Phác họa chân dung “nhân chứng lịch sử” cầu Long Biên

Những góc nhìn khác nhau về giá trị và vẻ đẹp cầu Long Biên, nơi chứng kiến nhiều thời khắc lịch sử, cây cầu của tình yêu và nghệ thuật đã được giới thiệu trong cuốn sách “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” do Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước) và Công ty cổ phần Bảo tàng Cầu Long Biên phối hợp thực hiện vừa ra mắt bạn đọc đúng vào dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.
Cầu Long Biên như một chứng nhân song hành Hà Nội qua hơn 120 năm. (Ảnh tư liệu)
Cầu Long Biên như một chứng nhân song hành Hà Nội qua hơn 120 năm. (Ảnh tư liệu)

Cuốn sách “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” được Nhà xuất bản Mỹ thuật ấn hành. Sách tuyển chọn nhiều bài viết của các chuyên gia trong và ngoài nước về cầu Long Biên, trong đó có cả các sáng tác thơ ca, hội họa của nhiều tác giả, văn nghệ sĩ. Thông qua các bài viết như: “Cầu Long Biên - cây cầu nối Việt Nam với Pháp” (Nguyễn Dy Niên), “Hà Nội và cây cầu Rồng - cầu Long Biên” (Daniel Biau), “Cầu Long Biên và vai trò của Paul Doumer” (Phan Trang), “Cây cầu sinh ra từ một ý tưởng điên rồ!” (Đỗ Hoàng Anh), “Dải đăng ten giăng giữa trời” (Dương Trung Quốc), “Dự án cải tạo Cầu Long Biên và phụ cận” (Nguyễn Nga), “Khôi phục cầu Long Biên - Tiếp cận đô thị và cảnh quan” (Eiffage - Atelier Villes & Paysages - Egis)…, người đọc được khám phá thêm những câu chuyện, thông tin thú vị về cây cầu thép vượt sông Hồng song hành cùng lịch sử Hà Nội trong hơn 120 năm qua và giờ đây là một trong những biểu tượng của thành phố vì hòa bình, cũng là cây cầu nối ba thế kỷ, nối quá khứ, hiện tại và tương lai.

Đảm nhận vai trò chủ biên cuốn sách, Kiến trúc sư Nguyễn Nga chia sẻ, với bà, “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” giống như một cuốn nhật ký ghi lại hành trình 17 năm theo đuổi dự án bảo tồn, tôn tạo và phát triển cầu Long Biên. Hành trình ấy chất chứa bao hoài niệm, tình yêu đối với cây cầu là “nhân chứng lịch sử” của “một thời đạn bom, một thời hòa bình”.

Trong Lời giới thiệu cuốn sách, Kiến trúc sư Nguyễn Nga kể: Năm 1989, bay từ Paris về Hà Nội sau 35 năm xa cách, bà mượn một chiếc xe đạp đi từ Nhà hát lớn xuyên phố cổ để đến cầu Long Biên. “Với tôi thì cây cầu là một con rồng uốn lượn trên thành phố Thăng Long. Cầu đã quá già nua, mang đầy thương tích của những trận bom càn quét. Một nửa cầu đã mất hết nhịp, còn trơ lại như một mẩu xương, trông đến nao lòng. Một đoàn tàu hỏa xình xịch đi tới. Cả cây cầu bỗng rung lên. Tôi có cảm tưởng như đang đứng trên lưng một con rồng đang thức dậy. Bao cảm xúc trào dâng, tôi đã tự hứa sẽ phải làm gì đó cho cây cầu huyền thoại này”.

Nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội và 10 năm Hà Nội được UNESCO tôn vinh là Thành phố vì hòa bình, được sự ủng hộ của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Kiến trúc sư Nguyễn Nga đã kêu gọi cộng đồng làm nghệ thuật trong nước, quốc tế cùng 70 Đại sứ quán trên địa bàn Hà Nội và giới truyền thông hỗ trợ tổ chức hai kỳ festivals để “cứu” cầu Long Biên, đó là “Ký ức cầu Long Biên” năm 2009 và “Cầu Rồng kể chuyện ngàn năm” năm 2010, góp phần đưa cầu Long Biên trở thành biểu tượng của Hà Nội, biểu tượng của thành phố vì hòa bình.

Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thành Tùng, cầu Long Biên được gọi là cây cầu huyền thoại vì nó đã chứng kiến những con người huyền thoại làm nên những sự kiện lịch sử huyền thoại, khẳng định sức mạnh của dân tộc Việt Nam đi qua các cuộc kháng chiến để giành độc lập…

Nói thêm về điều này, nhà nghiên cứu lịch sử Dương Trung Quốc, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cho biết: Cây cầu thép bắc ngang qua ba thế kỷ không chỉ chứng kiến mà còn trải qua mọi thăng trầm của Hà Nội: những cơn lũ lịch sử, những biến cố chính trị, các đoàn quân từ chiến khu tiến về trong những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, quân đội ta tiếp quản và những người lính thực dân Pháp cuối cùng qua cầu Long Biên rút ra khỏi miền bắc sau Hiệp nghị Geneve 1954, những trận bom dữ dội của không quân Mỹ mà cao điểm là năm 1967..., nhưng đến nay cây cầu ấy vẫn hiên ngang.

