hướng, giúp nhà đầu tư rũ bỏ tâm lý đám đông để làm chủ cuộc chơi tài chính.

Nhà văn Xuân Thiều (bên trái) trong chuyến công tác tại đường mòn Trường Sơn thời chiến tranh chống Mỹ cứu nước năm 1971 (Ảnh tư liệu).

Tiếng trống trường và nghĩa tình đồng đội

Với nhiều thế hệ cầm bút, nhà văn quân đội Nguyễn Xuân Thiều là tấm gương lao động tận tụy trên “cánh đồng văn chương”. Ông đã để lại di sản lớn trong nền văn học cách mạng với nhiều tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng nghệ thuật, sống mãi với thời gian và trong ký ức đồng nghiệp, nhất là những người từng đi qua chiến tranh.

Các ấn phẩm của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trưng bày tại một sự kiện ở Cần Thơ.

Bước chuyển tư duy phát triển ngành xuất bản trong kỷ nguyên số

Chỉ thị số 04-CT/TW năm 2026 được ban hành trong một không gian phát triển hoàn toàn mới. Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ đang định hình lại toàn bộ chuỗi sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiếp nhận tri thức, còn văn hóa, dữ liệu, nội dung số ngày càng trở thành nguồn lực phát triển quan trọng của quốc gia.

Thư viện số “Mặt trời nhỏ” là dự án cộng đồng mở ra cơ hội thụ hưởng các tác phẩm văn học cho trẻ em Việt Nam. (Ảnh: VTV)

VTV3 khởi động hành trình mới

Tháng 3, kênh VTV3 kỷ niệm sinh nhật tuổi 30, cũng là thời điểm Ban Văn hóa-Giải trí khởi động hành trình mới nhằm nâng cao hiệu quả các chương trình, đặc biệt là lan tỏa giá trị văn hóa, nghệ thuật đến đông đảo công chúng.

Phối cảnh sân khấu chương trình nghệ thuật "Tinh hoa di sản ngàn năm tỏa rạng".

“Dòng chảy di sản có thể cảm nhận bằng nhiều giác quan”

Ngày 9/12/2025, Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Nhân Lễ đón nhận bằng của UNESCO và Khai mạc Festival "Về miền di sản Bắc Ninh 2026", Tổng đạo diễn Đặng Lê Minh Trí đã nói về chương trình nghệ thuật "Tinh hoa di sản ngàn năm tỏa rạng" - điểm nhấn của sự kiện.