Tuyên bố của người đứng đầu tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh được đưa ra trong bối cảnh Saudi Arabia và Pháp sẽ đồng chủ trì một hội nghị thượng đỉnh toàn cầu trong tháng này, nhằm nỗ lực chấm dứt nhiều thập kỷ xung đột giữa Israel và Palestine.
Đề cao giải pháp hai nhà nước
Tổng Thư ký LHQ Guterres nêu rõ điều cần thiết là duy trì quan điểm về giải pháp hai nhà nước. Ông nhấn mạnh không thể chấp nhận một giải pháp thay thế với việc người Palestine bị trục xuất hoặc buộc phải sống trên vùng đất của họ mà không có quyền gì. Tổng Thư ký LHQ nhấn mạnh, cộng đồng quốc tế phải có nghĩa vụ làm mọi thứ để thúc đẩy giải pháp hai nhà nước và biến nó thành hiện thực.
Tuyên bố của Tổng Thư ký LHQ được đưa ra trong bối cảnh Saudi Arabia và Pháp chuẩn bị đồng chủ trì một hội nghị thượng đỉnh toàn cầu nhằm đẩy nhanh việc thực hiện giải pháp hai nhà nước và chấm dứt nhiều thập kỷ xung đột giữa Israel và Palestine. Nỗ lực này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế, trong bối cảnh tình hình ở Gaza đang ngày càng xấu đi do Israel tiếp tục tăng cường các hoạt động quân sự, sau khi thỏa thuận ngừng bắn với phong trào Hồi giáo Hamas sụp đổ vào tháng 3 và việc ngăn chặn viện trợ nhân đạo vào Dải Gaza. Các hành động quân sự mới đây của Israel đã khiến hàng nghìn người Palestine thiệt mạng, phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự trên diện rộng, gây ra thêm nhiều cuộc di dời hàng loạt và nguy cơ nạn đói nghiêm trọng ở Gaza.
Hội nghị thượng đỉnh do Saudi Arabia và Pháp đồng chủ trì dự kiến diễn ra từ ngày 17-20/6 tại trụ sở LHQ ở New York (Mỹ) nhằm thúc đẩy việc thông qua các biện pháp cụ thể để đạt mục tiêu thực hiện giải pháp hai nhà nước. Hiện nay, 147 trong số 193 quốc gia thành viên LHQ đã chính thức công nhận Nhà nước Palestine. Palestine hiện giữ tư cách nước quan sát viên trong LHQ kể từ năm 2012, nhưng chưa được trao tư cách thành viên đầy đủ.
Trước đó, ngày 4/6, Hội đồng Bảo an LHQ đã không thể thông qua nghị quyết yêu cầu “ngừng bắn lập tức, vô điều kiện và vĩnh viễn” ở Dải Gaza cũng như bảo đảm tiếp cận viện trợ nhân đạo đầy đủ cho dải đất này trước sự phủ quyết của Mỹ. Dự thảo nghị quyết do 10 nước Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an LHQ đề xuất, cũng kêu gọi dỡ bỏ lập tức mọi hạn chế đối với viện trợ nhân đạo vào Gaza, bảo đảm phân phối an toàn và trên diện rộng ở dải đất bị bao vây này.
Nguy cơ sụp đổ hệ thống y tế
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) kêu gọi bảo vệ khẩn cấp hai trong số những bệnh viện cuối cùng còn lại ở Gaza, cảnh báo hệ thống y tế của vùng lãnh thổ này đang sụp đổ. WHO cho biết tổ hợp y tế Nasser và bệnh viện Al-Amal có nguy cơ không hoạt động do các hạn chế về tuyến đường viện trợ và tiếp cận. Theo đó, các bệnh viện này nằm trong hoặc ngay bên ngoài khu vực sơ tán do Israel tuyên bố, vì vậy các nhân viên y tế và bệnh nhân sẽ gặp khó khăn và thậm chí không thể tiếp cận bệnh viện.
WHO cảnh báo việc đóng cửa Nasser và Al-Amal sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho những bệnh nhân cần được phẫu thuật, chăm sóc đặc biệt, ngân hàng máu, dịch vụ truyền và lọc máu, chăm sóc ung thư. Theo WHO, hiện không còn bệnh viện nào hoạt động ở phía bắc Gaza. Nasser và Amal là hai bệnh viện công cuối cùng còn hoạt động ở Khan Younis. Việc đóng cửa hai bệnh viện sẽ làm mất đi 490 giường bệnh và giảm công suất bệnh viện của Gaza xuống còn dưới 1.400 giường bệnh, thấp hơn 40% so mức trước chiến tranh, cho dân số hai triệu người.
Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul cho rằng viện trợ nhân đạo tới Gaza còn quá ít và kêu gọi cho phép tiếp cận nhân đạo không hạn chế. Phát biểu ý kiến sau cuộc gặp người đồng cấp Israel ở Berlin, Bộ trưởng Wadephul nhấn mạnh viện trợ phải được cung cấp trên cơ sở các nguyên tắc nhân đạo, công bằng và độc lập. Nhà ngoại giao Đức cũng đề cập việc Chính phủ Israel gần đây chấp thuận 22 dự án định cư mới trên khắp Bờ Tây, cáo buộc các dự án trên vi phạm luật pháp quốc tế và làm suy yếu triển vọng giải pháp hai nhà nước. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni lên tiếng kêu gọi Israel ngay lập tức dừng chiến dịch ở Gaza và bảo vệ dân thường tại dải đất này.
Cơ quan điều phối các hoạt động của Chính phủ Israel tại các vùng lãnh thổ (COGAT) cho biết, 92 xe tải chở hàng cứu trợ nhân đạo, gồm bột mì và thực phẩm, đã vào Dải Gaza. Theo COGAT, một số xe tải được đưa đến các địa điểm phân phối viện trợ mới do Quỹ Nhân đạo Gaza (GHF) điều hành. Tuy nhiên, hàng hóa từ nhiều xe tải vào Gaza thông qua cửa khẩu Kerem Shalom vẫn đang chờ được tiếp nhận trong những tuần gần đây. Israel nối lại hoạt động cung cấp viện trợ cho Gaza từ hôm 19/5, sau gần ba tháng tạm dừng. Tất cả hàng hóa viện trợ trước khi đưa vào Gaza đều được Israel kiểm soát nghiêm ngặt.
