Kết quả này tạo thêm cơ sở quan trọng để đẩy nhanh công tác giám định ADN, xác định danh tính những liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Quyết liệt từ cơ sở
Phú Thọ hiện có 38.607 liệt sĩ, thuộc nhóm địa phương có số lượng đối tượng chính sách, người có công với cách mạng lớn. Trước khi triển khai chiến dịch, toàn tỉnh còn 5.050 mộ liệt sĩ thiếu thông tin và không có thông tin cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN, phân bố tại 133 nghĩa trang thuộc 69 xã, phường.
Khối lượng công việc lớn, nhiều phần mộ đã chôn cất được thời gian dài, đặt ra yêu cầu phải tổ chức thực hiện khẩn trương nhưng thận trọng, chính xác.
Từ thực tế đó, tỉnh đã huy động đồng bộ lực lượng, tổ chức các đội lấy mẫu, đội tìm kiếm, quy tập cùng tổ khảo sát cấp tỉnh và 148 tổ cấp xã. Các lực lượng được tập huấn về quy trình lấy mẫu, tổng hợp và số hóa dữ liệu; đồng thời phối hợp chặt chẽ trong từng khâu, từ rà soát hồ sơ, xác định vị trí phần mộ, khai quật, lấy mẫu đến bảo quản, vận chuyển và bàn giao phục vụ giám định.
Tại xã Yên Lập, nghĩa trang liệt sĩ được xây dựng từ năm 1975, hiện là nơi an nghỉ của 144 liệt sĩ, trong đó còn 71 phần mộ chưa xác định được danh tính và bốn phần mộ chỉ có một phần thông tin. Trong quá trình triển khai chiến dịch, địa phương đã tập trung thực hiện các nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao.
Đồng chí Hà Tuấn Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Yên Lập cho biết, dưới sự hướng dẫn của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Ban Chỉ đạo cấp xã đã chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn, nhất là Ban Chỉ huy quân sự xã, tiến hành từng bước lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang.
Có những trường hợp hài cốt không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, song các lực lượng vẫn kiên trì thực hiện từng công đoạn, với mong muốn không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để xác định danh tính các liệt sĩ.
Câu chuyện của cựu chiến binh Nguyễn Đình Tuyên ở thôn Phú Thịnh, xã Xuân Lũng cho thấy ý nghĩa sâu sắc của chiến dịch này. Người anh trai của ông là liệt sĩ Nguyễn Đình Mậu, nhập ngũ tháng 4/1966 khi mới 18 tuổi, hy sinh ngày 2/12/1968 tại mặt trận phía nam.
Hàng chục năm qua, ông Tuyên đã đi tìm nhiều ở nghĩa trang liệt sĩ như Quảng Trị, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh... để tìm thông tin về anh trai nhưng chưa xác định được chính xác phần mộ.
Nay, gia đình mong muốn thông qua việc tìm kiếm, quy tập và giám định ADN để có thể sớm đưa người thân trở về quê hương, thực hiện lời căn dặn của cha mẹ trước khi qua đời. Những mong mỏi như vậy là động lực để các lực lượng tham gia chiến dịch thêm quyết tâm, trách nhiệm trong từng phần việc.
Không chỉ tập trung vào nhiệm vụ chuyên môn, Phú Thọ còn chú trọng tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia cung cấp thông tin. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp các cơ quan báo chí đăng, phát 215 lượt tin, bài, phóng sự; đồng thời tuyên truyền qua hệ thống thông tin cơ sở. Qua đó, người dân và thân nhân liệt sĩ tích cực cung cấp thông tin, hỗ trợ ngày công cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ.
Cơ hội xác định danh tính
Đến hết tháng 8, toàn tỉnh Phú Thọ đã hoàn thành lấy mẫu đối với 4.694 phần mộ thuộc giai đoạn một, đạt 100% kế hoạch và sớm 11 tháng. Trong số này, lực lượng chức năng lấy được 3.999 mẫu; 695 mộ không lấy được mẫu.
Qua tám đợt, tỉnh đã bàn giao 4.002 mẫu cho Viện Pháp y Quân đội để phục vụ giám định ADN, trong đó có thêm ba mẫu từ các mộ liệt sĩ mới quy tập. Việc lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển và bàn giao được thực hiện theo quy trình, đồng thời gắn với quản lý hồ sơ và số hóa dữ liệu.
Đại tá Trần Ngọc Minh, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ cho biết, đây là cơ sở phục vụ đối chiếu thông tin, từng bước xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của thân nhân và gia đình các liệt sĩ.
Cùng với lấy mẫu, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục được triển khai. Từ ngày 15/3 đến hết ngày 31/8, Phú Thọ đã quy tập, tổ chức truy điệu và an táng sáu hài cốt liệt sĩ, gồm ba hài cốt có danh tính và ba hài cốt chưa xác định được danh tính, hoàn thành chỉ tiêu chiến dịch đề ra từ năm đến bảy hài cốt liệt sĩ.
Đáng chú ý, từ thông tin do tổ chức, Nhân dân và thân nhân liệt sĩ cung cấp, tỉnh đã tiếp nhận 54 thông tin về các khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập.
Qua khảo sát, xác minh, 11 thông tin được kết luận chính xác; 22 thông tin được chuyển đến các địa phương liên quan để tiếp tục phối hợp xác minh.
Đại tá Trần Ngọc Minh cho biết thêm, kết quả bước đầu có ý nghĩa quan trọng, song nhiệm vụ phía trước vẫn còn nhiều khó khăn.
Nhiều nghĩa trang đã được di chuyển, tôn tạo qua nhiều lần; số thân nhân đủ điều kiện cung cấp mẫu sinh phẩm đối chứng không còn nhiều, thậm chí có trường hợp liệt sĩ không còn thân nhân để lấy mẫu. Đây là những trở ngại đòi hỏi quá trình tìm kiếm, xác minh và giám định phải được thực hiện kiên trì, khoa học, chặt chẽ.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục tổ chức tìm kiếm tại những khu vực có thông tin chính xác, cập nhật bản đồ tìm kiếm, quy tập; đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng hỗ trợ đẩy nhanh giám định ADN đối với số mẫu đã bàn giao.
Tỉnh cũng tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu giám định ADN, hoàn thiện hồ sơ và quản lý dữ liệu; thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc quá trình thực hiện.
Từ kết quả giai đoạn đầu, Phú Thọ xác định thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” không chỉ là cuộc chạy đua về tiến độ, mà trước hết phải bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ trong từng khâu.
Mỗi thông tin được xác minh, mỗi mẫu hài cốt được thu thập là thêm một cơ hội để xác định danh tính người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng và sự đồng hành của Nhân dân, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ở Phú Thọ đang tiếp tục được nối dài. Đó không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là nghĩa tình sâu nặng đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc, góp phần thực hiện trọn vẹn hơn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
