Mỗi dịp Tết đến xuân về, mâm cơm với bánh chưng xanh, thịt đông hay đĩa nem rán vàng ruộm là nét đặc trưng của sự đoàn viên, sum họp trong mỗi gia đình Việt Nam. Thế nhưng, với những người đang chung sống cùng bệnh đái tháo đường, những món ăn truyền thống này đôi khi lại trở thành một nguồn áp lực âm thầm.
Nhiều người bước vào kỳ nghỉ lễ với tâm thế dè dặt, rơi vào vòng lặp của việc lo âu: ăn thì sợ đường huyết tăng cao, mà không ăn thì lại lỡ mất không khí gia đình. Chính tâm lý kiêng khem hoặc cấm đoán quá mức thường dẫn đến hệ lụy là người bệnh dễ ăn bù mất kiểm soát ngay sau đó, khiến mục tiêu giữ gìn sức khỏe trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên, quan điểm về dinh dưỡng hiện đại ngày nay đã có sự thay đổi rõ rệt so với những quan niệm kiêng khem khắc nghiệt trước đây.
Thay vì gắn liền chế độ ăn với việc cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hay chất béo, các khuyến cáo dinh dưỡng hiện đại từ Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF) đều hướng tới cách tiếp cận linh hoạt và bền vững hơn. Bởi lẽ, việc khuyên người bệnh từ bỏ hoàn toàn các món ăn Tết là điều không khả thi và dễ gây phản tác dụng về mặt tâm lý.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Huyền, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 các chuyên gia đưa ra những khuyến cáo sau:
Duy trì uống thuốc đúng giờ
Giữa những náo nhiệt của tiệc tùng, việc duy trì lịch uống thuốc hoặc tiêm insulin đúng giờ thường dễ bị xao nhãng. Tuy nhiên, đây chính là nền móng quan trọng nhất để giữ đường huyết ổn định. Dù lịch trình bận rộn đến đâu, người bệnh cũng cần bảo đảm tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ để tránh những biến chứng đáng tiếc trong kỳ nghỉ.
Chia nhỏ bữa ăn
Một sai lầm phổ biến là nhịn ăn bữa phụ để ăn bù cho một bữa tiệc lớn. Việc dồn quá nhiều thực phẩm vào một thời điểm sẽ khiến đường huyết tăng vọt đột ngột. Thay vào đó, người bệnh hãy duy trì việc chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày, điều này không chỉ giúp kiểm soát chỉ số đường huyết mà còn giảm tải áp lực cho hệ tiêu hóa.
Chọn nguồn tinh bột hợp lý
Bánh chưng vốn là biểu tượng của Tết và không nhất thiết phải bị loại bỏ hoàn toàn khỏi bữa ăn. Nếu bữa ăn đã có một góc bánh chưng nhỏ, người bệnh hãy chủ động cắt giảm phần cơm hoặc xôi tương ứng. Việc chỉ tập trung vào một nguồn tinh bột duy nhất trong bữa giúp dễ dàng kiểm soát lượng Glucid nạp vào cơ thể.
Ưu tiên rau xanh
Chất xơ đóng vai trò như một bộ lọc tự nhiên, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Người bệnh nên tạo thói quen ưu tiên ăn rau xanh ngay từ đầu bữa ăn. Cách lấp đầy dạ dày bằng rau trước không chỉ cung cấp vitamin cần thiết mà còn giúp bạn có cảm giác no nhanh, từ đó hạn chế việc ăn quá mức các món ăn giàu năng lượng khác.
Ăn các món giàu năng lượng có chừng mực
Những món ăn giàu năng lượng như thịt kho tàu hay nem rán vẫn có thể góp mặt trong bữa cơm Tết của người bệnh tiểu đường. Thay vì kiêng khem khắt khe dẫn đến cảm giác mất niềm vui ăn uống, người bệnh hãy ăn chúng ở mức độ vừa phải. Việc phân bổ hợp lý các món giàu đạm và chất béo sẽ giúp người bệnh tận hưởng trọn vẹn hương vị Tết mà vẫn giữ được sự an tâm cho sức khỏe.
Sự yên tâm tinh thần cũng quan trọng không kém gì chỉ số trên máy đo đường huyết. Việc nắm vững định lượng và cách kết hợp thực phẩm sẽ giúp người bệnh đái tháo đường xóa bỏ tâm lý ăn theo cảm tính, từ đó tự tin hòa nhập vào mâm cơm đoàn viên cùng gia đình. Khi người bệnh hiểu rõ ăn bao nhiêu là đủ và duy trì thói quen dùng thuốc đúng giờ, mâm cơm Tết sẽ không còn là một nỗi lo mà là niềm vui sum họp, nạp năng lượng cho một năm mới khỏe mạnh.
