Nobel Vật lý 2021: Vinh danh 3 nhà khoa học nghiên cứu về hệ thống vật lý phức tạp

Ba nhà khoa học Syukuro Manabe (sinh năm 1931, Mỹ), Klaus Hasselmann (sinh năm 1931, Đức) và Giorgio Parisi (sinh nhăm 1948, Italia) đã được vinh danh với giải thưởng Nobel Vật lý 2021 cho những đóng góp đột phá của họ đối với sự hiểu biết của con người về các hệ thống vật lý phức tạp.

Chân dung 3 nhà khoa học đạt giải Nobel Vật lý năm 2021. (Nguồn: nobelprize)
Chân dung 3 nhà khoa học đạt giải Nobel Vật lý năm 2021. (Nguồn: nobelprize)

Khoảng 16 giờ 50 phút ngày 5/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố chủ nhân giải Nobel Vật lý năm nay.

Cụ thể, một nửa giải thưởng được chia đều cho 2 nhà khoa học Syukuro Manabe (Đại học Princeton, Mỹ) và Klaus Hasselmann (Viện Khí tượng Max Planck, Hamburg, Đức) vì đã “lập mô hình vật lý về khí hậu Trái đất, lượng hóa sự biến đổi và đưa ra dự đoán tin cậy về hiện tượng nóng lên toàn cầu”.

Trong khi đó, nhà khoa học Giorgio Parisi (Đại học Sapienza, Rome, Italia) nhận nửa giải thưởng còn lại vì đã “phát hiện ra sự tương tác lẫn nhau giữa sự rối loạn và dao động trong các hệ thống vật lý từ quy mô nguyên tử đến quy mô hành tinh”.

Thông cáo được đưa ra trên website https://www.nobelprize.org nêu rõ, “các chủ nhân giải thưởng Nobel Vật lý năm nay được vinh danh vì những nghiên cứu về các hiện tượng hỗn loạn và ngẫu nhiên. Syukuro Manabe và Klaus Hasselmann đã đặt nền móng cho sự hiểu biết của chúng ta về khí hậu Trái đất và cách loài người tác động đến nó. Trong khi đó, Giorgio Parisi đã có những đóng góp mang tính đột phá đối với lý thuyết về các vật chất bị xáo trộn và các quá trình ngẫu nhiên”.

Nobel Vật lý 2021: Vinh danh 3 nhà khoa học nghiên cứu về hệ thống vật lý phức tạp -0
Ba nhà vật lý được giải Nobel 2020: Roger Penrose, Andrea Ghez và Reinhard Genzel.

Năm 2020, giải Nobel Vật lý vinh danh 3 nhà khoa học: Roger Penrose (SN 1931, Anh), Reinhard Genzel (SN 1952, Đức) và Andrea Ghez (SN 1965, Mỹ) với các phát hiện liên quan đến hố đen, một trong những hiện tượng kỳ lạ nhất vũ trụ.

Noble Vật lý là giải Nobel thứ 2 được công bố năm nay. Trước đó ngày 4/10, Hội đồng Nobel thuộc Viện Karolinska (Stockholm, Thụy Điển) đã công bố danh tính chủ nhân giải Nobel Y sinh 2021, đó là 2 nhà khoa học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian với công trình nghiên cứu về các thụ thể nhiệt và xúc giác.

Năm nay, mỗi giải thưởng Nobel được trao 10 triệu krona Thụy Điển (1,14 triệu USD), tương đương với mức thưởng năm ngoái. Giải thưởng sẽ được chia đều cho những người đạt giải.

Giải Nobel Hóa học sẽ được công bố vào ngày mai (6/10), tiếp đó là các lĩnh vực Văn học (7/10), Hòa bình (9/10) và Kinh tế (11/10).

Từ năm 1901 đến năm 2021, 115 giải Nobel Vật lý đã được trao cho 219 cá nhân (1 người được nhận 2 lần), trong đó 47 giải được trao cho 1 nhà khoa học, 32 giải được chia sẻ bởi 2 nhà khoa học, và 36 giải được chia sẻ bởi 3 nhà khoa học. Tổng cộng đã có 4 nhà khoa học nữ được vinh danh, đó là: Marie Curie (Pháp, năm 1903), Maria Goeppert-Mayer (Mỹ, năm 1963), Donna Strickland (Canada, năm 2018), và Andrea Ghez (Mỹ, năm 2020).

Chủ nhân trẻ tuổi nhất của giải Nobel Vật lý là nhà khoa học người Australia Lawrence Bragg, được vinh danh năm 1915 khi mới 25 tuổi. Trong khi đó, người cao tuổi nhất từng được trao giải thưởng này là nhà khoa học người Mỹ Arthur Ashkin, nhận giải năm 2018 ở tuổi 96.

Ông John Bardeen (1908-1991, Mỹ) là nhà khoa học duy nhất từng 2 lần đạt giải thưởng Nobel Vật lý - năm 1956 và 1972.

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.