Xây dựng thương hiệu từ giống bưởi quý
Lão nông Đặng Văn Rô, (Ba Rô, 81 tuổi, ngụ phường Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long) hiện vẫn còn minh mẫn, khỏe mạnh. Hơn nửa đời gắn bó với nghề nông, ông không chỉ là người trồng bưởi giỏi mà còn là người đặt nền móng cho thương hiệu bưởi da xanh Ba Rô (BR99) từ hơn 20 năm trước.
Ông Ba Rô kể: “Năm 1973, gia đình tôi có cây bưởi đột biến khoảng chừng 20 năm tuổi cho trái vỏ xanh, ruột hồng, khi chín hạt nhỏ thậm chí mất luôn hạt. Khi đó, tôi chiết ra 30 nhánh để trồng tiếp. Sau năm 1975, cây lớn dần cho trái rất ngon còn cây mẹ đã chết nên đốn bỏ. Khoảng đầu năm 1999 ở tỉnh Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp), có tổ chức thi cây trái ngon Đồng bằng sông Cửu Long. Tôi liên hệ để dự thi với 3 trái bưởi da xanh, ruột hồng. Bất ngờ, kết quả đạt giải Nhì nên bưởi da xanh được chú ý từ đó”.
Từ thành công bước đầu, ông Ba Rô tiếp tục nhân giống, mở rộng diện tích trồng. Ban đầu, ông trồng 400 gốc bưởi trên diện tích 400m², phần đất còn lại trồng xen nhãn và cam sành. Chỉ sau vài năm, nhận thấy hiệu quả vượt trội, ông mạnh dạn chuyển đổi sang chuyên canh bưởi da xanh. Đến năm 2003, ông đã nhân giống hàng trăm nhánh bưởi để bán ra thị trường, giá từ 40.000 đến 50.000đồng/nhánh. Tổng diện tích vườn đạt gần 2.000m², mỗi năm cung cấp hàng chục tấn trái cùng hàng nghìn cây giống chất lượng.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, ông Ba Rô còn chú trọng xây dựng thương hiệu. Đầu tháng 4/2003, ông đăng ký nhãn hiệu cho bưởi da xanh đặt tên là “BR99” và được Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp từ năm 2004, tạo dấu mốc quan trọng cho việc định danh sản phẩm trên thị trường.
Nhờ chất lượng vượt trội, bưởi da xanh Ba Rô liên tiếp đạt nhiều giải thưởng. Năm 2005, sản phẩm của ông đoạt Cúp vàng nông nghiệp tại Hội chợ triển lãm nông-lâm-thủy sản quốc tế Việt Nam. Trong giai đoạn 2003 đến 2010, ông tiếp tục giành nhiều giải Nhất tại các hội thi trái ngon khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đến nay, ông có hơn 50 bằng khen và giấy khen của các cấp, các ngành trao tặng. Bây giờ tuổi đã cao, ông không còn làm nhiều như trước mà chỉ còn 40 gốc hơn 20 năm tuổi để nhân cây giống cho các cơ sở sản xuất cây giống khi có yêu cầu giống bưởi da xanh.
Nâng cao chất lượng phục vụ xuất khẩu
Từ nền tảng do những người tiên phong như ông Ba Rô gây dựng, bưởi da xanh ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước. Hiện tại, bưởi da xanh không chỉ trồng ở tỉnh Vĩnh Long mà hầu khắp các địa phương trong cả nước.
Một dấu mốc quan trọng là việc vùng trồng bưởi da xanh tại hợp tác xã Hòa Lộc (xã Tân Thành Bình, tỉnh Vĩnh Long) được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường EU theo tiêu chuẩn TCCS 774:2020/BVTV. Đây là bước tiến lớn, mở ra cơ hội nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Ngoài ra, tại hợp tác xã bưởi da xanh Giao Long (xã Giao Long, tỉnh Vĩnh Long) hiện có 95 thành viên với 60ha đạt chuẩn GlobalGAP và OCOP 4 sao để xuất khẩu sang các thị trường khó tính…
Tại xã Tân Thành Bình, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng bưởi da xanh theo tiêu chuẩn VietGAP. Ông Lê Văn Nhũ (ấp Hòa Hưng) là một trong những điển hình. Ông Nhũ cho biết: “Gia đình tôi chỉ có 5 công vườn dừa, vào năm 2014 tôi chuyển sang trồng hết 250 cây bưởi da xanh. Tôi chỉ bón phân hữu cơ, không sử dụng phân thuốc hóa học vì muốn cây bưởi sống lâu. Từ năm 2019, tôi trồng theo tiêu chuẩn VietGAP giá hơn khoảng 5 nghìn đồng/kg so với bưởi thường. Bưởi đạt chuẩn VietGAP tạo niềm tin cho khách hàng… Năm 2025 vừa qua, tôi thu về gần 500 triệu đồng”.
Ông Đàm Văn Hưng, chủ doanh nghiệp chuyên thu mua, chế biến bưởi da xanh tại tỉnh Vĩnh Long, nhận định: “Hiện nay, hầu hết các loại trái cây của nước ta đều thua Thái Lan nhưng chỉ có bưởi da xanh là họ chưa có giống bưởi nào ngon hơn. Hiện bưởi da xanh có giá cao nhất 45 nghìn đồng/kg, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Các loại bưởi khác có giá rẻ hơn để tiêu thụ ở thị trường nội địa. Bưởi da xanh rất được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưa chuộng vì ngon hơn các loại bưởi khác”.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lâm Văn Tân, toàn tỉnh Vĩnh Long hiện tại có trên 7.200ha bưởi da xanh, ruột hồng, trên 5.000ha cho trái ổn định, năng suất khoảng 11,4 tấn/ha. Nhiều nhà vườn đang thực hiện tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP phục vụ xuất khẩu.
Từ một giống bưởi đột biến trong vườn nhà, đến nay bưởi da xanh đã trở thành cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho hàng nghìn hộ nông dân. Thành công ấy không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên thuận lợi mà còn từ tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm của người nông dân như ông Ba Rô góp phần “đánh thức” thương hiệu bưởi da xanh Việt Nam.
