Đại hội đánh giá kết quả nhiệm kỳ 2021-2026, đề ra phương hướng hoạt động nhiệm kỳ mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tổ chức Hội, phát huy sức sáng tạo của văn nghệ sĩ, chủ động thích ứng với công nghệ và thị trường, góp phần xây dựng nền điện ảnh Việt Nam hiện đại, nhân văn, hội nhập.
Với chủ đề "Khơi dậy khát vọng đổi mới và cống hiến, phát huy năng lực sáng tạo của đội ngũ góp phần phát triển nền điện ảnh, truyền hình Việt Nam hiện đại, nhân văn, hội nhập và tích cực đóng góp cho công tác Mặt trận", Đại hội xác định phương châm "Đoàn kết-Đổi mới-Sáng tạo-Cống hiến".
Đại hội diễn ra trong bối cảnh điện ảnh đang đứng trước những chuyển biến sâu sắc. Công nghệ số, các nền tảng xuyên biên giới và trí tuệ nhân tạo tác động ngày càng rõ đến toàn bộ chuỗi sáng tạo, sản xuất, phát hành và thưởng thức tác phẩm.
Cùng với cơ hội mở rộng không gian sáng tạo và tiếp cận công chúng, những thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu về bản lĩnh nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, bảo vệ giá trị sáng tạo và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Phát biểu tại Đại hội, đồng chí Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khẳng định, văn hóa giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước; góp phần hình thành nhân cách, bồi đắp tâm hồn, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và khơi dậy khát vọng phát triển. Nghệ thuật nói chung, điện ảnh nói riêng có vai trò quan trọng trong phản ánh hiện thực, lan tỏa các giá trị nhân văn và góp phần định hình những giá trị văn hóa của dân tộc.
Theo đồng chí Hà Thị Nga, bằng khả năng kết hợp nghệ thuật, công nghệ và sức sáng tạo để kể những câu chuyện về đất nước, con người và thời đại, điện ảnh góp phần lưu giữ ký ức, khơi dậy những tình cảm tốt đẹp, bồi đắp tình yêu và lòng tự hào dân tộc.
Trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, điện ảnh còn là một kênh quan trọng quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới, qua đó tăng cường giao lưu, hiểu biết giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ. Từ yêu cầu đó, nhiệm kỳ 2026-2031 được xác định là giai đoạn Hội cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động. Tổ chức Hội cần thực sự là mái nhà chung của những người làm điện ảnh, truyền hình; là trung tâm đoàn kết, tập hợp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên.
Bên cạnh đó, Hội cần lấy hội viên làm trung tâm, chi hội làm nền tảng, tác phẩm và hiệu quả xã hội làm thước đo; tăng cường chuyển đổi số, cung cấp các dịch vụ thiết thực cho hội viên; phát huy kinh nghiệm của các thế hệ nghệ sĩ, đồng thời chú trọng phát hiện, bồi dưỡng và tạo điều kiện để lực lượng trẻ phát triển.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là khuyến khích sáng tạo những tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật. Điện ảnh cần tiếp tục kể những câu chuyện về lịch sử, văn hóa dân tộc, thành tựu đổi mới của đất nước và con người Việt Nam hôm nay; đồng thời chủ động làm chủ công nghệ, bảo vệ giá trị sáng tạo trong môi trường số, đẩy mạnh số hóa, lưu trữ và khai thác di sản điện ảnh.
Với vai trò thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội cũng được đề nghị nâng cao năng lực tự chủ, thúc đẩy hoạt động đối ngoại nhân dân, tích cực tham gia các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, hoạt động giám sát, phản biện xã hội; phát huy thế mạnh của điện ảnh trong lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, lòng yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng.
Nhiệm kỳ 2021-2026 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, với những tác động sâu rộng của đại dịch Covid-19 trong những năm đầu, cùng sự thay đổi nhanh chóng của thị trường và phương thức tiếp cận công chúng. Trong điều kiện đó, Hội Điện ảnh Việt Nam chú trọng công tác chính trị, tư tưởng, nâng cao ý thức trách nhiệm xã hội của văn nghệ sĩ, hội viên; củng cố đoàn kết nội bộ và từng bước đổi mới hoạt động theo hướng hướng về cơ sở.
