Nhà máy điện hạt nhân nổi đầu tiên

Để chuẩn bị cho lần hoạt động đầu tiên, sau gần ba tuần di chuyển trên biển, ngày 17-5 vừa qua, nhà máy điện hạt nhân nổi mang tên nhà khoa học, nhà thơ Nga thế kỷ 18 Akademik Lomonosov đã cập cảng Murmansk, phía bắc nước Nga. Đây được xem là nhà máy tiên phong cung cấp năng lượng cho các khu vực xa xôi, hẻo lánh trên hành tinh.

Nhà máy điện hạt nhân trên biển của Nga được lai dắt đến cảng Murmansk. Ảnh: ENGADGET
Nhà máy điện hạt nhân trên biển của Nga được lai dắt đến cảng Murmansk. Ảnh: ENGADGET

Lò phản ứng hạt nhân di động

Nhà máy điện hạt nhân di động này ra đời trong bối cảnh Nga buộc phải tiến xa hơn về phía bắc để tìm kiếm thêm dầu mỏ và khí đốt. Các hoạt động sử dụng máy móc diễn ra ở những nơi xa xôi đều cần đến năng lượng để vận hành. “Ý tưởng xuất phát từ việc cần phải có các nhà máy điện di động được sử dụng cho các hoạt động thăm dò dầu khí ở Bắc Cực, song việc xây dựng một nhà máy điện thông thường sẽ phức tạp, tốn kém”, ông Sergei Kondratyev thuộc Viện Năng lượng & Tài chính Moscow (Nga) cho biết.

Nhà máy điện hạt nhân Akademik Lomonosov được khởi công xây dựng ở St. Petersburg từ năm 2007 và hoàn thành năm 2010, với tổng chi phí khoảng 480 triệu USD. Nhà máy được xây dựng trên con tàu dài 144 m, rộng 30 m, nặng 21.000 tấn. Con tàu chứa hai lò phản ứng hạt nhân KLT-40S vốn được thiết kế cho tàu phá băng trong thập niên 90 của thế kỷ trước. Nhà máy nổi có công suất phát điện 70 MW và tạo nhiệt lượng là 50 cal/giờ trong chế độ hoạt động bình thường. Rác thải hạt nhân sẽ được loại bỏ cẩn thận để tránh phóng xạ trong suốt quá trình hoạt động của lò phản ứng.

Theo thiết kế, nhà máy điện hạt nhân Akademik Lomonosov có các cơ sở trên bờ và ngoài khơi để truyền điện năng, nhiệt năng sinh ra từ nhà máy vào đất liền. Các cơ sở trên đất liền sẽ truyền nguồn điện năng và nhiệt năng này đi xa hơn.

Việc thử nghiệm nhà máy điện hạt nhân nổi Akademik Lomonosov được tiến hành từ tháng 7-2016. Theo trang thông tin Nouvelobs.com, hôm 17-5 vừa qua, nhà máy điện hạt nhân nổi này được lai dắt đến Murmansk, cảng cực bắc của nước Nga, nằm sát bán đảo Scandinavie. Nhà máy sẽ được nạp đầy nhiên liệu hạt nhân tại Murmansk trước khi di chuyển đến vùng Viễn Đông, cách Bắc Cực khoảng 350 km vào mùa hè năm 2019.

Rosatom, Công ty điện hạt nhân quốc doanh Nga chịu trách nhiệm xây dựng và vận hành Akademik Lomonosov cho biết, nhiệm vụ chính của Akademik Lomonosov là cung cấp năng lượng cho các doanh nghiệp công nghiệp vùng sâu vùng xa, thành phố cảng, giàn khoan dầu khí. Lý do xây dựng nhà máy này là các phương án cung cấp điện bằng than đá, khí tự nhiên hoặc dầu diesel có chi phí cao hơn so sử dụng năng lượng từ con tàu hạt nhân nổi. “Nhà máy điện hạt nhân này có thể sản xuất lượng điện đủ cung cấp cho một thị trấn gồm 200.000 dân. Bên cạnh đó, khi đi vào hoạt động, Akademik Lomonosov sẽ tiết kiệm 200.000 tấn than và 100.000 tấn nhiên liệu dầu mỗi năm, góp phần làm giảm 50.000 tấn carbon dioxide (CO2) phát thải mỗi năm”, một đại diện của Rosatom cho biết. Ngoài ra, Akademik Lomonosov cũng có thể được sử dụng như một nhà máy khử muối với công suất 240.000 m³ nước ngọt mỗi ngày.

Một lợi ích khác khi xây dựng nhà máy điện hạt nhân nổi trên biển là chi phí xây dựng và lắp đặt rẻ hơn các nhà máy điện hạt nhân trên bờ, hoạt động cũng an toàn hơn. Vì các nhà máy này có thể được di chuyển, đặt xa các khu dân cư trong đất liền, và nằm sẵn ngoài biển nơi luôn có nước lạnh để bơm vào làm nguội các lò hạt nhân. Việc nổi trên mặt biển ngoài khơi cũng giảm nguy cơ bị sóng thần tiến công gây thiệt hại. “Nhà máy điện hạt nhân kiểu này có tuổi thọ là 40 năm, thậm chí có thể kéo dài tới 50 năm và có thể hoạt động không ngừng trong 3-5 năm mà không cần tiếp nhiên liệu”, Rosatom cho biết.

