Tình trạng mất an toàn giao thông tại khu vực chung quanh các trường học diễn ra phổ biến.
Đơn cử như khu vực phố Nguyễn Công Hoan (phường Giảng Võ) có cụm 3 trường học là Trường tiểu học Ngọc Khánh, Trường trung học cơ sở Phan Chu Trinh và Trường mầm non Tuổi thơ. Chung quanh các trường học này đều có vỉa hè nhưng luôn chật kín ô tô và hàng quán, xe rác, không còn chỗ trống cho người đi bộ…
Mặc dù chính quyền đã phân luồng giao thông, xử lý các hành vi vi phạm, tăng cường tuyên truyền, nhưng hiệu quả chưa bền vững.
Do thiếu an toàn nên hầu hết các gia đình không dám để con tự đi đến trường.
Những điểm sáng an toàn giao thông trường học
Tổ chức đường phố an toàn hơn cho học sinh ở Hà Nội là một dự án được hỗ trợ bởi Sáng kiến về An toàn giao thông đường bộ toàn cầu Bloomberg Philanthropies (BIGRS). Dự án này tập trung vào các giải pháp hạ tầng giao thông an toàn bởi Tổ chức sáng kiến thiết kế thành phố toàn cầu GDCI.
Năm 2024, có ba cụm trường học đã được hưởng lợi từ sáng kiến này.
Cụm trường Sài Sơn nằm ngay tại ngã ba trên trục đường giao thông đông đúc, mỗi ngày có khoảng 8.000 phương tiện lưu thông qua khu vực này, trong đó có nhiều xe buýt, xe khách và xe tải lớn. Việc đi lại, qua đường của người đi bộ, trong đó có các em học sinh rất khó khăn và nguy hiểm.
Để khắc phục tình hình này, nhóm dự án đã tổ chức quan sát thực địa, sử dụng các mô hình mô phỏng để lựa chọn phương án thiết kế tối ưu.
Phương án được lựa chọn gồm thiết kế các đảo giao thông tạo các điểm trú chân để phân luồng giao thông và giảm khoảng cách đi bộ qua đường, làm các lối đi bộ nổi cho học sinh qua đường và làm giảm tốc độ phương tiện. Ở dự án này, Sở Xây dựng cũng lần đầu tiên thử nghiệm phân làn ưu tiên cho xe đạp tại Hà Nội.
Trường tiểu học Nguyễn Du (Hà Đông) nằm ở khu vực dân cư, vỉa hè thường xuyên bị chiếm dụng để kinh doanh và đỗ xe máy, khiến học sinh phải đi bộ dưới lòng đường, rất mất an toàn.
Để cải thiện tình hình, dự án đã tổ chức “vịnh” đỗ xe máy dưới lòng đường cho phụ huynh, bảo đảm lối đi bộ thông thoáng tối thiểu 1,8m cho học sinh, đồng thời làm các lối đi bộ nổi trước cổng trường và tại nút giao; mở rộng bó vỉa tạo đảo trú chân, thu hẹp làn di chuyển xuống còn 3m trên một chiều, giảm tốc độ di chuyển của các phương tiện cơ giới, bảo đảm cho học sinh và phụ huynh được bảo vệ tốt hơn khi băng qua đường.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng tổ chức phân luồng giao thông từ xa, cắm các biển cảnh báo khu vực trường học. Đây cũng là lần đầu tiên sở thí điểm hạn chế tốc độ các phương tiện dưới 30km/giờ khi đến gần khu vực trường học.
Cụm trường học Xuân Đỉnh bao gồm ba trường học nằm trên trục đường Xuân Đỉnh tương đối hẹp và đông phương tiện đi lại, hè phố hẹp, thường xuyên bị chiếm dụng, gây mất an toàn cho người đi bộ, nhất là các em học sinh nhỏ tuổi.
Dự án cải thiện điều kiện an toàn cho học sinh bằng một số giải pháp như tổ chức các lối đi bộ nổi tại các điểm giao cắt và cổng các trường, mở rộng vỉa hè bằng cọc tiêu, làm gờ giảm tốc và cắm biển hạn chế tốc độ, biển cảnh báo khu vực trường học và tổ chức khu vực đỗ xe cho phụ huynh tại cổng trường cấp I.
Cả 3 dự án nói trên đều được thực hiện trong giai đoạn 2023-2024 và đến nay, cả 3 mô hình này vẫn duy trì hiệu quả. Những thành công của các dự án cộng đồng này đã trở thành động lực và kinh nghiệm để Sở Xây dựng và các tổ chức hỗ trợ tiếp tục triển khai các sáng kiến mới, cách làm mới, tạo nên những con đường đến trường an toàn hơn cho trẻ em.
Cộng đồng tham gia làm đường đến trường an toàn
Cũng là một phần trong mạng lưới Hợp tác vì các thành phố lành mạnh (PHC) và Sáng kiến Bloomberg vì an toàn đường bộ toàn cầu (BIGRS), năm 2025, Dự án An toàn giao thông tại khu vực trường học của Trường tiểu học Vạn Phúc đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng những tuyến phố an toàn, thân thiện hơn với trẻ em tại Hà Nội.
Dự án do Sở Xây dựng Hà Nội chủ trì, với sự phối hợp của một số tổ chức quốc tế gồm HealthBridge Việt Nam, Global Designing Cities Initiative (GDCI), Vital Strategies, cùng chính quyền địa phương và ban giám hiệu nhà trường thực hiện.
Điểm khác biệt với các dự án trước đây là với Trường tiểu học Vạn Phúc, nhiều vòng tham vấn cộng đồng đã được tổ chức, có sự tham gia của học sinh, phụ huynh, giáo viên và người dân địa phương để cùng sáng tạo phương án thiết kế ưu tiên.
Phương án thiết kế đề xuất sau đó được kiểm tra trên thực địa thông qua một can thiệp thử nghiệm nhằm thu thập ý kiến phản hồi và quan sát cách không gian đường phố được sử dụng.
Trên cơ sở các kết quả thu được, dự án sẽ điều chỉnh và hoàn thiện thiết kế, đồng thời triển khai các hạ tầng cố định như vạch qua đường nâng cao và gờ giảm tốc nhằm giảm tốc độ phương tiện và tạo dựng một môi trường an toàn hơn cho tất cả mọi người.
Dự kiến, việc triển khai thực hiện thí điểm tại Trường tiểu học Vạn Phúc được thực hiện trong tháng 10/2025 và đến tháng 11/2025, bản hướng dẫn hoàn thiện sẽ được trình Sở Xây dựng ban hành.
Hy vọng những mô hình, những sáng kiến kể trên sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm từ các cấp chính quyền, nhà trường, người dân, cha mẹ học sinh, mang lại hiệu quả thiết thực, bền vững và được nhân rộng ra toàn thành phố, để con đường đến trường của trẻ thật sự an toàn.
