Nhận diện đúng nguy cơ để phòng ngừa hiệu quả virus Nipah

Gần đây, thông tin về các ca bệnh do virus Nipah xuất hiện ở Ấn Độ đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng là hiểu đúng bản chất dịch bệnh và tuân thủ các khuyến cáo y tế.

Thứ Ba, ngày 27/01/2026 - 22:48

Cần hiểu đúng bản chất dịch bệnh và tuân thủ khuyến cáo y tế.

Phân tích của bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên Chi hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh đã làm rõ mức độ nguy cơ cũng như cách phòng ngừa hiệu quả đối với virus Nipah.

“Virus Nipah không phải là virus mới, nó đã được ghi nhận từ những năm 1990 và luôn gắn với môi trường hoang dã, nhất là loài dơi. Đặc điểm quan trọng nhất của virus này là đường lây truyền rất hạn chế. Con người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với dơi, ăn thịt dơi hoặc sử dụng trái cây, thực phẩm bị dơi nhiễm bệnh tiết nước bọt”, bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết.

Theo bác sĩ Khanh, chính đặc điểm này khiến Nipah khác hoàn toàn với SARS-CoV-2. Covid-19 là virus hoàn toàn mới lây nhanh qua đường hô hấp còn Nipah là virus cổ điển, chủ yếu lây từ động vật sang người. Hai loại này không thể so sánh với nhau về mức độ lây lan.

Thực tế các đợt dịch Nipah từng xảy ra tại Ấn Độ, chuyên gia này chỉ ra rằng các ca bệnh thường tập trung ở những vùng có thói quen sinh hoạt đặc thù như sử dụng nhựa cây tươi hoặc trái cây bị dơi ăn dở. Khi những thói quen này được kiểm soát, các ổ dịch nhanh chóng được khoanh vùng và dập tắt. Do đó, cần nhìn vào nguồn lây để phòng bệnh, không nên quá tập trung vào triệu chứng.

Ở góc độ dự phòng, các biện pháp được xem là chìa khóa vẫn xoay quanh thay đổi hành vi sinh hoạt. Người dân cần thực hiện ăn chín, uống sôi, rửa sạch, gọt vỏ trái cây; tuyệt đối không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim gặm nhấm; tránh uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến. Đồng thời hạn chế tiếp xúc với dơi ăn quả, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng sau khi tiếp xúc hoặc giết mổ động vật.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh khẳng định: “Chỉ cần người dân không tiếp xúc với dơi, không ăn trái cây bị nhiễm bẩn, nguy cơ nhiễm virus Nipah sẽ giảm xuống rất nhiều. Đây cũng là nguyên tắc an toàn thực phẩm cơ bản, không chỉ đề phòng Nipah mà còn nhiều bệnh khác”.

Ông cũng lưu ý, việc hoang mang quá mức có thể dẫn đến phản ứng tiêu cực, trong khi điều cần thiết là bình tĩnh, tiếp nhận thông tin chính thống và tuân thủ hướng dẫn của ngành y tế. “Ngành y tế đã quen với các bệnh lây từ động vật sang người như cúm gia cầm H5N1 hay Nipah. Khi đường lây được kiểm soát, virus sẽ không có cơ hội thích nghi để lây lan trong cộng đồng”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, Nipah là bệnh nguy hiểm nhưng không phải mối đe dọa thường trực đối với cộng đồng nếu các biện pháp dự phòng được thực hiện nghiêm túc, từ sớm từ xa.

Theo Bộ Y tế, virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A, có nguồn gốc từ động vật, chủ yếu là dơi ăn quả. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 40-75%, hiện chưa có vaccine và thuốc đặc trị đặc hiệu. Về mặt lâm sàng, bệnh do virus Nipah gây ra thường khởi phát với các triệu chứng không đặc hiệu như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, co giật và viêm não cấp tính.

Về mặt dịch tễ, virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dơi hoặc tiêu thụ thực phẩm, trái cây bị nhiễm nước bọt của dơi. Một số trường hợp hiếm hoi ghi nhận lây từ người sang người nhưng chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.

Nhật Thành