Công tác chuyên môn được quan tâm với các chương trình hỗ trợ sáng tác, chú trọng những kịch bản có chất lượng nội dung và nghệ thuật. Các lớp tập huấn về làm phóng sự, phim tài liệu truyền hình được tổ chức theo hướng kết hợp lý thuyết với thực hành, góp phần nâng cao nghiệp vụ cho hội viên và người làm phim tại các địa phương. Cùng với đó, hoạt động xã hội hóa có chuyển biến tích cực. Nguồn lực ngoài ngân sách được huy động cho các hoạt động sáng tác trẻ, Ngày Điện ảnh, Giải thưởng Cánh diều, xuất bản và một số chương trình biểu dương tác phẩm có giá trị nghệ thuật.
Giải thưởng Cánh diều tiếp tục là một hoạt động nổi bật của Hội. Việc đưa giải thưởng đến một số địa phương ngoài Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh góp phần mở rộng không gian hoạt động, tăng cường kết nối điện ảnh với công chúng. Năm 2025, Cánh diều trở lại Hà Nội với 164 tác phẩm tham dự. Phim "Mưa đỏ" giành Cánh diều Vàng Phim truyện điện ảnh xuất sắc, cùng các giải Đạo diễn và Diễn viên phụ xuất sắc.
Bên cạnh điểm sáng, Đại hội cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế. Hoạt động của Hội chưa tạo được tác động mang tính đột phá đối với chất lượng sáng tác chung; công tác lý luận, phê bình chưa phát huy đầy đủ vai trò đồng hành, định hướng sáng tạo. Việc sử dụng nguồn hỗ trợ sáng tác của Nhà nước còn gặp vướng mắc về cơ chế, định mức chi và thủ tục giải ngân.
Nguồn lực xã hội hóa tuy có khởi sắc nhưng vẫn tập trung chủ yếu vào một số hoạt động, chưa đủ sức hỗ trợ toàn diện cho các ban chuyên môn, chi hội cơ sở và công tác chăm lo hội viên. Hoạt động quảng bá, giao lưu quốc tế còn gặp khó khăn về kinh phí. Quá trình chuyển đổi số cũng chưa đáp ứng yêu cầu do hạn chế về nền tảng công nghệ và nhân lực chuyên trách.
Một trong những vấn đề được đặt ra rõ nét tại Đại hội là yêu cầu trẻ hóa đội ngũ và mở rộng khả năng tập hợp những người làm nghề. Thực tế "già hóa" hội viên trong khi một bộ phận người làm phim trẻ, nhất là ở khu vực tư nhân, chưa tham gia sâu vào hoạt động Hội cho thấy tổ chức nghề nghiệp cần tiếp tục đổi mới để trở thành mái nhà chung thực sự của nhiều thế hệ.
Điều này đòi hỏi Hội vừa phải tạo môi trường để hội viên giao lưu, trao đổi nghiệp vụ, đồng thời cung cấp những dịch vụ nghề nghiệp thiết thực, mở rộng các hoạt động đào tạo, hỗ trợ sáng tác, kết nối nguồn lực và tạo cơ hội để nghệ sĩ trẻ khẳng định năng lực. Cùng với việc phát huy kinh nghiệm của các thế hệ đi trước, cần tạo thêm không gian để những cách làm mới, tư duy mới và phương thức kể chuyện mới được thử nghiệm.
Trong môi trường số, sự thay đổi của công nghệ cũng đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức nghề nghiệp. Trí tuệ nhân tạo có thể mở rộng khả năng sáng tạo, hỗ trợ nhiều khâu trong quá trình sản xuất, song cũng đặt ra những vấn đề về bản quyền, quyền tác giả, tính nguyên bản và trách nhiệm nghề nghiệp. Đây là những vấn đề Hội cần chủ động nghiên cứu, hướng dẫn và tham gia xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh.
Từ thực tiễn nhiệm kỳ qua, yêu cầu đặt ra cho nhiệm kỳ 2026-2031 là mở rộng hoạt động, quan trọng cần phải nâng cao hiệu quả hoạt động Hội, để mỗi hội viên tìm thấy ở tổ chức nghề nghiệp một địa chỉ gắn bó, chia sẻ và phát triển nghề nghiệp.
Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Hội Điện ảnh Việt Nam khóa X, nhiệm kỳ 2026-2031, gồm 15 thành viên; Ban Thường vụ gồm 5 thành viên. Các chức danh lãnh đạo cụ thể sẽ được kiện toàn tại Hội nghị Ban Chấp hành sau Đại hội.
