Giữ nhịp nguồn cung giữa biến động quốc tế
Xung đột tại Trung Đông cùng rủi ro đối với các tuyến hàng hải chiến lược như Eo biển Hormuz đang khiến thị trường dầu mỏ thế giới đặc biệt nhạy cảm. Chỉ một diễn biến mới cũng có thể kéo theo biến động giá dầu, đẩy chi phí bảo hiểm, vận chuyển tăng cao và gây áp lực lên nguồn cung nhiên liệu toàn cầu. Trong bối cảnh vẫn phụ thuộc một phần vào nhập khẩu xăng dầu và nguyên liệu đầu vào, Việt Nam khó tránh khỏi tác động từ vòng xoáy này.
Chính trong bối cảnh đó, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất do Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn-BSR (đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam-Petrovietnam) quản lý, tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt. Với công suất thiết kế 6,5 triệu tấn dầu thô/năm, nhà máy hiện cung cấp hơn 30% nhu cầu xăng dầu trong nước. Cùng với Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, Dung Quất góp phần giúp Việt Nam tự chủ khoảng 70% nguồn cung xăng dầu nội địa. Điều này có nghĩa, khi thị trường năng lượng thế giới biến động, khả năng vận hành an toàn, liên tục và linh hoạt của Nhà máy lọc dầu Dung Quất sẽ tác động trực tiếp đến năng lực điều hành thị trường trong nước.
Khi bất ổn năng lượng gia tăng, Nhà máy lọc dầu Dung Quất đã được đẩy lên trạng thái vận hành tối ưu nhằm gia tăng tối đa nguồn cung cho thị trường. Thời điểm hiện tại, nhà máy duy trì mức vận hành 124-125% công suất quy đổi. Đây không đơn thuần là một chỉ số kỹ thuật, mà còn phản ánh năng lực phản ứng nhanh của BSR và Nhà máy lọc dầu Dung Quất trước các biến động từ bên ngoài, là công cụ quan trọng giúp cho Chính phủ điều tiết thị trường.
Khi nguồn cung quốc tế tiềm ẩn rủi ro, Nhà máy lọc dầu Dung Quất vận hành với công suất tối ưu vượt 25% công suất thiết kế, duy trì sản xuất liên tục và xuất hàng ổn định ra thị trường. Đây chính là yếu tố góp phần củng cố tâm lý thị trường, giảm sức ép lên khâu nhập khẩu và tạo thêm dư địa cho công tác điều hành của Chính phủ.
Không phải đến năm 2026 vai trò này mới được nhắc tới. Trong đợt biến động nguồn cung xăng dầu năm 2022, Nhà máy lọc dầu Dung Quất từng nâng công suất lên khoảng 112% công suất thiết kế, tăng tốc xuất bán sản phẩm ra thị trường, góp phần giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung trong nước. Kinh nghiệm đó đã trở thành tiền đề quan trọng để BSR và các cơ quan điều hành tự tin hơn trong đợt ứng phó hiện nay.
Điểm nổi bật là Nhà máy lọc dầu Dung Quất không chỉ vận hành để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, mà còn được đặt trong một cơ chế điều hành rộng hơn, gắn với mục tiêu bảo đảm nguồn cung quốc gia. Chính điều này làm nên sự khác biệt giữa một nhà máy lọc dầu thông thường với một công cụ điều tiết hữu hiệu của Chính phủ. Trong điều kiện thị trường ổn định, nhà máy bảo đảm sản xuất, kinh doanh hiệu quả; nhưng khi bất ổn xuất hiện, nhà máy trở thành lực lượng ứng trực, góp phần bình ổn nguồn cung xăng dầu và hỗ trợ điều hành vĩ mô.
Chủ động từ nguồn dầu thô đến nhiên liệu sinh học
Vai trò điều tiết của Nhà máy lọc dầu Dung Quất không chỉ được thể hiện ở việc nâng công suất vận hành, mà còn ở năng lực chuẩn bị từ sớm, từ xa cho những kịch bản xấu của thị trường. BSR đã chủ động xây dựng các phương án nhập khẩu dầu thô và cấu tử theo nhiều cấp độ rủi ro khác nhau, đồng thời tăng cường dự báo, theo dõi sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế để điều chỉnh kế hoạch phù hợp.
Ngay từ đầu năm 2026, BSR đã ký kết và chuẩn bị nguồn dầu thô từ cả trong nước và nhập khẩu, bảo đảm cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất có đủ nguyên liệu vận hành liên tục. Trong giai đoạn từ tháng 3-5/2026, doanh nghiệp đã mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô nhập khẩu thông qua các đầu mối để tăng thêm độ an toàn cho chuỗi cung ứng. Đây là bước đi có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh rủi ro địa chính trị có thể khiến thời gian giao hàng, chi phí vận chuyển và khả năng tiếp cận nguồn hàng thay đổi rất nhanh.
Cùng với việc chủ động nguồn dầu thô, BSR còn ban hành Chỉ thị đặc biệt để ứng phó với diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng thế giới với tinh thần xuyên suốt là không để doanh nghiệp rơi vào thế bị động. Các ban chuyên môn của BSR được chỉ đạo phải nhận diện sớm rủi ro, xây dựng kịch bản cho từng tình huống, từ khả năng kéo dài xung đột đến nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu, vật tư và sản phẩm. Đây là cách tiếp cận cho thấy BSR đang vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất không chỉ bằng năng lực sản xuất, mà còn bằng tư duy quản trị rủi ro hiện đại.
Quan trọng hơn, vai trò điều tiết của Nhà máy lọc dầu Dung Quất còn được mở rộng thông qua chuỗi nhiên liệu sinh học. Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ quốc tế biến động, việc bảo đảm nguồn ethanol để phối trộn xăng E5, E10 mang ý nghĩa không nhỏ đối với an ninh năng lượng trong nước. Hiện tại, BSR đã phối hợp với Nhà máy Nhiên liệu sinh học dầu khí miền trung để duy trì nguồn ethanol, hướng tới sản xuất sản lượng khoảng 60.000 tấn/năm, tương đương hơn 5.000 tấn mỗi tháng.
Sự chủ động này cho thấy công cụ điều tiết mà Chính phủ đang có không chỉ là một nhà máy lọc dầu chạy với công suất cao, mà là một tổ hợp ngày càng linh hoạt hơn trong việc hỗ trợ thị trường bằng nhiều loại sản phẩm. Khi có thêm dư địa cho xăng sinh học, áp lực lên nguồn xăng khoáng truyền thống cũng phần nào được san sẻ. Về lâu dài, đây còn là bước chuẩn bị cho quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, bền vững hơn.
Ở tầm vĩ mô, Chính phủ đã đồng thời triển khai nhiều chính sách nhằm bình ổn thị trường, trong đó có điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu về 0%. Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi có những đơn vị đủ năng lực hiện thực hóa bằng sản xuất thực tế.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất, với khả năng duy trì vận hành an toàn, tối ưu và linh hoạt, đang đảm nhiệm rất tốt vai trò đó. Nhờ khả năng phản ứng nhanh, độ ổn định cao và vị trí then chốt trong hệ thống cung ứng xăng dầu quốc gia, nhà máy ngày càng cho thấy không chỉ là nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, mà còn là một công cụ điều tiết hiệu quả của Chính phủ trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất không chỉ vận hành để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, mà còn được đặt trong một cơ chế điều hành rộng hơn, gắn với mục tiêu bảo đảm nguồn cung quốc gia.