Mối quan ngại về môi trường

Tuy nhiên, từ khi kế hoạch xây dựng nhà máy Akademik Lomonosov còn ở trên giấy, rất nhiều câu hỏi liên quan rủi ro về môi trường đã được giới khoa học đặt ra. Mối quan tâm chủ yếu là nhà máy này có thể phát ra một lượng lớn phơi nhiễm phóng xạ gây ảnh hưởng xấu tới các khu vực dân cư chung quanh. Tổ chức Hòa bình xanh (Greenpeace) cảnh báo, một trận động đất gây ra sóng thần có thể phá hủy nhà máy điện hạt nhân nổi gần bờ, gây ra rò rỉ vật liệu phóng xạ và nhiên liệu từ rác thải hạt nhân.

Lấy thí dụ từ một số tai nạn của tàu ngầm năng lượng hạt nhân, trong đó có vụ tai nạn tàu ngầm hạt nhân lớp Echo II năm 1985 khiến gần 60 người thương vong và hàng trăm người bị phơi nhiễm phóng xạ, Greenpeace cho rằng nhà máy điện hạt nhân nổi trên biển sẽ tạo ra sự phơi nhiễm phóng xạ từ các sự cố nhiều hơn so các nhà máy điện hạt nhân trên đất liền và cũng gây ra mối đe dọa tới môi trường biển. “Các lò phản ứng hạt nhân di chuyển quanh Bắc Băng Dương đặt ra mối đe dọa lớn đối với một môi trường vốn đã chịu áp lực từ biến đổi khí hậu”, chuyên gia Jan Haverkamp của Greenpeace nói. Đó là lý do vì sao nhà máy điện hạt nhân Akademik Lomonosov còn bị gọi là “Titanic hạt nhân” hay “Chernobyl nổi”, nhằm ám chỉ vụ chìm tàu Titanic năm 1912 và thảm họa nổ nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở Ukraine năm 1986.

Bác bỏ những quan ngại trên, Công ty Rosatom cho rằng Akademik Lomonosov được thiết kế có thể chịu được động đất với cường độ 10-12 độ richter và sóng thần. Điều này khiến các lò phản ứng hạt nhân trở nên “bất khả chiến bại” trước sóng thần và các thảm họa thiên nhiên khác. Ngoài ra, quy trình hoạt động của nó đáp ứng tất cả các yêu cầu của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) và không đặt ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với môi trường. Dẫn thống kê của Hiệp hội Hạt nhân thế giới, Rosatom cho biết, hiện nay có khoảng 140 chiếc tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, chủ yếu là tàu ngầm, tàu phá băng và tàu sân bay quân sự. Trong đó, tàu ngầm năng lượng hạt nhân đầu tiên được đưa vào vận hành từ năm 1955. Tuy nhiên, chẳng mấy ai phải quan tâm đến độ an toàn của các con tàu trên.

Trên thực tế, nhiều quốc gia đang quan tâm tới việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân nổi giống như nhà máy Akademik Lomonosov của Nga. Năm 2015, tại Jakarta (Indonesia), Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Indonesia (BATAN) và Nga đã ký biên bản ghi nhớ về việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân công suất cao và các nhà máy điện hạt nhân nổi tại Indonesia.

Trước đó, năm 2014, Công ty Rousatom Overseas của Nga và Công ty Năng lượng mới (CNNC) của Trung Quốc đã ký ý định thư về việc hợp tác phát triển các nhà máy điện hạt nhân nổi.

Có thể bạn quan tâm

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.

Drone thực hiện nhiệm vụ giao thức ăn tại Trung Quốc. Ảnh: AP

Xu hướng phát triển “kinh tế tầm thấp”

Nền kinh tế tầm thấp đang trở thành xu hướng mới trên thế giới. Từ những lợi ích thực tế, mỗi quốc gia đều đưa ra những chính sách riêng biệt để phát triển nền kinh tế này.

Hoàng đế Shah Alam chuyển giao quyền thu thuế cho đại diện Công ty Đông Ấn Anh. Ảnh: BENJAMIN WEST

Đế chế thương mại khổng lồ

Từ một tổ chức buôn bán, Công ty Đông Ấn Anh đã hình thành một đế chế, tập đoàn thương mại lớn nhất lịch sử, có quân đội, lãnh thổ hùng mạnh riêng. Ở đỉnh cao, tổ chức này chiếm 50% thương mại toàn cầu.

