Như thường lệ, 7 giờ sáng, ông Vũ Văn Thanh (phường Yên Phụ, Hà Nội) rời nhà đi làm đến phường Hoàn Kiếm. Nhưng khác mọi ngày, hôm nay, ông cất gọn chiếc xe máy đã gắn bó với mình bao năm qua. Chiếc xe đạp cũ, lâu nay chỉ dùng để đi chợ, được ông lấy ra thay thế.
Quãng đường 4km hằng ngày vốn chỉ mất khoảng 15 phút, nay ông chủ động đi sớm hơn gần nửa giờ đồng hồ. Sự thay đổi này với ông Thanh không chỉ để rèn luyện sức khỏe, mà còn là cách thích nghi với định hướng giảm phát thải của thành phố trong bối cảnh ô nhiễm môi trường tại Hà Nội đang là vấn đề đáng quan tâm.
Sự đồng thuận từ ý thức đến hành động
Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội vừa có dự thảo về Đề án vùng phát thải thấp, giai đoạn 1 (từ ngày 1/7 đến 31/12/2026), trong đó việc hạn chế lưu thông xe máy xăng được người dân đặc biệt quan tâm.
Cụ thể, từ ngày 1/7/2026, xe máy sử dụng xăng sẽ bị dừng lưu thông theo khung giờ: từ 18 giờ đến 24 giờ ngày thứ Sáu, và từ 6 giờ đến 24 giờ các ngày thứ Bảy, Chủ nhật. Các loại xe mô-tô, xe gắn máy sử dụng xăng tham gia hoạt động kinh doanh vận tải qua nền tảng ứng dụng công nghệ cũng không được phép hoạt động.
Vùng phát thải thấp được giới hạn trong 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm, gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ với diện tích khoảng 0,5km2, chu vi 3,5km, và dân số khoảng 20.000 người.
Ghi nhận tại các tuyến phố thuộc khu vực thí điểm, nhiều ý kiến bày tỏ sự đồng tình với chủ trương của thành phố, coi đây là bước đi cần thiết nhằm cải thiện môi trường sống.
Ông Vũ Văn Thanh đang làm bảo vệ tại phố Hàng Trống cho biết, hoàn toàn ủng hộ việc triển khai vùng phát thải thấp. Theo ông, việc sử dụng xe đạp không chỉ giúp rèn luyện sức khỏe mà còn góp phần bảo vệ môi trường.
“Việc hạn chế xe sử dụng xe xăng là phù hợp với xu hướng chung. Tôi đạp xe đi làm thấy rất thoải mái. Hôm nay tôi thay đổi, ngày mai có thêm 5 người, rồi 10 người thay đổi theo và mỗi ngày sẽ nhiều hơn nữa. Tôi tin rằng chủ trương sẽ giúp môi trường trong lành hơn, đường phố thông thoáng hơn”, ông Thanh chia sẻ.
Với hộ kinh doanh như gia đình anh Phúc (phố Hàng Hành) khẳng định, việc áp dụng khung giờ hạn chế phương tiện không ảnh hưởng đến hoạt động buôn bán của gia đình. Anh cho biết, vào các dịp cuối tuần, khu vực này vốn đã tổ chức phố đi bộ nên việc hạn chế xe cộ là điều quen thuộc.
“Hoạt động kinh doanh của gia đình tôi hoàn toàn không bị tác động. Khi Nhà nước ban hành chủ trương, người dân chúng tôi luôn ủng hộ. Gia đình tôi cũng chuyển đổi sang xe điện từ khi bắt đầu có thông tin dự thảo rồi, mà mấy hộ dân chung quanh nhà tôi cũng nhiều người mua xe điện lắm. Hà Nội hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường khá nghiêm trọng, vì vậy việc thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm là rất cần thiết, tôi rất mong chờ một diện mạo mới của Thủ đô”, anh Phúc hứng khởi bày tỏ.
Còn với chị Nguyễn Diệu Linh, nhân viên làm việc trên phố Tràng Tiền, cho biết mỗi ngày chị di chuyển từ Long Biên đến nơi làm việc bằng xe máy. Nhưng chị đã đổi sang đi xe buýt được 2 năm nay và thấy rất thuận tiện. Trong quá trình di chuyển bằng phương tiện công cộng, chị có thể tranh thủ đọc sách, nghe nhạc.
“Đi xe buýt điện êm và tiện lắm, chi phí cũng rẻ hơn đi xe máy, đặc biệt là không cần lo nghĩ về thời tiết”, chị chia sẻ thêm.
