Quỹ đất nông nghiệp toàn cầu đang ngày càng bị thu hẹp, dẫn đến sự cạnh tranh gay gắt về không gian canh tác, nguồn nước và nguyên liệu thô. Trong khi đó, sự thu hẹp của lực lượng lao động do làn sóng di cư ra thành thị và dân số già, sức hấp dẫn của công việc “đồng áng” giảm cũng ảnh hưởng tới sản lượng nông nghiệp. Với độ tuổi trung bình của nông dân trên thế giới hiện vượt quá 55, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa được kỳ vọng sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng giải bài toán thiếu nhân lực. Thêm vào đó, sự thay đổi thị hiếu của người tiêu dùng hướng tới thực phẩm giàu protein và bền vững cũng đang định hình lại nhu cầu cây trồng đến năm 2050.
Báo cáo mới nhất của tổ chức nghiên cứu thị trường và phân tích rủi ro kinh tế vĩ mô (BMI) chỉ ra rằng, châu Phi cận Sahara có tiềm năng rất lớn, ước tính có thể mở rộng thêm khoảng 200 triệu ha đất nông nghiệp. Tuy nhiên, năng suất canh tác ở khu vực này hiện rất thấp. Sản lượng cây trồng chủ lực như lúa gạo và ngũ cốc thấp hơn nhiều so với mức trung bình của thế giới. Diện tích đất chưa được sử dụng hiệu quả ở khu vực cận Sahara ngày càng trở thành yếu tố quan trọng cần xem xét đối với nguồn cung toàn cầu.
Những yếu tố cản trở sự tăng trưởng nông nghiệp của châu Phi cận Sahara bao gồm tỷ lệ bao phủ tưới tiêu thấp, ít sử dụng phân bón và phụ thuộc vào nước mưa. Biến đổi khí hậu cũng tác động nặng nề tới sản xuất nông nghiệp ở khu vực này. Hệ thống nông nghiệp đang phải đồng thời gánh vác các mục tiêu về an ninh lương thực, khử carbon và an ninh năng lượng. Theo các chuyên gia, việc cải thiện các phương pháp canh tác, đầu tư vào hạ tầng có thể mang lại những lợi ích đáng kể về sản lượng ở châu Phi cận Sahara. Bảo đảm quyền sử dụng đất, mở rộng khả năng tiếp cận tài chính, xây dựng cơ sở hạ tầng hậu cần và thủy lợi, tăng cường các khuôn khổ thể chế là những yếu tố then chốt.
Tầm quan trọng lâu dài của vùng cận Sahara đối với nguồn cung nông nghiệp toàn cầu đã được khẳng định, song việc tăng sản lượng của khu vực này cần nhiều thập niên để giải quyết.
Sở hữu diện tích đất canh tác rộng lớn, dân số trẻ, đa dạng sinh học phong phú và tiềm năng nông nghiệp to lớn, nhưng khu vực cận Sahara tiếp tục phải đối mặt tình trạng mất an ninh lương thực, năng suất thấp, hạ tầng yếu kém và những thách thức liên quan khí hậu. Chính phủ các nước ở khu vực này được kêu gọi đầu tư mạnh mẽ vào AI, đổi mới khoa học và nghiên cứu nông nghiệp để khai phá tiềm năng nông nghiệp rộng lớn, góp phần tăng cường an ninh lương thực toàn cầu.