Có hàng chục nghìn mảnh vỡ đang trôi nổi trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: GETTYIMAGES

Hiểm họa từ rác vũ trụ

Hàng chục nghìn mảnh rác vũ trụ, chủ yếu là các mảnh vỡ nhân tạo bao gồm vệ tinh ngừng hoạt động, tầng tên lửa và mảnh vụn do va chạm giữa các vệ tinh, đang quay quanh Trái đất. Các mảnh vỡ đe dọa an toàn không gian và nguy cơ gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, khiến việc quản lý rác vũ trụ trở thành thách thức cấp bách.

Chương trình nghị sự mới cũng đưa ra các biện pháp bảo vệ người dân tại không gian công cộng. Ảnh: GETTY

Chương trình chống khủng bố của EU

Trước các mối đe dọa khủng bố ngày càng tinh vi trong kỷ nguyên số, Ủy ban châu Âu (EC) đã ra mắt chương trình nghị sự ProtectEU nhằm tăng cường năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó với chủ nghĩa cực đoan trên toàn châu Âu.

Trụ sở của Google tại Mỹ. Ảnh: AP

Trái phiếu kỳ hạn đặc biệt của Google

Tập đoàn Alphabet - công ty mẹ của Google - đang phát hành trái phiếu có kỳ hạn lên tới 100 năm, bước đi cho thấy quy mô đầu tư khổng lồ mà công ty công nghệ này dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Alphabet dự kiến huy động khoảng 20 tỷ USD, trong đó một phần đáng kể đến từ các trái phiếu đáo hạn vào tháng 2/2126.

Động đất đã gây ra tình trạng sạt lở tại Guerrero. Ảnh: AFP

Vùng đứt gãy Guerrero và rủi ro địa chấn

Bắc Mỹ là một trong những khu vực hoạt động địa chấn mạnh mẽ nhất thế giới, trong đó vùng đứt gãy Guerrero ở Mexico nổi lên như một “khoảng trống địa chấn” đầy lo ngại.

BYD đã thống trị ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc kể từ năm 2015. Ảnh: IZVESTIA

Cuộc “cách mạng xanh” tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, cuộc cách mạng xanh đang định hình lại ngành công nghiệp ô-tô với trọng tâm là xe điện (EV). Trung Quốc, từ một quốc gia nhập khẩu công nghệ, vươn lên trở thành trung tâm của sự chuyển dịch này.

Công nhân Tập đoàn PDVSA khai thác dầu tại Vành đai Orinoco. Ảnh: ELESTIMULO

Mỏ dầu lớn nhất thế giới của Venezuela

Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm ven bờ biển Caribe, từ lâu được biết đến như một “siêu cường dầu mỏ” nhờ sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Theo các báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Cuộc họp của FED tại Washington D.C tháng 12/2025. Ảnh: BLOOMBERG

Nhiệm vụ kép của FED

Cục Dự trữ Liên bang (FED) là ngân hàng trung ương của Mỹ - tổ chức tài chính được trao quyền kiểm soát đặc biệt đối với việc sản xuất và phân phối tiền tệ, tín dụng quốc gia. FED đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ đó tạo ra những tác động dây chuyền đến tài chính toàn cầu.

Những hải nữ nổi tiếng đảo Jeju hầu hết đã bước qua tuổi trung niên. Ảnh: CNN

Di sản của biển sâu

Trên đảo Jeju (Hàn Quốc), những “haenyeo” - nữ thợ lặn tự do - đã bám biển suốt hơn một thiên niên kỷ để mưu sinh, bảo vệ nguồn lợi đại dương và duy trì một cấu trúc xã hội đặc biệt, nơi nữ giới là trụ cột.

Tuyết biến các con phố thành những khối tuyết dày đặc ở Nga. Ảnh: RIA NOVOSTI

Mùa đông khắc nghiệt tại nước Nga

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, mùa đông 2025-2026 tại Nga chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão tuyết kỷ lục ở vùng Viễn Đông đến những đợt lạnh giá kéo dài ở Siberia và Thủ đô Moscow.

Sa mạc hóa đe dọa vùng Caatinga ở phía đông Brazil. Ảnh: IAN CHEIBUB

Vùng Caatinga đối mặt tình trạng sa mạc hóa

Thiên nhiên Brazil không chỉ có rừng mưa Amazon, quốc gia này còn sở hữu một vùng đất sinh học đặc biệt mang tên Caatinga. Tuy nhiên, khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng sa mạc hóa.

Đấu trường La Mã ngày nay. Ảnh: GETTYIMAGES

Kỳ quan kỹ thuật của Đế chế La Mã

Được xây gần 2.000 năm trước, đấu trường Colosseum là niềm tự hào, biểu tượng của Đế chế La Mã. Đây là công trình hiếm hoi của giai đoạn đó còn tồn tại và tới nay vẫn đón khách du lịch sau nhiều biến động lịch sử.

Greenland nằm ở vị trí quan trọng ở Bắc Cực. Ảnh: REUTERS

Cạnh tranh chiến lược tại Greenland

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, từ lâu không chỉ là vùng đất băng giá mà còn là biểu tượng của những cuộc tranh giành địa - chính trị. Với vị trí chiến lược về quân sự và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, Greenland đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.