Viết đôi lời cho cuốn sách của nhiều tác giả, được biên tập và xuất bản nhân thời điểm chiếc cầu thép bắc qua sông Hồng đã vượt cái mốc 120 năm qua ba thế kỷ đầy thử thách của thời gian, thiên tai và địch họa... ta càng cảm nhận sự không thể thiếu vắng bóng cầu Long Biên soi mình xuống dòng nước sông Hồng, không chỉ trong ký ức, không chỉ là di sản mà còn là sự sáng tạo của những người yêu quý Hà Nội luôn không nguôi ý tưởng để cho cây cầu tồn tại và sống mãi với Thủ đô như một công trình văn hóa.

Là ấn phẩm ý nghĩa được xuất bản dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, “Cầu Long Biên - cây cầu huyền thoại” còn gửi gắm giá trị nhân văn sâu sắc khi kinh phí bán sách sẽ được ban tổ chức chuyển vào Quỹ xây cầu thiện nguyện để ủng hộ đồng bào vùng lũ sau bão số 3.

Có thể bạn quan tâm

Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới giáo dục nghệ thuật ở Việt Nam: Phát triển năng lực sáng tạo, phát huy giá trị truyền thống và thích ứng chuyển đổi số”. (Ảnh: BTC)

Đổi mới giáo dục nghệ thuật trong kỷ nguyên số

Sự phát triển như vũ bão của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sáng tạo, truyền bá và tiếp nhận nghệ thuật, đòi hỏi giáo dục nghệ thuật cũng phải được đổi mới mạnh mẽ để vừa thích ứng với thời đại số, vừa bảo đảm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Đại biểu và người dân tham quan Đường sách Cao Lãnh. (Ảnh: HỮU NGHĨA)

Tiếp sức đến trường, lan tỏa văn hóa đọc ở đường sách

Trước thềm năm học mới, Đường sách Cao Lãnh, phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp trở nên rộn ràng hoạt động trao sách và dụng cụ học tập tặng học sinh khó khăn, cùng sự ra mắt hiệu sách và không gian đọc sách miễn phí. Những hoạt động thiết thực đã góp thêm sức sống cho đường sách, từng bước thu hút bạn đọc và lan tỏa văn hóa đọc.

Nghề dệt truyền thống góp phần nuôi dưỡng bản sắc và tạo thêm sinh kế cho người dân. (Ảnh: THI PHONG)

Bản sắc văn hóa tạo đà cho phát triển

Nằm trong vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, bản Lặn (xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa) vẫn giữ được vẻ yên bình, nguyên sơ, đậm bản sắc dân tộc Thái giữa đại ngàn hùng vĩ. Nơi đây, trong những nếp nhà sàn ấm cúng,vẫn còn đó tiếng thoi đưa.

Khách tham quan tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. (Ảnh: LINH BẢO)

Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật dịp Quốc khánh 2/9

Chiều 20/8, tại buổi Họp báo về các vấn đề kinh tế-xã hội trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao thông tin về việc tổ chức các hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026).

Sân khấu chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" hứa hẹn sẽ trở lại ấn tượng vào ngày 23/8 tới đây.

Những điều thú vị về "Tổ quốc trong tim" mùa 2

Hơn 50.000 người đồng thanh hát Quốc ca, hòa nhịp vào mọi ca khúc tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình ở chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" 2025 từng tạo nên hiệu ứng mạnh mẽ, lan tỏa trong cộng đồng. Sự trở lại "Tổ quốc trong tim" năm nay hứa hẹn sẽ tiếp tục mang đến các màn trình diễn đầy cảm xúc cho khán giả.

Trại sáng tác văn học về đề tài "Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng" có sự tham dự của nhiều nhà văn, nhà thơ cựu chiến binh và các gương mặt tác giả mới. (Ảnh: Trại sáng tác cung cấp)

Nối dài dòng chảy văn học về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng

Trại sáng tác văn học về đề tài “Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng”, do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân tổ chức từ ngày 10 đến 20/8 đã kết thúc với một “vụ mùa” bội thu. Các nhà văn, nhà thơ đã hoàn thành 15 bản thảo giá trị với 9 tiểu thuyết, 4 trường ca và 2 tập bút ký văn học có giá trị cao về tư tưởng, nghệ thuật.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội Lê Thị Ánh Mai phát biểu tại sự kiện.

Từ "Dòng chảy di sản" đến thành phố sáng tạo

Với chủ đề "Dòng chảy di sản", Festival Thăng Long-Hà Nội năm 2026 đặt di sản trong một dòng chảy liên tục giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Sự kiện không chỉ giới thiệu, tôn vinh di sản mà còn tạo điều kiện để di sản được tiếp cận bằng những cách thức mới, phù hợp hơn với công chúng.