Những hồi ức chiến tranh trong triển lãm “Còn mãi với thời gian”

Những năm tháng chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc được ghi lại qua tác phẩm của các họa sĩ trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nay được giới thiệu tới người xem thông qua triển lãm “Còn mãi với thời gian”, do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức, diễn ra từ nay đến hết ngày 28/7.
Người xem tại triển lãm tranh.
Người xem tại triển lãm tranh.

Câu chuyện của người nghệ sĩ – cựu binh lão thành

Đại tá, họa sĩ lão thành Lê Duy Ứng là một trong những tác giả có mặt tại triển lãm, được người xem và báo giới quan tâm đến nhiều nhất. Ông không giấu được sự xúc động, đứng rất lâu trước bức tượng “Bài ca người mẹ” mà ông đã tặng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam từ năm 1993. Bàn tay run run đặt lên những thớ gỗ, họa sĩ chia sẻ câu chuyện về bức tượng: “Tôi sáng tác bức tượng này vào năm 1992, lúc đó tôi về quê, bên nhà ông cậu có một cây mít bị bật gốc. Tôi thấy gốc cây to, đẹp, phù hợp để sáng tác cho nên đã xin về làm tượng. Cây mít này hồi đó cũng là cây khá lâu năm, chất gỗ và tạo dáng đều đẹp. Lúc ở Quảng Bình, tôi chỉ đục sơ, sau đó mới mang về Hà Nội hoàn thiện. Năm 1993, tôi có gửi bức tượng đi một triển lãm và được nhận ngay. Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam năm đó cũng rất thích và có đề nghị được sưu tầm, cho nên tôi đã gửi bức tượng cho Bảo tàng”.

Họa sĩ Lê Duy Ứng cùng bức tượng của mình tại triển lãm.

Họa sĩ Lê Duy Ứng cùng bức tượng của mình tại triển lãm.

Bức tượng của họa sĩ Lê Duy Ứng mang dáng vóc một người mẹ lưng đeo súng và ba lô, trên tay có cánh chim hòa bình, có cây đàn. Ông cho biết, tổng thời gian sáng tác bức tượng trong khoảng vài tuần.

“Mặc dù dạo này sức khỏe tôi không được tốt, hiện là thương binh hạng ¼, mất 40% sức khỏe, nhưng nghe nói có triển lãm nên tôi vẫn cố gắng đến bằng được để được gặp lại bức tượng sau bao nhiêu năm. Bức tượng này mô tả người mẹ, không chỉ một người mẹ cụ thể, mà là một người mẹ biểu tượng của Việt Nam, rất yêu hòa bình, yêu nghệ thuật” - họa sĩ chia sẻ.

Cuộc chiến trong quá khứ và qua góc nhìn hiện tại

Bức tượng “Bài ca người mẹ” của họa sĩ Lê Duy Ứng là một trong số 69 tác phẩm của 62 tác giả, trong đó có 17 tác giả là họa sĩ-chiến sĩ, được lựa chọn từ bộ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Trong số các tác phẩm được trưng bày, người xem gặp lại nhiều tác phẩm ký họa hoặc được sáng tác ngay trên chiến trường, của nhiều họa sĩ thời đó như Cổ Tấn Long Châu, Hoàng Đạo Khánh, Nguyễn Trọng Hợp, Trần Việt Sơn, Nguyễn Thị Hồng Xuân, Nguyễn Văn Đa, Trần Ngọc Hải, Trần Hữu Tê, Mai Long, Đặng Đức…

Triển lãm cũng có cả những bức tranh của các họa sĩ thời hiện đại vẽ về thời chiến, hoặc thể hiện thời chiến qua góc nhìn hiện đại, như “Quảng Trị năm 1972” của họa sĩ Phạm Ngọc Liệu vẽ năm 1999, “Đối mặt” của Nguyễn Tuấn Long vẽ năm 2009, “Bên sông Sê Đôn” của họa sĩ Nguyễn Tiến Dũng năm 2004, “Người đồng đội được tìm lại” của Nguyễn Cương vẽ năm 1994, “Không trở về” của họa sĩ Lê Quang Hà vẽ năm 1994, “Tưởng nhớ các linh hồn thời hậu chiến” của Lê Trí Dũng năm 2005, “Ký ức Điện Biên” của Nghiêm Văn Minh năm 2004…

Một góc triển lãm.

Một góc triển lãm.

Những bức họa thời chiến cho người xem thấy được phần nào sự khốc liệt của cuộc chiến, và cả những phút bình yên hiếm hoi giữa tiếng súng, như “Đọc thư miền bắc” của Nguyễn Văn Mười, “Đêm trăng qua vọng gác” của Mai Long, “Cán bộ quân giải phóng Quảng Nam chuẩn bị đợt tấn công mới” của Trần Việt Sơn, “Xem văn công biểu diễn” của Nguyễn Văn Đa, “Đồng chí Khương y tá trong trận Bình Giã” của Cổ Tấn Long Châu…. Còn những bức tranh về thời chiến được sáng tác trong hòa bình lại ít nhiều gợi cảm giác khắc khoải, đối mặt với những mất mát, đau thương, như “Dioxin” của Nguyễn Xuân Đông, “Người đồng đội được tìm lại” của Nguyễn Cương, “Không trở về” của họa sĩ Lê Quang Hà, “Tưởng nhớ các linh hồn thời hậu chiến” của Lê Trí Dũng…

Cũng có những bức tranh cho thấy sự ấm áp, tình cảm, như niềm vui của những người cựu chiến binh gặp lại trong “Cùng chung chiến hào Điện Biên năm xưa” của Đỗ Kích, các em thiếu nhi quây quần giúp đỡ bà mẹ chiến sĩ trong “Uống nước nhớ nguồn” của Nguyễn Văn Tuyên, và chăm sóc người lính từ chiến trường về trong “Anh thương binh” của họa sĩ Phạm Việt Hải…

Triển lãm mở cửa đúng dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2022) không chỉ cho người xem thấy được những lát cắt của cuộc chiến, giá trị của hòa bình, mà còn là lời tri ân, lòng biết ơn những người đã ngã xuống hay vẫn còn mang trên mình vết thương do chiến tranh để lại.

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.