Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3 chia sẻ, trong mâm cỗ Tết của người Việt, các món làm từ nếp như bánh chưng, xôi gấc, xôi đậu gần như không thể thiếu. Tuy nhiên, ăn đồ nếp gây đầy bụng, khó tiêu, đặc biệt khi ăn với lượng lớn hoặc ăn vào thời điểm không phù hợp.
Trên thực tế lâm sàng, nhiều người sau Tết than phiền về tình trạng chướng bụng, nặng bụng, ăn không ngon, táo bón hoặc ợ hơi, trong đó đồ nếp là một yếu tố thường gặp.
Gạo nếp chứa hàm lượng amylopectin cao, là dạng tinh bột có cấu trúc phân nhánh phức tạp, khiến quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn so với tinh bột trong gạo tẻ. Khi vào dạ dày, đồ nếp dễ tạo khối dính, lâu rỗng dạ dày, gây cảm giác no lâu và đầy bụng.
Ngoài ra, bánh chưng và nhiều món nếp ngày Tết thường đi kèm thịt mỡ, đậu xanh, gia vị đậm, càng làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Với người ít vận động trong dịp Tết, nhu động ruột giảm, cảm giác khó tiêu càng rõ rệt hơn.
Bác sĩ khuyến cáo những người nên hạn chế ăn đồ nếp: Người có bệnh lý dạ dày-tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, viêm đại tràng, rối loạn tiêu hóa nên hạn chế đồ nếp. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có chức năng tiêu hóa kém hoặc đang trong giai đoạn bệnh cấp cũng không nên ăn nhiều.
Ngoài ra, người thừa cân, béo phì hoặc mắc bệnh chuyển hóa như đái tháo đường cần kiểm soát khẩu phần vì đồ nếp giàu năng lượng, dễ làm tăng đường huyết và tích mỡ nếu ăn quá mức.
Đồ nếp không cần kiêng hoàn toàn, nhưng nên ăn với lượng vừa phải. Mỗi lần chỉ nên ăn một phần nhỏ, tránh ăn dồn nhiều miếng bánh chưng hoặc nhiều đĩa xôi trong cùng một bữa. Không nên ăn đồ nếp vào buổi tối muộn hoặc khi bụng đang đầy. Khi ăn đồ nếp nên kết hợp ăn cùng rau xanh, dưa quả ít mặn và uống đủ nước giúp giảm cảm giác nặng bụng. Sau khi ăn, nên vận động nhẹ như đi bộ thay vì ngồi hoặc nằm ngay.
Với người dễ đầy bụng, có thể ăn kèm các món ấm, thanh nhẹ hoặc dùng trà gừng, trà vỏ quýt sau bữa ăn để hỗ trợ tiêu hóa. Về mặt y học, đồ nếp không xấu, nhưng là nhóm thực phẩm cần kiểm soát liều lượng và thời điểm sử dụng để tránh gây quá tải cho hệ tiêu hóa, đặc biệt trong những ngày ăn uống dồn dập như dịp Tết.