Vẫn còn đó những lo lắng, băn khoăn
Bên cạnh những ý kiến đồng tình với việc thí điểm vùng phát thải thấp, nhiều người dân cũng bày tỏ những băn khoăn, đồng thời đặt kỳ vọng vào các giải pháp hỗ trợ thiết thực nhằm giảm thiểu tác động đến đời sống và thu nhập, đặc biệt với những nhóm lao động phụ thuộc trực tiếp vào phương tiện cá nhân.
Anh Nguyễn Văn Hoàng, tài xế xe ôm công nghệ cho biết khu vực thuộc diện hạn chế phương tiện tập trung đông khách du lịch quốc tế, nhóm khách hàng chính của anh. Vì vậy, việc cấm hoàn toàn xe sử dụng nhiên liệu xăng được dự báo sẽ tác động đáng kể đến thu nhập. “Nếu không được hoạt động trong khu vực này, nguồn thu chắc chắn bị ảnh hưởng, có thể giảm doanh thu từ 20%-30%, trong khi việc chuyển đổi sang xe điện không phải ai cũng đủ điều kiện để thực hiện ngay”, anh Hoàng bộc bạch.
“Giờ tôi bán xe đi chắc chỉ được 2-3 triệu, nên có lẽ phải ra vùng ven đô chạy trong quá trình thí điểm trước để nghe ngóng tình hình. Tôi mong muốn sẽ sớm có các chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi chuyển đổi phương tiện, đặc biệt đối với nhóm lao động tự do như tài xế xe công nghệ như chúng tôi”, anh Hoàng chia sẻ thêm.
Chị Nguyễn Diệu Linh cho rằng, hệ thống vận tải công cộng hiện nay vẫn còn những hạn chế nhất định. Theo chị, số lượng tuyến chưa phủ rộng, việc phải chuyển tuyến khiến thời gian di chuyển kéo dài, đặc biệt vào giờ cao điểm hoặc trong điều kiện thời tiết nắng nóng. “Có những hôm phải chờ xe khá lâu, rồi lại chuyển tuyến nên cũng bất tiện. Nếu mạng lưới xe buýt được kết nối tốt hơn, tần suất dày hơn thì chắc chắn nhiều người sẽ lựa chọn phương tiện công cộng,” chị Linh nhấn mạnh.
Những băn khoăn này cho thấy, để chủ trương đi vào thực tế, cần một lộ trình hợp lý cùng các chính sách hỗ trợ đủ mạnh, đặc biệt với nhóm lao động tự do. Chỉ khi bài toán sinh kế được giải quyết song song với mục tiêu môi trường, quá trình chuyển đổi mới có thể diễn ra bền vững.
Kỳ vọng vào tương lai
Từ những thay đổi rất cụ thể trong đời sống hằng ngày, mỗi người dân đều gửi gắm những kỳ vọng riêng vào tương lai của thành phố. Với ông Vũ Văn Thanh, việc chuyển sang đi xe đạp không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là cách ông muốn làm gương cho con cháu trong gia đình.
“Mình thay đổi trước để các cháu thấy việc sống xanh là điều bình thường. Sau này, con cháu mình được hít thở không khí trong lành hơn là mình yên tâm rồi”, ông nói.
Anh Phúc, tiểu thương tại phường Hoàn Kiếm mong đợi: “Với không gian buôn bán thông thoáng, thân thiện hơn, lượng khách tham quan, mua sắm có thể tăng lên, qua đó tạo điều kiện để các hộ kinh doanh duy trì nguồn thu bền vững”.
Còn với những người trẻ như chị Linh, việc thay đổi còn là sự thích nghi với cuộc sống đô thị mới. Mỗi thay đổi nhỏ ngày hôm nay có thể thay đổi diện mạo Thủ đô cả thập kỷ tới. Vì vậy chị lại càng ý thức hơn, tích cực chuyển đổi vì một Hà Nội không khói bụi.
Xe xích lô là phương tiện di chuyển yêu thích của nhiều du khách khi đến với Thủ đô, vừa thư giãn, vừa thân thiện với môi trường.
Việc thí điểm vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm cải thiện chất lượng môi trường, mà còn là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng một đô thị xanh, văn minh, hiện đại. Với sự đồng hành của người dân và những điều chỉnh kịp thời từ chính sách, kỳ vọng về một không gian sống trong lành, bền vững giữa lòng Thủ đô đang dần trở thành hiện thực.
